Người thầy tâm huyết bảo tồn, truyền dạy chữ Thái

Mọi người biết đến thầy giáo Hà Ứng Khâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thiết Kế (xã Thiết Ống) không chỉ là người tâm huyết với sự nghiệp trồng người mà còn là người có nhiều đóng góp trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái.

Thầy giáo Hà Ứng Khâm giới thiệu các tài liệu bằng chữ Thái cho học sinh. Ảnh: Xuân Anh

Thầy giáo Hà Ứng Khâm sinh ra trong gia đình có truyền thống văn hóa. Cha thầy là người am hiểu văn hóa dân tộc Thái. Từ thuở nhỏ thầy thường xuyên được cha kể chuyện sinh đất, lập mường, đọc những câu ca dao, thành ngữ của người Thái mang đậm tính răn đe, giáo dục đạo lý làm người, khiến thầy càng yêu quý bản sắc văn hóa của người Thái.

Với mong muốn mang tri thức đến cho các em nhỏ vùng cao, đóng góp một phần công sức vào việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, năm 1984, thầy Khâm đăng ký dự thi và trúng tuyển vào Trường Trung học Sư phạm Thanh Hóa. Sau khi tốt nghiệp, thầy giáo Khâm trở về huyện Bá Thước cũ công tác. Ngoài việc trang bị kiến thức cho học trò, thầy Khâm còn quan tâm tới việc giáo dục cho học sinh ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa của ông cha thông qua các bài giảng. Tích cực tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường giải pháp bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống trong trường học.

Năm 2010, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức bồi dưỡng tiếng Thái cho giáo viên, thầy Khâm đã tích cực tham gia học tập. Do kiên trì, đam mê và quyết tâm nên kết thúc lớp tập huấn thầy đã nắm được kỹ năng ghép âm, ghép vần, nhớ các mặt chữ và đọc được các tài liệu chữ Thái cổ. Để tiếp tục nâng cao khả năng đọc, viết chữ Thái, thầy Khâm đã tích cực học hỏi từ các nghệ nhân. Nhờ đó, thầy đã đọc thông, viết thạo chữ Thái và trở thành người thầy giáo đứng trên bục giảng dạy tiếng nói và chữ viết dân tộc Thái. Từ năm 2016 đến 2023, thầy Khâm tham gia giảng dạy các lớp đào tạo, bồi dưỡng tiếng nói, chữ viết dân tộc Thái do Trường Đại học Hồng Đức mở vào các dịp hè cho hơn 2.100 học viên là cán bộ, viên chức, lực lượng vũ trang trên địa bàn tỉnh.

Thầy giáo Hà Ứng Khâm cho biết: "Ngôn ngữ, chữ viết, phong tục, tập quán của dân tộc Thái cũng rất phong phú và đa dạng. Đây là những trở ngại của các học viên tham gia học tiếng nói, chữ viết dân tộc Thái. Tuy nhiên, tôi đã cố gắng tìm tòi các phương pháp giảng dạy phù hợp nhất với từng đối tượng, nhằm giúp người học tiếp thu một cách hiệu quả nhất bài học. Qua đó giúp cho người học có thể đọc thông, viết thạo và giao tiếp tốt để phục vụ công tác".

Mặc dù công việc của một hiệu trưởng luôn bận rộn nhưng thầy Khâm vẫn miệt mài nghiên cứu, sưu tầm những tư liệu về các tác phẩm văn học cổ, các bản chữ Thái cổ, những phong tục, tập quán của dân tộc Thái. Sau nhiều năm dày công nghiên cứu, sưu tầm, thầy Khâm đang sở hữu nhiều tài liệu, sách quý bằng chữ Thái cổ có giá trị. Hiện nay, thầy Khâm đang tham gia viết tài liệu giáo dục, tuyên truyền bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Thái của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho học sinh lớp 1 đến lớp 5 và tham gia biên soạn cuốn sổ tay tiếng Thái - Việt, tỉnh Thanh Hóa.

Xác định nhà trường có vai trò quan trọng trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống nói chung và dân tộc Thái nói riêng, thầy Khâm cùng với cán bộ, giáo viên nhà trường thường xuyên tổ chức hoạt động ngoại khóa với các nội dung tìm hiểu về ẩm thực, trang phục và các điệu múa truyền thống của một số dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, thầy Khâm còn chỉ đạo giáo viên lồng ghép kiến thức về văn hóa, phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số vào các hoạt động trải nghiệm. Thông qua đó, giúp các em học sinh hiểu về bản sắc của dân tộc mình và có những việc làm thiết thực gìn giữ văn hóa truyền thống.

Bằng sự say mê, tâm huyết, thầy giáo Hà Ứng Khâm đã góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc Thái. Những đóng góp của thầy đã được các ngành ghi nhận và biểu dương.

Xuân Anh