Tư duy mới trên những cánh đồng cũ

Từng là những thửa ruộng sản xuất theo tập quán truyền thống, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm và điều kiện tự nhiên, nay nhiều cánh đồng ở các địa phương đang khoác lên mình diện mạo mới. Người dân không chỉ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng máy móc, thiết bị hiện đại mà còn chủ động cập nhật kiến thức, hướng tới các tiêu chuẩn sản xuất đáp ứng nhu cầu thị trường, bảo vệ môi trường...

Diện tích sản xuất tập trung, quy mô lớn tại xã Hoằng Châu.

Trước đây, trong sản xuất nông nghiệp, người dân thường lựa chọn các loại cây trồng theo thói quen, ít quan tâm đến nhu cầu thị trường; việc áp dụng khoa học - kỹ thuật, cơ giới hóa cũng hạn chế... dẫn đến tình trạng được mùa mất giá, hiệu quả kinh tế không cao. Những năm gần đây, diễn biến thời tiết cực đoan đang đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp. Trước thực tế đó, cùng với sự đồng hành của ngành nông nghiệp và môi trường, chính quyền địa phương đã khuyến khích người dân thực hiện tích tụ, tập trung đất đai, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các vùng chuyên canh, áp dụng cơ giới hóa, khoa học - kỹ thuật, chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm... Từ đó, các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, rau an toàn, ớt, cây ăn quả theo tiêu chuẩn

VietGAP, hữu cơ... đang ngày càng được nhân rộng. Trên những cánh đồng từng phụ thuộc hoàn toàn vào sức người, giờ đây, máy cấy, máy gặt đập liên hợp, hệ thống tưới tiết kiệm nước hay thiết bị bay không người lái phục vụ phun thuốc bảo vệ thực vật... đã trở nên quen thuộc. Người dân cũng đã có ý thức trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, lựa chọn các loại thuốc có nguồn gốc sinh học có tính chọn lọc và hiệu lực phòng, trừ cao, phân hủy nhanh, ít để lại dư lượng trong môi trường và sản phẩm.

Tại xã Hoằng Châu, ít ai biết được để có cánh đồng sản xuất xanh mướt như ngày hôm nay là cả một quá trình vất vả, bởi trước đây, diện tích này chỉ là những thửa đất manh mún, nhỏ lẻ trồng lạc, vừng... hiệu quả kinh tế thấp. Đứng trước thực tế phát triển của ngành nông nghiệp, xã đã tuyên truyền, vận động người dân dồn điền đổi thửa, chuyển đổi sang sản xuất các loại cây trồng hàng hóa như bí xanh, đậu tương rau, khoai tây, cà rốt, bí đỏ, dưa hấu... Với diện tích cây trồng được chuyển đổi, đã hình thành được vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn; thu hút được doanh nghiệp đứng ra thuê đất của người dân để trực tiếp sản xuất, diện tích còn lại được liên kết với người dân theo hình thức doanh nghiệp cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm... với tổng diện tích gần 100ha. Ông Nguyễn Duy Kỳ, người dân tham gia sản xuất cho biết: “Được xã khuyến khích chuyển đổi diện tích trồng lạc, gia đình tôi đã lựa chọn bí đỏ để thay thế. Bởi, đây là loại cây trồng “dễ tính” với thời gian sinh trưởng ngắn, không kén đất, dễ tiêu thụ. Chúng tôi còn được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Tuy tuổi đã cao nhưng tôi vẫn hào hứng khi được học nhiều kỹ thuật mới để áp dụng vào sản xuất”.

Trên cánh đồng sản xuất lúa tập trung xã Xuân Lập, trước đây, người dân chỉ sản xuất theo phương thức truyền thống, quen với việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật để tăng năng suất lúa. Trước nhu cầu của thị trường về những sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn, xã đã thực hiện tuyên truyền, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật sản xuất lúa theo hướng hữu cơ cho người dân. Bà Đỗ Thị Hoa, Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh, cho biết: “Sản xuất lúa theo hướng hữu cơ với các giống chủ lực TBR225 và Bắc Thơm số 7 KBL là những giống lúa phù hợp với đồng đất địa phương, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, cho năng suất, chất lượng, hiệu quả cao. Chúng tôi sử dụng phân bón hữu cơ, áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất, mạ khay, máy cấy, thu hoạch... Với diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ áp dụng “5 không” nên đã hạn chế tình trạng vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật vứt bỏ tràn lan trên đồng ruộng; ý thức chấp hành quy trình chăm sóc lúa của người dân đã được nâng lên. Người dân dần nhận thấy không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, phương thức canh tác này còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển nông nghiệp bền vững, việc chuyển đổi sẽ trở thành xu thế tất yếu”.

Có thể nói, thay đổi trên những cánh đồng hôm nay không đơn thuần là sự đổi mới về kỹ thuật mà còn là sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người dân. Từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang làm kinh tế nông nghiệp với những phương thức canh tác mới, hiện đại, an toàn đã dần thay thế cho sản xuất manh mún, nhỏ lẻ trước kia; chất lượng sản phẩm được đặt lên hàng đầu. Khi người nông dân dám nghĩ khác, làm khác, chủ động tiếp cận khoa học - công nghệ và thị trường, những cánh đồng cũ sẽ tiếp tục tạo ra những giá trị mới.

Bài và ảnh: Lê Ngọc