Thay đổi cách đồng hành của phụ huynh

Trước thềm năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến Nhân dân về dự thảo thông tư thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Dự thảo được xây dựng nhằm tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường, bảo đảm công khai, minh bạch và khắc phục những bất cập trong hoạt động của ban đại diện thời gian qua. Theo dự thảo, ban đại diện cha mẹ học sinh được xác định là cầu nối giữa gia đình và cơ sở giáo dục, phối hợp trong các hoạt động như tư vấn tâm lý, hướng nghiệp, phòng chống bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng sống và hỗ trợ học sinh sử dụng môi trường số an toàn.

Đáng chú ý, dự thảo quy định rõ giới hạn hoạt động của ban đại diện. Tổ chức này không được can thiệp vào quản lý, dạy học, kiểm tra, đánh giá; không được tự đặt ra các khoản thu, ép buộc phụ huynh đóng góp hoặc lợi dụng danh nghĩa để vụ lợi. Đặc biệt, các khoản hỗ trợ phải bảo đảm hoàn toàn tự nguyện. Ban đại diện không được gây áp lực, phân biệt đối xử giữa phụ huynh có và không hỗ trợ, qua đó góp phần hạn chế tình trạng lạm thu, biến tướng trong các khoản đóng góp đầu năm học.

Có thể thấy, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến dự thảo thông tư thay thế Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh ban hành từ năm 2011 không chỉ là câu chuyện sửa một văn bản đã có tuổi đời 15 năm. Đằng sau những quy định về khoản đóng góp, quyền hạn của ban đại diện hay cách thức phối hợp giữa gia đình và nhà trường là một yêu cầu cấp thiết. Đó là, giáo dục phải thay đổi để thích ứng với một xã hội đang thay đổi từng ngày. Nhất là, không thể dùng tư duy, cách quản lý, vận hành của hơn một thập niên trước - vốn đang vấp nhiều phản ứng từ xã hội - để quản lý những quan hệ giáo dục trong một xã hội mà công nghệ số đã len vào từng lớp học, từng gia đình; nơi quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân, quyền trẻ em và yêu cầu minh bạch ngày càng được coi trọng.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là đã đặt lại ranh giới giữa “đồng hành” và “can thiệp”, “tự nguyện” và “ép buộc” - vốn dĩ là điều mà chúng ta đã nói, đã lên án rất nhiều trong thời gian gần đây. Ban đại diện cha mẹ học sinh sinh ra để làm cầu nối giữa gia đình và nhà trường, chứ không phải một “cánh tay nối dài” để thực hiện những khoản thu hay xử lý những công việc thuộc trách nhiệm của nhà trường. Phụ huynh có quyền góp ý, phản ánh, giám sát và đối thoại, nhưng không thể nhân danh tập thể cha mẹ học sinh để can thiệp vào quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá hay công việc chuyên môn. Ngược lại, nhà trường cũng không thể né tránh trách nhiệm bằng cách đưa những khoản chi thuộc trách nhiệm của mình sang ban đại diện cha mẹ học sinh, biến ban đại diện thành “chiếc bình phong” che chắn cho mình.

Đổi mới giáo dục không chỉ bắt đầu từ chương trình, sách giáo khoa, hay phương pháp dạy học. Nó bắt đầu cả từ cách người lớn ứng xử với nhau trong trường học. Nếu được ban hành, các quy định mới này sẽ là cơ sở để hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh đi đúng chức năng, phát huy vai trò đồng hành cùng nhà trường; hạn chế những biểu hiện biến tướng trong việc vận động, tiếp nhận và sử dụng các khoản đóng góp của phụ huynh. Những ồn ào xung quanh hoạt động của nhiều ban đại diện rồi sẽ dần lắng xuống, góp phần đưa giáo dục trở lại trật tự vốn có.

Thái Minh