Nam Xuân “giữ lửa” nghề truyền thống

Thời gian qua, xã Nam Xuân luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, chưng cất rượu cần men lá, đan lát. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc, tạo thu nhập cho người dân địa phương.

Nghề dệt thổ cẩm được người dân xã Nam Xuân gìn giữ và phát huy.

Bản Bút (Nam Xuân) hiện có 106 hộ với hơn 480 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm trên 95% dân số. Theo lời kể của người cao tuổi trong bản, nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống và sinh hoạt của người Thái nơi đây. Tuy nhiên, trước sức ép của cơ chế thị trường, nghề dệt thổ cẩm có nguy cơ mai một, bản Bút đã vận động các nghệ nhân tâm huyết tích cực truyền dạy kỹ năng dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Đồng thời, khuyến khích các hộ dân mua sắm khung cửi để khôi phục, sản xuất ngay tại gia đình, để tạo ra sản phẩm hàng hóa. Hiện nay, bản Bút có khoảng 10 hộ dân đang duy trì nghề dệt thổ cẩm. Những sản phẩm của nghề truyền thống này đã trở thành món quà lưu niệm đặc trưng phục vụ nhu cầu của khách du lịch. Nhờ đó, nhiều gia đình trong bản đã có thêm nguồn thu nhập để cải thiện cuộc sống.

Bà Lương Thị Nhã, bản Bút - người đam mê với nghề dệt thổ cẩm chia sẻ: "Nhận thức được trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, thời gian qua, tôi thường xuyên dạy nghề dệt thổ cẩm cho phụ nữ trên địa bàn xã. Bên cạnh đó, gia đình tôi còn làm các sản phẩm truyền thống như: trang phục, chăn, đệm, khăn... để bán cho khách du lịch đến bản Bút. Việc được làm nghề và có thêm thu nhập chính là động lực lớn giúp tôi nỗ lực truyền nghề cho thế hệ trẻ".

Ông Hà Công Chức, bí thư chi bộ, trưởng bản Bút, cho biết: Năm 2021, nghề dệt thổ cẩm tại bản Bút đã chính thức được Chủ tịch UBND tỉnh công nhận là nghề truyền thống. Đây là động lực to lớn để bà con trong bản thêm tự hào, quyết tâm gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa quý báu mà cha ông để lại. Hiện nay, bản đang đẩy mạnh việc gắn kết nghề dệt với các hoạt động du lịch cộng đồng, tạo điều kiện cho du khách trực tiếp tham quan, trải nghiệm quy trình dệt vải thủ công. Đây được xem là hướng đi bền vững để vừa nâng cao thu nhập cho người dân, vừa đưa sản phẩm nghề dệt thổ cẩm của bản Bút vươn xa hơn trên thị trường.

Cùng với bản Bút, nhiều phụ nữ ở các bản trên địa bàn xã Nam Xuân vẫn đang duy trì nghề dệt truyền thống. Để bảo tồn và phát huy nghề dệt thổ cẩm, xã Nam Xuân đã tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng; chỉ đạo Hội Phụ nữ xã phối hợp với cơ quan chức năng, cùng các nghệ nhân tổ chức truyền nghề cho thế hệ trẻ. Xã tạo mọi điều kiện thuận lợi để những hộ dân làm nghề dệt thổ cẩm được vay vốn ưu đãi để đầu tư phát triển sản xuất.

Cùng với việc duy trì nghề dệt thổ cẩm, xã Nam Xuân còn khuyến khích các hộ dân phát triển nghề truyền thống chưng cất rượu cần và nghề đan lát. Trong đó nghề chưng cất rượu cần đã và đang phát triển, góp phần tạo việc làm cho nhiều lao động lúc nông nhàn. Hiện nay, rượu cần được bày bán tại các homestay trong xã, trở thành món quà lưu niệm độc đáo được nhiều du khách lựa chọn.

Ông Ninh Văn Đông, Chủ tịch UBND xã Nam Xuân, cho biết: Các nghề truyền thống dệt thổ cẩm, chưng cất rượu cần men lá, đan lát đã gắn liền với đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn xã. Để gìn giữ, phát huy hiệu quả và nâng tầm giá trị các nghề này, xã Nam Xuân tiếp tục tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc giữ gìn nghề truyền thống. Tăng cường quảng bá, giới thiệu sản phẩm và tích cực kết nối với các doanh nghiệp để tìm kiếm, mở rộng thị trường cho các sản phẩm. Kết hợp với gìn giữ nghề thủ công truyền thống gắn với phát triển du lịch, góp phần gia tăng thu nhập cho người dân, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Bài và ảnh: Xuân Anh