Chiếc vạch kẻ ý thức

Chị chủ quán cà phê trên đường Lê Lai, phường Hạc Thành chạy vội ra vỉa hè dắt chiếc xe máy của khách vừa vào quán kèm lời nhắc: Để xe vào bên trong vạch kẻ không là bị phạt đấy. Tôi để ý động tác ấy được chị lặp đi lặp lại liên tiếp chừng mươi hôm.

Khoảng hơn tháng nay tôi không còn thấy chị nhắc nữa. Xe cộ trước quán dựng tùy tiện như chẳng có chiếc vạch kẻ nào cả. Tôi hỏi chị chủ quán cà phê sao không nhắc nữa, câu trả lời của chị là nhắc mãi nhưng khách có nghe đâu. Mà từ khi có chiếc vạch kẻ phân định khu vực để xe đạp, xe máy và khu vực dành cho người đi bộ trên vỉa hè, quanh đây chưa thấy ai bị phạt cả.

Có lẽ đó mới là mấu chốt. Không có người giám sát, xử lý vi phạm, thì dại gì phải tuân thủ. Với nhiều người, việc chấp hành quy định của pháp luật cơ bản vẫn còn theo kiểu đối phó chứ chưa trở thành ý thức tự giác, tự nguyện thực hiện.

Chiếc vạch kẻ phân định ranh giới khu vực được đậu đỗ xe và khu vực dành cho người đi bộ trên vỉa hè ở nhiều tuyến phố thuộc TP Thanh Hóa trước kia và một số tuyến phố trung tâm, phố thương mại ở phường Hạc Thành hiện nay ít nhất đã xuất hiện 3 lần trong khoảng 10 năm gần đây. Ở những lần trước, những chiếc vạch được cơ quan chức năng kẻ trên phố, rồi mờ đi theo mưa nắng. Tương tự, những chiếc vạch ý thức đồng thời được thiết lập trong đầu người dân, nhưng rồi cũng mờ đi theo thời gian.

Trên vỉa hè luôn tồn tại một cuộc sống rất phức tạp với nhiều lợi ích đan xen, nếu như không có sự giám sát, xử phạt vi phạm thường xuyên, liên tục, thì sự trỗi dậy của những lợi ích này sẽ rất lớn. Chiếc vạch trên hè phố mờ đi thì có thể kẻ lại, nhưng để định hình một chiếc vạch ý thức, trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật trong đầu nhiều người dân đô thị thì không phải là chuyện dễ.

Chiếc vạch trên hè phố lần này được kẻ ở thời điểm chúng ta đã thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; phường, xã đã có thẩm quyền cao hơn, lực lượng đông hơn. Bởi vậy, việc quản lý trật tự đô thị cũng đòi hỏi vừa thể hiện được sự quyết liệt, nghiêm minh, vừa cho thấy một tầm nhìn dài hạn, mục tiêu là tạo ra được sự chuyển hóa mạnh mẽ về ý thức, người dân từ tâm thế sợ bị phạt và làm để đối phó với lực lượng chức năng, chuyển thành sự tự nguyện tuân thủ. Có như thế mới hy vọng chiếc vạch kẻ ý thức tồn tại lâu dài trong đầu, chiếc vạch kẻ trên hè phố cũng không bị quên lãng.

Hạnh Nhiên