Bản lĩnh Hàm Rồng - Trí tuệ Việt Nam

Những ngày tháng 4, người dân quê Thanh luôn có một cảm xúc đặc biệt khi nhắc nhớ về chiến thắng Hàm Rồng. Một chiến thắng nức lòng quân dân cả nước những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước và càng về sau, lại thêm tỏa sáng như một biểu tượng về bản lĩnh, ý chí tinh thần dân tộc Việt Nam. Soi vào trong trang sử, làm sâu dày thêm giá trị, củng cố thêm niềm tin bởi rất có thể, trên chính mảnh đất này, con người nơi đây sẽ tiếp tục làm nên những chiến công mới trong thời đại mới.

Anh hùng Ngô Thị Tuyển bồi hồi bên các kỷ vật chiến thắng Hàm Rồng tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa.

Xã luận báo Nhân dân ra ngày 25/1/1967 có nhan đề: “Hàm Rồng - Nam Ngạn - Yên Vực một tập thể anh hùng”. Trong đó nêu rõ: Trong cuộc chiến đấu thần thánh của chúng ta chống chiến tranh phá hoại do giặc Mỹ gây ra đã xuất hiện ngày càng nhiều tấm gương sáng chói của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Vùng Hàm Rồng - Nam Ngạn - Yên Vực (Thanh Hóa) là một trong những tấm gương đó. Quân và dân Hàm Rồng - Nam Ngạn - Yên Vực càng đánh càng mạnh, càng đánh càng thắng lớn. Đó là một điển hình tiêu biểu của chiến tranh Nhân dân.

Lý giải khí thế quyết chiến quyết thắng của Nhân dân, bài báo khẳng định: đó là kết quả một quá trình công tác gian khổ của Đảng bộ địa phương nhằm động viên toàn dân, tổ chức toàn dân, vũ trang toàn dân và lãnh đạo toàn dân chiến đấu. Cuộc chiến đấu sở dĩ giành thắng lợi là bởi Nhân dân phải có giác ngộ chính trị cao, tư tưởng vững và tổ chức chặt chẽ. “Mỗi người dân là một người lính, mỗi làng là một pháo đài, mỗi đường phố là một mặt trận, mỗi chi bộ Đảng là một bộ tham mưu đánh giặc".

Đầu xuân năm 1967, giữa lúc cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ của Nhân dân miền Bắc đang diễn ra hết sức quyết liệt, đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đến thăm trận địa Hàm Rồng. Tại đây, đồng chí nói: Hàm Rồng xây dựng, anh dũng không phải chỉ cho Thanh Hóa mà cho cả miền Bắc, cho cả toàn quốc... “Tài năng thông minh là vô tận, anh dũng cũng vô tận”. Đến thăm cán bộ và Nhân dân Nam Ngạn, đồng chí Lê Duẩn nhắn nhủ: “Văn hóa cao chỉ có trong con người hiểu lẽ phải, hiểu chính nghĩa, có đạo đức, có dũng khí, có thông minh”.

Thực tiễn chiến đấu và chiến thắng ở Hàm Rồng của quân và dân ta đã chứng minh hùng hồn: biết kế thừa và phát huy rực rỡ truyền thống anh dũng sáng tạo của dân tộc từ mấy nghìn năm lịch sử, biết tổ chức chiến đấu, hợp đồng chiến đấu chặt chẽ và biết sử dụng vũ khí hiện đại và có sự hậu thuẫn của lực lượng tại chỗ thì nhất định chúng ta sẽ chiến thắng kẻ thù hung bạo.

Hàm Rồng ngày ấy không chỉ là nơi ghi dấu chiến công, mà còn là biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Ở nơi đẹp về đất, trọn vẹn nghĩa tình con người đã nảy nở tự nhiên rất nhiều tập thể, cá nhân anh hùng.

Trung tướng Trần Hanh, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam vào năm 2009, ông xúc động nói: “Vô cùng biết ơn Đảng bộ và Nhân dân hai bên bờ Hàm Rồng - Thanh Hóa đã đùm bọc, nuôi dưỡng và nâng cánh cho không quân Nhân dân Việt Nam đánh thắng trận đầu”. Năm tháng ấy đẹp đẽ đến độ một y tá mơ làm lính cao xạ với lời nhắn nhủ rất đỗi hồn nhiên: “Ở đâu thiếu người, thủ trưởng cho tôi vào thay thế. Được làm lính 1 ngày, cũng sướng rồi thủ trưởng ạ”. Đại đội trưởng Nguyễn Thị Hằng vẫn luôn nhớ lời của Bác Hồ căn dặn: “Phải cố gắng học tập, rèn luyện, phải có trình độ để khi hòa bình xây dựng đất nước”. Và sau này bà đã học tập, trưởng thành trong vai trò là Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh Xã hội. Là Anh hùng Ngô Thị Tuyển nhớ mãi với lời nhắn nhủ của Bác Hồ, đó là chớ chủ quan, xa rời quần chúng, và nên khiêm tốn học hỏi và gần gũi quần chúng. Đó còn là vẻ đẹp của người con gái làng Yên, Nguyễn Thị Hiền, sau khi ghi dấu nhiều chiến công, “súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”, trả lời báo chí năm 2005 trong nụ cười từ tốn: “Có đáng chi đâu, còn bao nhiêu người khác, mình may mắn hơn họ là mình còn sống”. Đúng là thời thế tạo anh hùng, song người anh hùng lại là những con người bình dị và tự nhiên nhất.

Ở vùng đất ấy còn biết bao điều kỳ diệu, là sự hòa quyện giữa đạo và đời. Nhà thơ Huy Cận từng viết: “Cởi áo cà sa, ký lên Tam Bảo. Xông pha chiến trận, giết giặc lập công”. Chùa Nam Ngạn còn là nơi đi về của bộ đội Hàm Rồng những năm đánh Mỹ. Các pháo thủ coi chùa là nhà, đến bữa thì ăn cơm. Anh chàng nào có vợ lên thăm, thiếu nơi ngủ thì vào phòng khách của chùa. Có những người lính Hàm Rồng còn được sư Đàm Xuân làm mối con gái làng Nam Ngạn! Tinh thần gắn bó đạo và đời, niềm tin vào chính nghĩa vào sức mạnh của dân tộc, chính là “quả Phúc” của ngôi chùa “nhập thế”.

Khi nhắc đến Hàm Rồng - cây cầu huyền thoại và chiến thắng huyền thoại của quân và dân Thanh Hóa, rất nhiều nhà báo, nghệ sĩ, chuyên gia nghiên cứu lịch sử của nước ngoài đã nhận định với niềm thán phục và ngưỡng mộ. Jane Fonda, nữ nghệ sĩ điện ảnh Mỹ khẳng định: đây là chứng nhân của tình cảm quốc tế, chiếc cầu biểu dương sức mạnh của Nhân dân Việt Nam cũng là biểu dương tinh thần quốc tế. Hay, Maté - nhà báo Đảng Hungary đã khẳng định vào năm 1966: “Nếu số phận một cuộc chiến tranh lại do kẻ nào có nhiều ô tô, nhiều đèn nê-ông định đoạt thì có lẽ đế quốc Mỹ đã và sẽ thắng. Nhưng ánh sáng và sự giàu có không phải là yếu tố quyết định. Yếu tố quyết định chính là tinh thần anh dũng và lòng yêu nước của những con người bình thường ở đây”. Cầu Hàm Rồng chính là một “đài kỉ niệm về chủ nghĩa anh hùng cách mạng của Nhân dân và thanh niên Việt Nam. Hàm Rồng cũng là một tượng trưng trước toàn thế giới về sự thất bại của chính sách xâm lược và hiếu chiến của chủ nghĩa đế quốc Mỹ” như lời nhận định của M. Đagaren, ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Mỹ. Đúng là vẻ đẹp của cầu Hàm Rồng, của chiến công Hàm Rồng ngày hôm qua chính là kết tinh của tinh thần anh hùng, lòng quả cảm, sự gan dạ, dám vượt qua thách thức, nghịch cảnh và giới hạn để làm nên điều kỳ diệu.

Hàm Rồng của hôm nay không còn là chiến trường bom đạn, mà là “trận đánh quyết chiến chiến lược” của tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo. Những giới hạn cũ, những năng lực cũ, những thói quen cũ không còn phù hợp với hiện tại sẽ dần bị xóa bỏ. Sự thích ứng, chủ động, đột phá, dám dấn thân và dám chịu trách nhiệm đến cùng sẽ là hạt nhân giá trị phẩm chất mới của người Thanh Hóa hôm nay.

Quay trở lại với câu chuyện của Anh hùng Ngô Thị Tuyển, bà luôn dành niềm tin yêu cho lớp trẻ hôm nay. “Tôi tin thế hệ trẻ bây giờ dám nghĩ dám làm, làm được nhiều điều tốt và từ đó các bạn sẽ tu dưỡng đạo đức để bảo vệ cho dân, cho Đảng và gìn giữ đất nước”, bà nói.

Nếu trong quá khứ, con người xứ Thanh mộc mạc mà kiên cường, anh dũng đã bảo vệ cây cầu bằng máu và ý chí, thì hôm nay, họ đang xây dựng những “cây cầu” mới – cầu nối tri thức, cầu nối công nghệ, cầu nối hội nhập – bằng chính trí tuệ và khát vọng vươn lên.

Đúng như lời Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tại Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Thanh Hóa lần thứ XI, giai đoạn 2025-2030: “Có thể nói, đi đến đâu, ở lĩnh vực nào, thời điểm nào của vùng đất này, chúng ta cũng nhìn thấy những tấm gương sáng, những hành động ý nghĩa, những nghĩa cử nhân văn, cao đẹp, vừa kế thừa những giá trị tốt đẹp của quê hương, vừa thích ứng với yêu cầu mới, xu thế mới của đất nước”. Thanh Hóa đang vươn mình mạnh mẽ với khát vọng lớn lao, phấn đấu đến năm 2030 trong nhóm các tỉnh dẫn đầu cả nước, đến năm 2045 trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh, hạnh phúc. Khát vọng ấy mang theo cả một tầm nhìn chiến lược gắn chặt với bước ngoặt phát triển của đất nước.

Nhớ lại lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Quốc gia nào chủ động chiến lược, cải cách thể chế kịp thời, giải phóng được sức sáng tạo, huy động được nguồn lực toàn dân, nắm bắt được thời cơ mới, quốc gia đó sẽ vượt lên và phát triển”. Nhìn về phía các địa phương, tỉnh thành, đúng là tỉnh nào, xã, phường nào chủ động, sáng tạo, nắm bắt tốt thời cơ, giải phóng được sức mạnh nội sinh, tranh thủ được ngoại lực, thì nơi ấy hoàn toàn có cơ hội thắng lợi, làm nên kỳ tích mới.

Thanh Hóa phải trở nên một tỉnh kiểu mẫu. Lời Bác Hồ căn dặn vẫn còn đó, đinh ninh một niềm tin. Để một tỉnh kiểu mẫu thì chắc chắn mỗi phường, xã phải phấn đấu trở nên kiểu mẫu, mỗi người phải “xắn tay áo làm” trở thành người kiểu mẫu. Lẽ phải, chính nghĩa, dũng khí, thông minh, sáng tạo - những phẩm chất cao đẹp cộng hưởng từng biến đất và người nơi đây thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng thế kỷ 20. Và giờ đây, trước vận hội mới của thế kỷ 21- thế kỷ của sáng tạo, hành động, chúng ta hoàn toàn có cơ sở khi đặt niềm tin vào những chiến công mới, kỳ tích mới xứng tầm với bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam!

Bài và ảnh: Nguyễn Hường