Khi dầu mỏ bất ổn, thế giới quay lại cuộc đua điện hạt nhân

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang làm đảo lộn thị trường dầu mỏ, nhiều cường quốc đang chạy đua tăng cường tự chủ năng lượng bằng cách phát triển điện hạt nhân nhằm giảm phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài. Đây không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là chiến lược cốt lõi để đảm bảo an ninh năng lượng của các quốc gia trong tương lai.

Năm 2023, điện hạt nhân của Mỹ chiếm 30% tổng sản lượng toàn cầu. Ảnh: South China Morning Post

Theo số liệu của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, tính đến tháng 6/2025, tổng công suất điện hạt nhân toàn cầu đạt khoảng 376 GW, với 416 lò phản ứng đang vận hành tại 31 quốc gia. Tuy nhiên, cấu trúc ngành vẫn mang tính tập trung cao khi hơn hai phần ba sản lượng thuộc về một nhóm cường quốc gồm Hoa Kỳ, Pháp, Trung Quốc, Nga và Hàn Quốc.

Áp lực đảm bảo nguồn cung đang thúc đẩy nhiều quốc gia điều chỉnh chính sách theo hướng ưu tiên hạt nhân. Tại Hàn Quốc, chính phủ đã quyết định nới lỏng giới hạn công suất nhiệt điện than, đồng thời nâng tỷ lệ khai thác điện hạt nhân thêm hơn 10% nhằm đối phó nguy cơ thiếu hụt năng lượng. Động thái này cho thấy Seoul đang theo đuổi một chiến lược “hai trụ”, vừa đảm bảo nguồn cung ngắn hạn, vừa củng cố nền tảng năng lượng dài hạn.

Ở Nhật Bản, bước ngoặt mang tính biểu tượng đã diễn ra khi công ty điện lực Tokyo Tepco khôi phục cung cấp điện hạt nhân sau 14 năm gián đoạn kể từ thảm họa sự cố hạt nhân Fukushima Daiichi. Việc tái vận hành này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn phản ánh sự thay đổi trong nhận thức chính sách, khi Tokyo buộc phải cân bằng giữa lo ngại an toàn và nhu cầu năng lượng cấp thiết.

Tập đoàn TEPCO của Nhật Bản khởi động lại lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới lần đầu tiên sau 14 năm. Ảnh: AL24 news

Trong khi đó, tại Pháp, ngày 11 tháng 2, Thủ tướng Sebastian Lecornu đã kí ban hành kế hoạch quốc gia về năng lượng dài hạn PPE. Theo đó, xác nhận việc xây dựng ít nhất 6 lò phản ứng thế hệ mới (EPR2) và có thể thêm 8 lò phản ứng khác để đảm bảo an ninh năng lượng.

Song song, Liên minh châu Âu cũng nhìn nhận các cú sốc năng lượng gần đây như một lời cảnh báo về những điểm yếu trong hệ thống, từ đó thúc đẩy chiến lược chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng tái tạo, coi đây là “chìa khóa” để vừa bảo vệ khí hậu, vừa đảm bảo độc lập năng lượng vừa mở rộng năng lượng tái tạo, vừa không loại bỏ vai trò của hạt nhân trong đảm bảo ổn định nguồn cung.

Ở quy mô toàn cầu, nhiều quốc gia đã đặt mục tiêu tăng gấp ba công suất điện hạt nhân vào năm 2050. Điều này cho thấy hạt nhân đang dần quay trở lại trung tâm của bài toán năng lượng, không chỉ như một nguồn điện sạch có khả năng giảm phát thải, mà còn là “lá chắn” chiến lược trước những cú sốc địa chính trị trong tương lai.

Nhật Lệ

Nguồn: Energi.media, Al24news