Eo biển Hormuz gia tăng căng thẳng, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh hàng hải và kinh tế toàn cầu

Tình hình an ninh tại eo biển Hormuz tiếp tục diễn biến phức tạp khi Mỹ và Iran đồng thời gia tăng các biện pháp kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, kéo theo những hệ lụy đáng kể đối với thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu.

Các tàu neo đậu gần bờ biển ở Bandar Abbas, Iran, một thành phố cảng nằm dọc theo Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Ảnh: Getty.

Theo các nguồn tin quốc tế, lực lượng Iran đã bắt giữ hai tàu tại eo biển Hormuz, trong khi phía Mỹ tăng cường triển khai phong tỏa và chặn, điều hướng nhiều tàu chở dầu treo cờ Iran tại khu vực châu Á, bao gồm gần Ấn Độ, Malaysia và Sri Lanka. Đây được xem là bước leo thang mới trong bối cảnh hai bên cùng áp dụng các biện pháp kiểm soát hoạt động hàng hải.

Trong một tuyên bố đưa ra hôm 22/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, đồng thời là trưởng đoàn đàm phán Iran, cho biết rằng việc mở lại eo biển Hormuz là “không thể” trong khi Mỹ và Israel có những hành động vi phạm “nghiêm trọng” lệnh ngừng bắn. Ông cũng viết trên mạng xã hội X rằng Mỹ và Israel “không đạt được mục tiêu thông qua hành động quân sự, và cũng sẽ không đạt được bằng sức ép”.

Việc gián đoạn lưu thông qua Eo biển Homuz đã gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng, khiến giá nhiên liệu tăng và làm gia tăng lo ngại về lạm phát kéo dài tại nhiều quốc gia.

Đáng chú ý, các quan chức quốc phòng Mỹ cho biết, một đánh giá tình báo cho thấy có thể mất tới 6 tháng để dọn sạch hoàn toàn thủy lôi tại eo biển Hormuz do phía Iran triển khai. Điều này đồng nghĩa nguy cơ gián đoạn tuyến hàng hải có thể kéo dài, ảnh hưởng tới nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Các hoạt động của Mỹ và Iran tại eo biển Hormuz là một cuộc thử sức mà cả hai bên đều tin rằng mình đang nắm giữ lợi thế về thời gian. Ảnh: Reuters.

Diễn biến tại Hormuz cũng kéo theo tác động lan rộng tới nhiều khu vực. Các quốc gia châu Á phụ thuộc nguồn dầu từ Vùng Vịnh chịu ảnh hưởng đáng kể với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu, phân bón và nguyên liệu thô. Trong khi đó, các nước phương Tây chịu tác động nhẹ hơn nhưng không hoàn toàn tránh khỏi ảnh hưởng. Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, hôm 22/4 đã hạ một nửa dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống còn 0,5%, trong khi Hy Lạp công bố gói hỗ trợ bổ sung 500 triệu euro cho các hộ gia đình và nông dân. Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cho biết nền kinh tế nước này vẫn duy trì ổn định nhưng người dân tiếp tục chịu áp lực từ chi phí sinh hoạt, giá nhiên liệu tăng và chi phí chăm sóc người cao tuổi.

Bên cạnh đó, theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, khoảng 20.000 thuyền viên và 2.000 tàu đang bị mắc kẹt tại khu vực do ảnh hưởng từ việc gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz.

Giới quan sát nhận định, trong bối cảnh các bên chưa đạt được đồng thuận về giải pháp ngoại giao, tình hình tại eo biển Hormuz có thể tiếp tục duy trì trạng thái căng thẳng, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh hàng hải và kinh tế toàn cầu.

Thúy Hà

Nguồn: The Guardian