Tân Ninh – dấu xưa còn mãi

Tân Ninh là vùng đất hội tụ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống phong phú. Thời gian qua, xã Tân Ninh luôn quan tâm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tạo điểm nhấn thu hút du khách thập phương. Qua đó, phát huy tiềm năng, lợi thế thúc đẩy du lịch tâm linh phát triển.

Một góc của di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu gồm: núi Nưa, đền Nưa, Am Tiên.

Đến tham quan các di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn xã Tân Ninh, khách du lịch không thể bỏ qua địa điểm đền Nưa thuộc di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu chống quân Ngô vào năm 248. Theo tài liệu lưu giữ tại phòng Văn hóa – Xã hội, UBND xã Tân Ninh, sau khi Bà Triệu qua đời, Nhân dân trong vùng đã xây dựng đền thờ để tưởng nhớ công lao của bà. Trải qua những biến cố lịch sử đến đầu triều Nguyễn, đền Nưa trở thành phế tích trong niềm tiếc nuối của người dân. Trước thực trạng này, Nhân dân trong vùng đã thu nhặt gạch, đá xếp lại, tạo thành một bệ thờ ở trên nền móng cũ để thờ Bà Triệu. Vào năm thứ 5 đời vua Tự Đức triều Nguyễn, có viên quan tri huyện Nông Cống cũ, tên là Cao Bá Đạt đi thực tế và biết nơi đây là chốn thờ Bà Triệu. Vì vậy, ông về bẩm báo và xin triều đình cho xây dựng lại đền Nưa. Năm 1938, đền Nưa tiếp tục được tu bổ, tôn tạo lại nhiều hạng mục. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ngôi đền đã bị tàn phá và chỉ còn cổng nghi môn. Năm 1993, đền Nưa được công nhận là di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh nằm trong cụm di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh Cổ Định. Năm 2009, di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu, gồm: núi Nưa, đền Nưa, Am Tiên được xếp hạng là di tích cấp quốc gia.

Hằng năm, đặc biệt vào dịp lễ hội đền Nưa - Am Tiên diễn ra từ ngày mùng 9 đến 20 tháng Giêng (âm lịch), du khách thập phương lại nô nức về nơi đây tham quan, chiêm bái, cầu phúc, cầu an. Năm 2026, lễ hội được tổ chức với quy mô lớn, trong đó nghi lễ rước kiệu truyền thống trở thành điểm nhấn văn hóa tâm linh, mở đầu cho một năm mới an lành. Trong tiếng trống hội rộn ràng và sắc cờ rực rỡ, mỗi người dân không chỉ gửi gắm niềm tin tâm linh mà còn cảm nhận rõ sự gắn kết sâu sắc với cội nguồn dân tộc.

Sau khi thăm đền Nưa, du khách lên đỉnh núi bằng xe trung chuyển để chiêm ngưỡng một trong ba huyệt đạo, linh thiêng nhất nước ta. Tại đỉnh Am Tiên, không gian “giao hòa trời đất” giúp du khách cảm nhận sâu sắc giá trị lịch sử và hiện tại. Thời gian qua, được sự quan tâm sát sao của tỉnh Thanh Hóa, di tích lịch

sử - danh lam thắng cảnh, địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu, gồm: núi Nưa, đền Nưa, Am Tiên có nhiều thay đổi rõ nét. Hệ thống cây xanh và cơ sở hạ tầng được quy hoạch bài bản; hàng quán tự phát, lều lán tạm bợ gây mất mỹ quan đã được dẹp bỏ, thay thế bằng các khu vực dịch vụ tập trung. Đường lên đỉnh núi Nưa và lối vào khu di tích được nâng cấp, đảm bảo an toàn cho du khách; bãi đỗ xe được mở rộng, có hệ thống biển chỉ dẫn. Sự thay đổi này không chỉ tạo thuận lợi cho du khách thập phương tham quan, chiêm bái mà còn góp phần khôi phục vẻ tôn nghiêm vốn có của di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu.

Thời gian gần đây, Tập đoàn Sun Group đã chính thức động thổ dự án Khu dịch vụ thương mại và Cáp treo Am Tiên - hạng mục đầu tiên trong quần thể du lịch tâm linh và di tích lịch sử Am Tiên, với tổng mức đầu tư hơn 35.000 tỷ đồng. Theo quy hoạch, dự án có tổng diện tích gần 400ha, được chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn 1 tập trung xây dựng khu dịch vụ thương mại và hệ thống cáp treo, quy mô hơn 31ha, tổng vốn đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, dự kiến đưa vào vận hành năm 2027. Giai đoạn 2 hình thành khu dịch vụ du lịch và trục cảnh quan văn hóa, điểm nhấn là tôn tượng Phật Đại Nhật Như Lai, với tổng mức đầu tư hơn 9.600 tỷ đồng. Giai đoạn 3, phát triển khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng quy mô lớn, vốn đầu tư trên 22.000 tỷ đồng, hướng tới hoàn thiện đồng bộ toàn dự án vào năm 2030. Dự án trên đỉnh Am Tiên - núi Nưa được kỳ vọng không chỉ là điểm đến của người dân xứ Thanh, mà còn trở thành trung tâm hành hương, chiêm bái của hàng trăm nghìn du khách trong nước và quốc tế.

Cùng với di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu gồm: núi Nưa, đền Nưa, Am Tiên, hiện nay xã Tân Ninh có 14 di tích, trong đó có 2 di tích quốc gia và 12 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Tự hào về quê hương giàu truyền thống, những năm qua, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân xã Tân Ninh luôn chú trọng việc gìn giữ, phát huy giá trị các di tích thông qua những việc làm thiết thực như: Phục dựng lại các lễ hội truyền thống; thành lập ban quản lý, tổ quản lý di tích và ban hành quy chế hoạt động; thường xuyên vệ sinh môi trường xung quanh di tích; vào các ngày mùng một, ngày rằm Nhân dân thành kính thắp hương tưởng nhớ các bậc tiền nhân; vận động Nhân dân góp công, góp của tu bổ, tôn tạo các di tích. Nhờ đó, nhiều di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn được tu bổ, tôn tạo, như: đền thờ Lê tộc Công thần Lê Lôi; chùa Hoa Cải; đền thờ Luật Quốc Công Lê Thân; đền thờ Trần Khát Chân (Nghè Giáp)... đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân.

Lễ hội truyền thống làng Cổ Định, xã Tân Ninh được gìn giữ và phát huy, góp phần thúc đẩy du lịch tâm linh phát triển.

Hiện nay, xã Tân Ninh đã có báo cáo đề xuất danh mục bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích giai đoạn 2026-2030, gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch để trình UBND tỉnh Thanh Hóa hỗ trợ kinh phí cho các di tích: Phủ Vĩnh, chùa Lễ, đền thờ Vũ Văn Lộc, đền Vực, đền thờ Quan Tào Sơn...

Ông Nguyễn Tài Tuệ, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội, UBND xã Tân Ninh cho biết: Nghị quyết, Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Tân Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định rõ 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 khâu đột phá. Trong đó, phát triển du lịch văn hóa - tâm linh được xem là hướng đi mũi nhọn, xuyên suốt, tạo động lực để phát triển kinh tế - xã hội. Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã Tân Ninh tăng cường công tác quản lý, bảo vệ và huy động nguồn lực để tu bổ, tôn tạo di tích nhằm phát huy tối đa giá trị lịch sử - văn hóa. Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức, trách nhiệm của Nhân dân trong việc bảo vệ và phát huy các giá trị di sản. Chủ động phối hợp với cơ quan chức năng hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho Tập đoàn Sun Group triển khai dự án. Làm tốt công tác xúc tiến, kêu gọi thu hút doanh nghiệp có tiềm lực vào tìm hiểu cơ hội, hợp tác đầu tư phát triển du lịch các dịch vụ bổ trợ lưu trú, ẩm thực, giải trí. Kết nối di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu, gồm: núi Nưa, đền Nưa, Am Tiên với các điểm du lịch trong và ngoài xã để xây dựng các tour, tuyến đa dạng, tăng tính trải nghiệm cho du khách. Tập trung đẩy mạnh quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, các giá trị văn hóa, lịch sử tiêu biểu và sự thân thiện, mến khách của con người vùng đất Tân Ninh, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm, để văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho xã Tân Ninh phát triển nhanh và bền vững.

Bài và ảnh: Minh Anh