Du lịch biển Thanh Hóa - Bản hòa ca của bản sắc và hiện đại (Bài 3): Tương lai của biển

Ngành du lịch Thanh Hóa nói chung, du lịch biển nói riêng đang nỗ lực không ngừng để kiến tạo bức tranh “hương sắc bốn mùa”, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, giảm dần tính mùa vụ. Tuy nhiên, “bốn mùa” không chỉ là câu chuyện thời tiết, mà là bài toán về cấu trúc sản phẩm và chiến lược phát triển. Hành trình ấy đòi hỏi sự đồng bộ từ quy hoạch, đầu tư, sản phẩm đến tư duy, cách thức làm du lịch...

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển du lịch biển Thanh Hóa theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.

Nút thắt

Sau nhiều nỗ lực, cố gắng với những tín hiệu tích cực, thẳng thắn nhìn nhận từ thực tế để thấy rằng: Vị thế của du lịch biển Thanh Hóa vẫn chưa xứng tầm với tiềm năng, lợi thế. “Bắt mạch” nguyên nhân, nhiều điều để nói, từ nguyên nhân khách quan đến chủ quan.

Nguyên nhân khách quan chính là điều kiện thời tiết khu biệt 4 mùa rõ rệt của miền Bắc, Bắc Trung bộ. Đáng lo ngại hơn, du lịch biển nói chung đang phải đối mặt với một trong những vấn đề có tính chất toàn cầu là biến đổi khí hậu. Nhiều nghiên cứu thống nhất quan điểm: Du lịch biển đặc biệt nhạy cảm với biến đổi khí hậu do hầu hết các hoạt động đều phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, tài nguyên sẵn có.

Điều kiện thời tiết, biến đổi khí hậu là những nhân tố khó có thể kiểm soát hoặc khó dự báo trước, mang tính bất ngờ, rủi ro cao. Nhưng những nguyên nhân thuộc về bản chất, nội hàm khiến ngành du lịch biển Thanh Hóa phải trăn trở và quyết liệt hành động.

TS Nguyễn Thị Trúc Quỳnh, Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa cho biết: “Ngoài yếu tố chung, mang tính khách quan về điều kiện thời tiết khu biệt 4 mùa rõ rệt thì đầu tiên chúng ta cần bàn tới trong câu chuyện du lịch bốn mùa của tỉnh là sản phẩm du lịch. Thanh Hóa thường được ví như “Việt Nam thu nhỏ”, nguồn tài nguyên để xây dựng sản phẩm du lịch rất phong phú, đa dạng nhưng các sản phẩm du lịch thực sự hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách... còn thiếu và yếu”.

Không chỉ các chuyên gia, các nhà quản lý mà các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch tại Sầm Sơn, Hải Hòa, Hải Tiến, Quảng Bình, Tiên Trang... cũng đều có chung nhận định về sự đơn điệu, thiếu tính trải nghiệm của du lịch Thanh Hóa. Ông Hoàng Thành Vượng, Giám đốc điều hành 2 khách sạn 4 sao đẳng cấp, hiện đại - Dragon Sea quy mô 100 phòng và Dragon Style quy mô 160 phòng tại phường Sầm Sơn thẳng thắn chia sẻ: “Nhu cầu của khách ngày càng tăng, du lịch với họ không đơn thuần là thay đổi địa điểm ăn uống, ngủ nghỉ. Họ muốn khám phá, trải nghiệm văn hóa bản địa, muốn được làm mới chuyến đi của mình bằng các trải nghiệm văn hóa bản địa đặc sắc; các dịch vụ giá trị gia tăng (kinh tế đêm, chăm sóc sức khỏe, shopping đặc trưng...). Nhưng các sản phẩm du lịch biển Thanh Hóa nói chung, Sầm Sơn nói riêng chưa đa dạng, chưa đủ sức hấp dẫn, chưa thực sự cho thấy đẳng cấp và định vị được thương hiệu trong lòng du khách. Họ không có nhiều lý do để chi tiêu thêm”, anh Vượng nhấn mạnh.

Chị Mai Thị Vân (40 tuổi) cùng nhóm bạn tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần về với vùng biển Hải Hòa (phường Tĩnh Gia) “hưởng chút gió biển đầu hạ”. Lần đầu tiên đến nơi này, chị Vân tỏ ra thích thú trước cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng, trữ tình với bãi biển đẹp, thoai thoải, cát trắng trải dài nơi đây. Chị Vân và các bạn của chị đặc biệt thích sự mộc mạc, gần gũi, cho người ta cảm giác được sống chậm trên vùng biển Hải Hòa. Nhưng chị cũng thành thật chia sẻ rằng: "Biển ở đây đẹp, giữ được nhiều nét hoang sơ, con người thì thân thiện, dễ mến, giá cả phải chăng nhưng cơ sở vật chất chưa được đầu tư mạnh mẽ, sản phẩm du lịch còn đơn điệu. Đoàn chúng tôi dự định ở lại đây hai ngày nhưng nguyên một ngày hôm qua chỉ có tắm mát, dạo chơi trên bãi biển và ăn uống, ngủ nghỉ chứ cũng chưa có trải nghiệm thêm được nhiều các hoạt động khác".

Chính những hạn chế về sản phẩm du lịch cũng là “lời giải” cho những mệnh đề khó của du lịch biển xứ Thanh, như: số lượng du khách đông nhưng tổng thu du lịch chưa tương xứng; thu hút khách quốc tế chưa cao...

Bên cạnh sản phẩm du lịch, sự bùng nổ du lịch biển vào những tháng cao điểm của mùa hè kéo theo những áp lực không nhỏ: môi trường; hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật; chất lượng dịch vụ; ứng xử văn minh du lịch... Những hình ảnh rác thải, cơ sở lưu trú quá tải hay dịch vụ thiếu chuyên nghiệp, tình trạng chèo kéo, chặt chém... vẫn còn hiện hữu, đặt ra câu hỏi về tính bền vững của du lịch biển Thanh Hóa.

Và câu chuyện thiếu nguồn nhân lực du lịch chuyên nghiệp, chất lượng cao là rào cản đối với sự phát triển ngành du lịch của tỉnh. Mặc dù Thanh Hóa có lực lượng lao động du lịch đông đảo (khoảng 51.800 người vào cuối năm 2023), nhưng một tỷ lệ đáng kể người lao động vẫn chưa qua đào tạo và thiếu kiến thức chuyên môn...

Tái định vị du lịch biển Thanh Hóa trong bối cảnh mới

Từ người mà ngẫm đến ta, nhìn rộng ra Đà Nẵng, Quảng Ninh và các địa phương nằm trong tốp đầu du lịch biển của cả nước, Thanh Hóa không thua kém về tiềm năng, lợi thế. Nhưng rõ ràng, từ hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, sản phẩm, nguồn nhân lực cho đến tư duy làm du lịch, cách chúng ta kể chuyện (chiến lược marketing)... còn nhiều hạn chế.

Trong định hướng phát triển du lịch của tỉnh, du lịch biển được xác định là sản phẩm du lịch mũi nhọn. Quan điểm này được thể hiện xuyên suốt trong các chương trình, đề án, kế hoạch, quy hoạch liên quan đến phát triển du lịch biển, đảo Thanh Hóa. Để tạo nên bước chuyển mạnh mẽ về chất, từ đó tái định vị, nâng tầm du lịch biển xứ Thanh, ngành du lịch Thanh Hóa sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương tập trung tham mưu có hiệu quả định hướng phát triển du lịch biển được xác định trong Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 153/QĐ-TTg, ngày 27/02/2023. Trọng tâm là xây dựng sản phẩm du lịch biển thực sự hấp dẫn, văn minh, hiện đại, sôi động, trở thành sản phẩm du lịch có quy mô, sức cạnh tranh, khả năng thu hút khách, phù hợp với nhu cầu và xu hướng thị trường, có khả năng đóng góp cao cho tổng thu về du lịch của tỉnh cũng nhu thúc đẩy phát triển các dòng sản phẩm du lịch khác.

Theo đó, tỉnh Thanh Hóa tập trung phát triển khu vực biển phường Sầm Sơn, Nam Sầm Sơn, các xã: Hoằng Tiến, Hoằng Thanh, Tiên Trang, Quảng Bình trở thành điểm đến du lịch tại Việt Nam với đa dạng các dịch vụ lưu trú và ăn uống từ các dịch vụ “vừa túi tiền” cho đến các dịch vụ cao cấp. Trong đó phát triển các trung tâm thương mại, hội nghị, quảng trường biển và tổ hợp đô thị du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí cao cấp tại khu vực phường Sầm Sơn, Nam Sầm Sơn nhằm thúc đẩy lượng du khách quanh năm.

Thu hút đầu tư theo quy hoạch các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp tại xã Hoằng Thanh; thu hút đầu tư xây dựng phường Tĩnh Gia với định hướng mô hình du lịch nghỉ dưỡng và du lịch chăm sóc sức khỏe nhằm thu hút khách du lịch bốn mùa, đặc biệt là thị trường khách từ các tỉnh phía Nam.

Ưu tiên phát triển đảo hòn Mê thành hòn đảo du lịch số một ở miền Trung Việt Nam với các dịch vụ hấp dẫn khách du lịch nước ngoài và khách có thu nhập cao, bao gồm cả dịch vụ casino, các khu nghỉ dưỡng cao cấp, hiện đại kết hợp vui chơi giải trí...

Cùng với đó, tỉnh Thanh Hóa tăng cường công tác kết nối, xây dựng tour, tuyến để quảng bá, chào bán tại các thị trường trong và ngoài nước. Trong đó, đặc biệt khai thác sự khác biệt đối với thị trường khách du lịch từ các tỉnh miền Trung và miền Nam nước ta là trải nghiệm du lịch mùa đông tại các khu nghỉ dưỡng cao cấp tại Thanh Hóa.

Phát triển nguồn nhân lực du lịch, tăng tỷ trọng lao động qua đào tạo, bồi dưỡng, chú trọng lao động lành nghề, có tính chuyên nghiệp cao, thông thạo ngoại ngữ; đồng thời thường xuyên tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, văn hóa giao tiếp ứng xử cho lao động thời vụ.

Đặc biệt, vấn đề hài hòa giữa hiện đại và bản sắc, giữa phát triển và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, bản địa là điều đáng suy ngẫm. Một điểm đến bền vững không chỉ đẹp về cảnh quan mà còn giàu có về trải nghiệm văn hóa. Du khách ngày nay không chỉ muốn “ở đẹp”, mà còn muốn “hiểu sâu”. Thanh Hóa có lợi thế lớn về lịch sử - văn hóa và đời sống bản địa. Đó chính là cơ hội để Thanh Hóa kể câu chuyện du lịch của riêng mình.

Đối với du lịch biển, tỉnh quan tâm lồng ghép và tích hợp các giá trị văn hóa biển vào quá trình xây dựng và triển khai các chương trình, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch không gian biển. Ở đó, định hướng tổ chức không gian phát triển hài hòa giữa các hoạt động kinh tế biển (công nghiệp ven biển, cảng biển, nuôi trồng và khai thác thủy sản, du lịch) với bảo tồn không gian văn hóa - sinh thái, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân và phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững, hiệu quả.

Các giá trị tín ngưỡng, phong tục tập quán và truyền thống văn hóa gắn với biển được chú trọng bảo tồn, phát huy, vừa góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân, vừa đẩy mạnh khai thác phục vụ phát triển du lịch; chú trọng phát triển các thiết chế văn hóa cho cộng đồng dân cư biển và ven biển...

Bài và ảnh: Hương Thảo