Xung đột Iran có thể làm thay đổi cục diện kinh tế - an ninh tại các quốc gia vùng Vịnh

Cuộc xung đột liên quan tới Iran đang tạo ra những tác động sâu rộng đối với các quốc gia giàu dầu mỏ tại Vịnh Ba Tư, không chỉ về an ninh mà còn đối với chiến lược kinh tế và phân bổ nguồn lực trong khu vực. Diễn biến này được cho là sẽ buộc các quốc gia vùng Vịnh phải điều chỉnh cách sử dụng nguồn tài chính dồi dào của mình. Nếu xung đột kéo dài, những thay đổi về chính sách kinh tế và an ninh có thể trở nên sâu sắc hơn.

Cuộc xung đột liên quan tới Iran đang tạo ra những tác động sâu rộng. Ảnh: Getty Images.

Một trong những tác động rõ rệt nhất là xu hướng gia tăng chi tiêu quốc phòng. Các quốc gia vùng Vịnh vốn đã nằm trong nhóm những nước có mức chi tiêu quân sự cao nhất thế giới trong số các quốc gia không trực tiếp tham chiến, và cuộc xung đột hiện nay có thể khiến xu hướng này tiếp tục tăng mạnh.

Bên cạnh đó, cuộc khủng hoảng cũng làm dấy lên những đánh giá lại về quan hệ an ninh giữa các nước vùng Vịnh và Mỹ. Dù “ô bảo trợ an ninh” của Washington vẫn là trụ cột trong chiến lược phòng thủ của khu vực, nhiều ý kiến cho rằng quan hệ này có thể bước vào giai đoạn phức tạp hơn trong bối cảnh môi trường an ninh thay đổi.

Một tàu chở hàng di chuyển trên Vịnh Arab hướng về Eo biển Hormuz tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, ngày 15/3/2026. Ảnh: AP.

Xung đột cũng cho thấy vai trò chiến lược của Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng vận chuyển một phần lớn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu – khi đây được xem là “điểm nghẽn” có thể gây gián đoạn nghiêm trọng cho thương mại năng lượng.

Trong bối cảnh đó, các tuyến vận chuyển dầu thay thế như đường ống Đông – Tây của Ả rập xê út và tuyến đường ống dẫn dầu từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất tới cảng Fujairah đang cho thấy vai trò quan trọng khi giúp giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải qua Hormuz. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, những tuyến này cũng không hoàn toàn miễn nhiễm trước nguy cơ gián đoạn nếu xung đột leo thang.

Giá một gallon xăng không chì thông thường đã tăng mạnh kể từ khi xung đột bùng phát. Ảnh: Getty Images.

Theo giới phân tích, các quốc gia vùng Vịnh có thể sẽ tăng cường đầu tư để mở rộng các tuyến vận chuyển năng lượng thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào một tuyến đường chiến lược duy nhất.

Ngoài ra, cuộc xung đột cũng có nguy cơ làm gia tăng cạnh tranh giữa các quốc gia trong khu vực, đặc biệt trong việc bổ sung kho vũ khí và hệ thống phòng thủ khi nhiều nước có thể phải tìm mua các loại khí tài tương tự từ cùng một nhà cung cấp.

Các chuyên gia nhận định ngay cả khi xung đột kết thúc trong thời gian ngắn, những biến động hiện nay có thể đã đặt nền móng cho các thay đổi lâu dài trong cấu trúc an ninh và kinh tế của khu vực Vịnh Ba Tư. Mức độ và phạm vi của những thay đổi này sẽ phụ thuộc lớn vào thời gian kéo dài của cuộc xung đột cũng như quy mô thiệt hại mà nó gây ra.

Thanh Hằng

Nguồn: Wion, AL Jazeera.