Tổng thống Hungary ký luật tự chấm dứt nhiệm kỳ của chính mình

Tổng thống Hungary Tamas Sulyok ngày 18/7 đã ký ban hành bản sửa đổi Hiến pháp do Quốc hội thông qua, chính thức chấm dứt ngay nhiệm kỳ của ông với tư cách nguyên thủ quốc gia.

Tổng thống Hungary Tamas Sulyok. Ảnh:DW.

Đây là một trong những bước đi đáng chú ý nhất kể từ khi đảng Tisza của Thủ tướng Peter Magyar giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử hồi tháng 4 và nắm đa số hai phần ba tại Quốc hội.

Trong tuyên bố sau khi ký luật, ông Sulyok cho biết ông thực hiện nghĩa vụ theo Hiến pháp dù không đồng tình với nội dung của bản sửa đổi. Ông cảnh báo việc chấm dứt nhiệm kỳ của một quan chức được bầu hợp pháp thông qua sửa đổi Hiến pháp có thể tạo ra tiền lệ bất lợi đối với các nguyên tắc dân chủ, phân quyền và pháp quyền.

Ngay sau động thái này, cựu Thủ tướng cánh hữu Viktor Orban đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ trên mạng xã hội, cho rằng các cải cách của chính phủ mới đang đẩy Hungary vào “chế độ chuyên chế thực tế” và khiến các quan chức công quyền không còn được an toàn.

Ngược lại với những chỉ trích từ phe đối lập, Thủ tướng Peter Magyar và đảng Tisza trung hữu cầm quyền xem đây là một thắng lợi lớn cho người dân. Hoan nghênh việc ban hành luật mới, Thủ tướng Peter Magyar tuyên bố:"Với những quyết định này, chúng ta đang khôi phục lại những gì mà chế độ cũ đã cố gắng tước đoạt khỏi người dân Hungary trong nhiều năm. Đó là sự chắc chắn rằng quyền lực có thể bị kiềm chế, tài sản công có thể được thu hồi, và nhà nước một lần nữa có thể phục vụ công dân của mình."

Theo quy định mới, Chủ tịch Quốc hội Agnes Forsthoffer sẽ đảm nhiệm cương vị Tổng thống lâm thời từ ngày 20/7 cho đến khi Quốc hội bầu ra tổng thống mới. Cuộc bầu cử dự kiến được tiến hành trong vòng 30 ngày.

Ngoài việc thay đổi vị trí nguyên thủ quốc gia, bản sửa đổi Hiến pháp còn quy định giới hạn nhiệm kỳ 12 năm đối với các nhà lập pháp và áp dụng tuổi nghỉ hưu bắt buộc là 70 đối với các thẩm phán Tòa án Hiến pháp. Những thay đổi này được đánh giá sẽ tác động đáng kể đến bộ máy nhà nước vốn được hình thành trong thời kỳ cựu Thủ tướng Viktor Orban.

Thủ tướng đắc cử Hungary Péter Magyar. Ảnh: AP.

Giới quan sát nhận định việc, suốt nhiều năm qua, Hungary dưới thời ông Orban là “cái gai” trong lòng EU (về vấn đề viện trợ Ukraine, lệnh trừng phạt Nga, và các giá trị dân chủ). Tân Thủ tướng Peter Magyar là người có lập trường thân EU mạnh mẽ. Việc ông kiểm soát bộ máy để thông qua các đạo luật chống tham nhũng, thành lập cơ quan thu hồi tài sản công... chính là những điều kiện mà EU từng yêu cầu để mở khóa hàng tỷ Euro viện trợ cho Hungary. Vào ngày 20/7, khi Chủ tịch Quốc hội thuộc đảng Tisza lên nắm quyền Tổng thống lâm thời, ông Peter Magyar sẽ toàn quyền kiểm soát cả hành pháp lẫn lập pháp. Đây là cơ hội vàng để Hungary tái cấu trúc quốc gia, quay trở lại quỹ đạo thân EU. Tuy nhiên, ranh giới giữa một cuộc “cải cách dân chủ quyết liệt” và việc “trở thành một phiên bản chuyên chế mới” của chính ông Peter Magyar sẽ là bài toán mà EU và người dân Hungary phải giám sát chặt chẽ trong 5 năm tới.

Nhật Lệ

Nguồn: Euronews, DW.