Thời gian kể chuyện

Những ngày đầu năm mới, nhịp thời gian dường như chậm lại. Không còn những buổi sáng hối hả phóng xe ra đường, chen chúc giữa ngã tư đông nghẹt người và khói bụi. Không còn những cuộc điện thoại dồn dập, những deadline giục giã, những toan tính bận lòng. Thời gian lúc này bỗng trở nên hiền hòa, mềm mại như một dòng nước trong vắt mà chúng ta có thể soi thấy chính mình. Trong làn nước ấy, những lớp ký ức cũ kỹ mà ấm áp dần hiện ra, những khuôn mặt thân quen từng đi qua đời mình, lặng lẽ nhưng bền bỉ, chưa bao giờ thực sự rời xa.

Minh họa: BH

Tết đến, không chỉ là thời khắc chuyển giao của đất trời, mà còn là khoảnh khắc con người có xu hướng quay về với nội tâm. Là lúc ta thôi mải miết chạy về phía trước mà có điều kiện ngoái nhìn phía sau, lắng nghe âm vọng của quá khứ - những điều đã được thời gian chắt chiu, cất giữ. Chỉ cần một mùi hương trầm thoảng qua, một tiếng gió lay nhẹ trên cành đào, hay quầng nắng nhạt buông bên hiên nhà, cánh cửa ký ức bỗng mở ra. Những ngày tháng cũ ùa về, không ồn ào nhưng dai dẳng, như dòng suối ngầm chảy mãi trong lòng người.

Tết xưa, trong ký ức của đám trẻ nhỏ, là một vùng trời rực rỡ sắc màu và hân hoan cảm xúc. Đó là bình hoa thược dược vừa được cắt từ vườn nhà, tươi rói, phô sắc thắm. Là bộ quần áo mới mẹ giặt giũ, phơi phóng từ ngày tiễn ông Công, ông Táo về trời, phơi trên giàn cao ở sân trước cho kịp nắng, đến sáng mùng một giở ra mặc vẫn thơm nồng mùi gió và mùi nắng. Là những phong bao lì xì đỏ rực, không chỉ gói ghém vài tờ tiền mới, mà còn cất giữ bao lời chúc tốt lành và niềm hy vọng về một năm mới đến.

Ngoài vườn, cây cối bật mầm đón xuân. Những chồi non run rẩy trong gió lạnh cuối mùa, mong manh mà đầy sức sống. Đất trời như được gột rửa sau một năm dài, sẵn sàng cho vòng tuần hoàn mới. Trong xóm nhỏ, nhà nào cũng rộn ràng với đào, với quất. Đường làng, ngõ xóm quen thuộc được quét dọn sạch sẽ, hàng rào các nhà được xén tỉa tươm tất, như vừa khoác lên mình tấm áo mới. Khuôn mặt ai nấy cũng rạng rỡ hơn. Những người vốn khó tính, khép kín, ngày tết đến cũng trở nên hiền hòa, dễ mỉm cười, dễ bỏ qua cho nhau hơn.

Trong tất cả những hình ảnh ấy, ký ức về mẹ luôn hiện lên rõ nét nhất. Tôi nhớ hình ảnh mẹ thắp hương trên bàn thờ tổ tiên vào sáng mùng một. Khi chúng tôi vẫn còn ngái ngủ trong chăn ấm, mẹ đã dậy từ sớm, lặng lẽ sắp xếp mâm cỗ kính dâng tổ tiên. Mẹ cung kính châm nén hương, làn khói trầm lan tỏa, vấn vít trong không gian tĩnh lặng, tạo nên một cảm giác vừa linh thiêng vừa đầm ấm. Có lúc tôi nghĩ, chính mùi hương ấy là sợi dây vô hình kết nối quá khứ và hiện tại, nối người sống với tổ tiên.

Tết, vì thế, không chỉ là dịp sum họp, mà còn là thời khắc tri ân. Là lúc ta ý thức rõ hơn về cội nguồn, về dòng chảy gia đình mà mình đang đứng trong đó. Để nhận ra rằng, mỗi con người không phải một cá thể đơn lẻ, mà là một phần của cộng đồng máu thịt, luôn gắn bó, sẻ chia, yêu thương và che chở nhau qua bao thế hệ.

Ngày đầu năm mới, mẹ có thời gian để thong dong, thư thả hơn. Không còn tất bật chợ búa, không còn vội vàng lo toan, mẹ ngồi chậm rãi bên ấm trà, nhẩn nha thưởng thức từng miếng mứt, ánh mắt dõi theo đàn con ríu rít nô đùa quanh nhà. Bàn tay mẹ chai sần vì tháng năm vất vả, giờ mới có lúc dừng lại, chải chuốt mái tóc dài đã điểm vài sợi bạc. Mái tóc ấy đã đi qua bao mùa tết, bao mùa mưa nắng, bao lo toan lặng thầm, để giờ đây được tận hưởng những giờ phút bình yên hiếm hoi.

Có những khoảnh khắc tưởng chừng rất đỗi bình thường trong đời sống, nhưng mỗi lần nhớ lại, trong lòng bỗng dâng lên một cơn sóng cồn cào. Như ký ức bữa cơm ngày đầu năm mới, cả nhà quây quần bên nhau. Bát canh măng miến nóng hổi, bốc khói nghi ngút. Đĩa bánh chưng xanh óng ánh, thơm mùi lá dong. Đĩa dưa hành vừa ngấu, chua dịu nơi đầu lưỡi. Bát thịt đông trong veo, núng nính, mang theo cảm giác đủ đầy, no ấm. Các mùi vị hòa quyện trong tiếng bát đũa lanh canh, trong những câu chuyện rôm rả không đầu không cuối.

Thuở nhỏ, chúng ta ít khi để ý đến thời gian. Chúng ta hồn nhiên ùa vào đời sống, tận hưởng từng mùa tết đi qua trong niềm hân hoan trong trẻo. Chúng ta khoe nhau manh áo mới, chia nhau chiếc kẹo, miếng bánh, thi nhau ngủ nướng đến trưa. Tết nối tết, năm nối năm, những đứa trẻ vô tư ngày nào dần khôn lớn. Để chứng tỏ mình đã trưởng thành, chúng ta bắt đầu tách dần khỏi vòng tay cha mẹ. Không còn thích theo chân người lớn đi chúc tết hàng xóm, không còn thích được xoa đầu hay cưng nựng. Chúng ta hướng mối quan tâm ra thế giới rộng lớn bên ngoài, khao khát được bay nhảy, được khám phá những chân trời mới. Những điều thân thuộc, cũ kỹ ở lại phía sau, có đôi lúc bị xem nhẹ.

Nhưng con chim bay mãi rồi cũng mỏi. Để rồi khi tết đến, ta có cơ hội dừng lại, nghỉ chân, trở về bên gia đình. Những ký ức xưa cũ, tưởng đã rêu phong, vậy mà lạ thay vẫn không hề phai nhạt. Tất cả hiện lên rõ ràng, sống động, khiến ta bồi hồi, xao xuyến. Và trong chuyến tàu trở về miền ký ức ấy, có khi ta giật mình nhận ra sự hao khuyết. Có những người thân quen đã không còn ngồi đủ quanh mâm cơm. Có những mái đầu đã bạc thêm, những nếp nhăn hằn sâu hơn trên trán mẹ cha. Chính những nhận ra ấy khiến tết trở nên trầm lắng, nhưng cũng sâu sắc và ý nghĩa hơn.

Tôi nhớ những mùa tết xa nhà. Những chiều giao thừa, khi đã lo toan xong xuôi cho gia đình nhỏ của mình, tôi thường ngồi lặng yên, để mặc ký ức trôi ngược dòng. Mùi khói bếp xưa bất chợt ùa về, cay xè sống mũi. Tôi ước được bé lại, trở về căn bếp của mẹ, nơi bức tường ám khói, ngọn lửa bập bùng reo vui, nhảy múa giữa mùi thức ăn thơm chộn rộn. Mẹ luôn chân luôn tay nấu nướng, mồ hôi rịn trên trán, nhưng khuôn mặt ánh lên niềm hạnh phúc. Với mẹ, tết là ba ngày ngắn ngủi trong năm để dồn hết yêu thương, vun vén cho gia đình, để mọi người được đủ đầy, ấm áp.

Càng đi qua nhiều mùa tết, tôi càng nhận ra rằng thời gian chính là một người kể chuyện thâm trầm. Thời gian không ồn ào, không vội vã, nhưng bền bỉ kể cho ta nghe về những gì đã qua. Những mùa tết cũ, những gương mặt thân thương, những yêu thương lặng lẽ. Những câu chuyện ấy, dù đã nghe đi nghe lại nhiều lần, vẫn khiến lòng ta rung động, để rồi biết trân trọng hơn hiện tại, biết cúi đầu tri ân quá khứ.

Tết không chỉ là những ngày được đánh dấu trên cuốn lịch treo tường. Tết là một cột mốc cảm xúc. Là điểm dừng để con người soi chiếu lại hành trình đã đi qua. Để nhắc ta rằng dù có đi xa đến đâu, dù bận rộn thế nào, vẫn luôn có một nơi chốn để quay về. Vẫn có những gương mặt để nhớ, những bàn tay để thương, những bờ vai để tựa vào khi mỏi mệt.

Phong Điệp