Ông Lê Văn Trung, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa:

Lấy di sản làm nền tảng, đổi mới sáng tạo làm động lực để văn hóa thực sự là sức mạnh nội sinh phát triển Thanh Hóa

Trong bối cảnh hội nhập và sự bùng nổ của khoa học công nghệ, sự nghiệp xây dựng văn hóa và con người Thanh Hóa đang đứng trước những vận hội và thách thức mới. Để làm rõ chiến lược biến di sản thành tài sản, đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững, phóng viên (PV) Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa đã có cuộc trao đổi với ông Lê Văn Trung, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Bước chuyển từ tư duy “gìn giữ” sang quản trị tài nguyên di sản

PV: Thanh Hóa sở hữu kho tàng di sản đồ sộ. Trong thời gian qua, tỉnh đã hiện thực hóa việc khai thác nguồn lực này để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội như thế nào, thưa ông?

Ông Lê Văn Trung: Thanh Hóa tự hào là một trong những địa phương có hệ thống di sản văn hóa phong phú bậc nhất cả nước. Để khai thác hiệu quả những tiềm năng và lợi thế ấy, những năm qua, tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện một bước chuyển quan trọng, đó là thay đổi tư duy từ “bảo tồn thuần túy” sang “bảo tồn gắn với phát huy giá trị”.

Tỉnh đã ưu tiên huy động hàng nghìn tỷ đồng để tu bổ di tích; đồng thời quan tâm phục dựng, lan tỏa, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Nhiều loại hình văn hóa đặc sắc, như: khua luống, hát dân ca, lễ hội truyền thống... không chỉ in đậm dấu ấn trong đời sống cộng đồng, giới hạn trong việc bảo tồn mà đã trở thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con tại Pù Luông, bản Mạ, bản Bút... Việc gắn kết chặt chẽ giữa văn hóa với các chuỗi sự kiện du lịch như: Tuần văn hóa- du lịch biển Sầm Sơn, Lễ hội du lịch biển Hải Tiến, Lễ hội du lịch biển Hải Hòa... đã góp phần nâng tầm vị thế của Thanh Hóa trên bản đồ du lịch quốc gia.

Những giải pháp đột phá trong kỷ nguyên số

PV: Thế giới đang bước vào kỷ nguyên số. Ngành văn hóa sẽ có những "đòn bẩy" cụ thể nào để biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ, thưa ông?

Ông Lê Văn Trung: Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ hiện nay, ngành văn hóa Thanh Hóa xác định chuyển đổi số vừa là yêu cầu tất yếu, vừa là cơ hội quan trọng để lan tỏa các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch trong tình hình mới.

Số hóa toàn diện dữ liệu di sản không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ, chúng tôi sẽ xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất về hiện vật, lễ hội, thư viện để quảng bá rộng rãi trên môi trường số.

Nâng tầm trải nghiệm bằng công nghệ, tăng cường ứng dụng công nghệ trong trưng bày tại các bảo tàng; phát triển các tour tham quan thông minh, hệ thống thuyết minh tự động và mã QR tra cứu tại các di tích trọng điểm.

Phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế sáng tạo: Đưa di sản ra khỏi tư duy “đóng khung” để đặt vào đời sống đương đại. Chúng tôi sẽ khai thác nghệ thuật dân gian, nghề thủ công và ẩm thực bản địa để tạo ra các sản phẩm văn hóa - du lịch có chiều sâu, mang đậm sắc thái riêng của Thanh Hóa.

Xây dựng hệ sinh thái văn hóa: Con người là trung tâm

PV: Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, ban hành ngày 7/1/2026 đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế. Trong đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng là xây dựng và phát triển hệ sinh thái văn hóa mang đậm bản sắc Việt Nam, đa dạng, hiện đại, có sức mạnh dẫn dắt, thúc đẩy sự phát triển bền vững. Vậy theo ông, yếu tố nào là cốt lõi để xây dựng một hệ sinh thái văn hóa bền vững tại Thanh Hóa?

Ông Lê Văn Trung: Để văn hóa thực sự là “hệ điều tiết” cho sự phát triển, hệ sinh thái văn hóa Thanh Hóa phải được xây dựng dựa trên sự kết nối năng động giữa con người, hạ tầng và quản trị hiện đại.

Lấy con người làm chủ thể: Xây dựng con người Thanh Hóa phát triển toàn diện, giàu lòng yêu quê hương và khát vọng vươn lên là nền tảng quan trọng nhất. Văn hóa phải hiện diện trong mọi không gian, từ gia đình, trường học đến không gian số để bồi đắp đạo đức và lối sống.

Tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh, hiện đại, nhân văn: Điều đó đòi hỏi văn hóa phải hiện diện trong mọi không gian phát triển - từ gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp đến cộng đồng dân cư; từ môi trường thực đến không gian số. Văn hóa không chỉ là hoạt động hưởng thụ mà phải trở thành động lực điều chỉnh hành vi xã hội, bồi đắp đạo đức, lối sống và khơi dậy tinh thần cống hiến.

Đầu tư hạ tầng đồng bộ: Các không gian sáng tạo, thư viện, bảo tàng hiện đại sẽ là nơi người dân được thụ hưởng và sáng tạo văn hóa một cách bình đẳng.

Quản trị hiện đại và xã hội hóa: Chúng tôi sẽ đẩy mạnh phân cấp, tăng tính chủ động cho cơ sở, đồng thời huy động mạnh mẽ sự tham gia của doanh nghiệp, nghệ nhân và cộng đồng trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa.

PV: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Hương Thảo (thực hiện)