Tăng cường liên kết “4 nhà” thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt của việc phát triển kinh tế - xã hội, thì việc liên kết giữa “4 nhà” (nhà nước - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp - nhà nông), được coi là chìa khóa để thúc đẩy ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất.

Trung tâm nghiên cứu phát triển khoa học và công nghệ Tiến Nông triển khai mô hình khảo nghiệm phân bón NPK hữu cơ vi sinh tại xã Hoằng Giang.

Thời gian qua, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều mô hình liên kết “4 nhà” và đạt hiệu quả thiết thực. Điển hình, từ năm 2021 đến tháng 2/2025 Công ty CP Chế biến nông sản Trung Thành, xã Trung Thành đã thực hiện dự án của Bộ KH&CN về “Ứng dụng KHCN xây dựng mô hình liên kết trồng, chế biến và tiêu thụ dứa, dưa chuột, cà chua đạt tiêu chuẩn

VietGAP tại tỉnh Thanh Hóa”. Tham gia dự án, các hộ dân được Viện Rau quả Trung ương tập huấn, hướng dẫn quy trình trồng, chăm sóc dứa, dưa chuột, cà chua đạt tiêu chuẩn VietGAP và được Công ty CP Chế biến nông sản Trung Thành trực tiếp thu mua sản phẩm sau thu hoạch. Tính đến nay, công ty đã liên kết trên 40ha vùng nguyên liệu trồng dứa, dưa chuột, cà chua với nông dân các địa phương.

Ông Lê Huy Tâm ở thôn Côn Sơn, xã Trung Thành, cho biết: “Từ khi áp dụng quy trình trồng, chăm sóc cây dứa theo VietGAP, cây dứa đã đem lại hiệu quả kinh tế cao so với các loại cây trồng khác, trung bình 1ha dứa cho sản lượng từ 45 đến 50 tấn”.

Theo Giám đốc Công ty CP Chế biến nông sản Trung Thành Lê Trường Tùng, “bên cạnh việc xây dựng được quy trình sản xuất an toàn, kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu đầu vào, trong quá trình thực hiện dự án, công ty đã phát huy tối đa nguồn lực tập trung đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại theo hướng tự động hóa. Nhờ đó, các sản phẩm dứa, ngô, dưa đóng hộp mang thương hiệu Trường Tùng đã đạt sản phẩm OCOP 4 sao. Từ đầu năm đến nay, công ty đã xuất khẩu trên 50 container, chủ yếu là dứa đóng hộp”.

Từ năm 2024 Trung tâm nghiên cứu phát triển khoa học và công nghệ Tiến Nông, Công ty CP Công Nông nghiệp Tiến Nông đã triển khai mô hình khảo nghiệm phân bón NPK hữu cơ vi sinh trên cây ngô tại xã Phú Lộc (nay là xã Hoa Lộc) và xã Hoằng Xuân (nay là xã Hoằng Giang). Mô hình nằm trong khuôn khổ của đề tài “Nghiên cứu sản xuất phân bón NPK hữu cơ vi sinh dạng hạt bằng công nghệ dây chuyền hơi nước tại tỉnh Thanh Hóa” do Công ty CP Công Nông nghiệp Tiến Nông phối hợp với Sở KH&CN thực hiện. Sau một thời gian khảo nghiệm, kết quả cho thấy, khi sử dụng phân bón NPK hữu cơ vi sinh giúp cây ngô sinh trưởng phát triển đồng đều, bộ rễ phát triển mạnh giúp cây đứng vững, thân to khỏe, cây cho bắp to, đều hạt, kín bắp, giảm rõ rệt tỷ lệ nhiễm sâu bệnh hại, cải thiện độ phì nhiêu, tơi xốp và tăng độ mùn của đất, giúp giữ ẩm cho đất tốt và tăng năng suất từ 10 - 13% so với sử dụng phân bón thông thường.

Tổng Giám đốc Công ty CP Công Nông nghiệp Tiến Nông Nguyễn Hồng Phong khẳng định: “Trong sản xuất nông nghiệp, nông dân là chủ thể quan trọng nhất. Việc liên kết giữa nhà nước - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp - nhà nông hướng đến mục tiêu lớn nhất là đem lại lợi ích thiết thực cho bà con nông dân”.

Nhằm thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học, thời gian qua việc liên kết “4 nhà” được tỉnh thực hiện thông qua việc triển khai các nhiệm vụ KHCN các cấp. Qua đó tạo ra sự phối hợp đồng bộ, tận dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có đẩy nhanh quá trình chuyển giao công nghệ, ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn đời sống. Hiện nay, trong tổng số gần 200 nhiệm vụ KHCN các cấp, có khoảng 30% nhiệm vụ hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc chuyển giao quy trình kỹ thuật, ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp chủ động liên kết với các viện, trường, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ phục vụ sản xuất, đời sống.

Dù mô hình liên kết “4 nhà” đã được triển khai sâu rộng và mang lại hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên quá trình liên kết này tại Thanh Hóa vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế. Đó là sự phối hợp giữa các bên chưa chặt chẽ, thiếu cơ chế ràng buộc, một số sản phẩm nghiên cứu chưa được thị trường đón nhận rộng rãi. Một số doanh nghiệp, HTX và hộ nông dân vẫn còn e dè trong việc tiếp nhận công nghệ mới do chi phí đầu tư ban đầu cao, rủi ro thị trường lớn. Năng lực nghiên cứu, chuyển giao của một số tổ chức KHCN, doanh nghiệp KHCN vẫn chưa đáp ứng yêu cầu...

Thực tiễn cho thấy, liên kết “4 nhà” không chỉ là một mô hình hợp tác trong sản xuất nông nghiệp, mà còn là giải pháp lâu dài để đưa KHCN thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế. Đặc biệt, ngày 22/12/2024 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về “Đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” đã mở ra hành lang chính sách quan trọng, tạo điều kiện thúc đẩy mạnh mẽ mối liên kết “4 nhà”, nhằm đưa nhanh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ phục vụ sản xuất và đời sống. Do vậy, trong thời gian tới, tỉnh cần phát huy hơn nữa vai trò của Nhà nước trong kết nối, điều phối và giám sát, đảm bảo sự liên kết chặt chẽ giữa “4 nhà”, gắn với khuyến khích doanh nghiệp, HTX và nông dân mạnh dạn tiếp cận, ứng dụng công nghệ mới, đưa KHCN thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Bài và ảnh: Hoàng Mai