Mỹ làm trung gian thỏa thuận xử lý vật liệu hạt nhân tại cơ sở bí mật ở Syria

Hãng tin Axios mới đây đưa tin Mỹ và Israel đã đạt thỏa thuận với chính quyền Syria về việc đưa vật liệu hạt nhân ra khỏi một cơ sở bí mật tại nước này,

Lò phản ứng hạt nhân bị nghi ngờ tại Syria. Ảnh: AP.

Theo nguồn tin, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ được phép tiếp cận cơ sở được gọi là “Site 99” để thu hồi số vật liệu được cho là phần còn lại của lò phản ứng hạt nhân Al-Kibar của Syria, từng bị Israel không kích vào năm 2007.

Cơ sở này được cho là đang lưu giữ “yellowcake”, dạng bột uranium cô đặc có thể được xử lý tiếp để sản xuất nhiên liệu hạt nhân. Tuy nhiên, loại vật liệu này không thể được sử dụng trực tiếp để chế tạo bom hạt nhân. Dù vậy, nếu bị phát tán bằng chất nổ thông thường, vật liệu này có thể gây ô nhiễm phóng xạ.

Theo Axios, Israel được cho là đã không kích các lối vào cơ sở này ngay sau khi liên minh các nhóm phiến quân chiếm thủ đô Damascus vào tháng 12/2024 và lật đổ chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad. Một quan chức Israel nói với Axios rằng Israel đã cảnh báo sẽ tiếp tục tấn công cơ sở nếu số vật liệu hạt nhân không được đưa đi hoặc nếu xuất hiện dấu hiệu cho thấy Syria tìm cách tiếp cận số vật liệu này. Theo thỏa thuận được cho là vừa đạt được, Mỹ và Israel sẽ phối hợp với chính quyền Damascus và IAEA để xử lý số vật liệu nói trên.

Cơ sở Al-Kibar từ lâu là tâm điểm trong những cáo buộc liên quan đến chương trình hạt nhân bí mật của Syria. Israel tiến hành cuộc không kích nhằm vào cơ sở này năm 2007, trong khi Syria khi đó bác bỏ các cáo buộc về việc xây dựng một lò phản ứng hạt nhân.

Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa. Ảnh: Getty Images.

Sau khi chính quyền Bashar al-Assad sụp đổ, Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa, một cựu chỉ huy lực lượng Hồi giáo cực đoan từng nằm trong danh sách truy nã của Mỹ, đã tìm cách cải thiện quan hệ với phương Tây và thu hút viện trợ nước ngoài nhằm tái thiết đất nước sau nhiều năm nội chiến.

Tháng trước, ông al-Sharaa cho biết Syria đang thảo luận với Israel về một thỏa thuận an ninh. Israel hiện kiểm soát một số khu vực ở miền Tây Nam Syria từ năm 2024, bên cạnh Cao nguyên Golan mà Israel chiếm giữ từ năm 1967.

Chính quyền Damascus đồng thời tìm cách duy trì quan hệ với Nga, nước từng hỗ trợ quân sự cho chính quyền ông Assad. Đầu tháng 8, Moskva và Damascus được cho là đã nhất trí tái tổ chức căn cứ không quân Khmeimim và cơ sở hải quân tại Tartous thành các trung tâm huấn luyện chung. Thỏa thuận này cho phép Nga tiếp tục duy trì hiện diện quân sự tại Syria sau khi chính quyền ông Assad sụp đổ.

Việc đưa vật liệu hạt nhân còn lại tại cơ sở bí mật nói trên ra khỏi Syria, nếu được triển khai, được xem là một bước đi nhằm giảm nguy cơ phổ biến vật liệu hạt nhân và nguy cơ vật liệu phóng xạ rơi vào tay các lực lượng vũ trang trong bối cảnh tình hình an ninh tại Syria vẫn phức tạp.

Thanh Hằng

Nguồn: RT.