Mỹ cân nhắc “mở khóa” 20 tỷ USD tài sản Iran để đổi uranium làm giàu

Mỹ và Iran đang tiến hành đàm phán về một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, trong đó Washington được cho là cân nhắc mở khóa khoảng 20 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Tehran để đổi lấy việc Iran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu.

Tổng thống Trump và Phó Tổng thống Vance tại Phòng Bầu dục hồi tháng 3/2026. Ảnh: Bloomberg

Theo hãng tin Axios, dẫn lời các quan chức Mỹ, Washington đang xem xét khả năng giải phóng khoảng 20 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran, như một phần trong thỏa thuận trao đổi nhằm buộc Tehran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu.

Động thái này nằm trong các cuộc đàm phán giữa hai bên về một kế hoạch dài ba trang, hướng tới chấm dứt xung đột bùng phát từ ngày 28/2. Các nguồn tin cho biết tiến trình thương lượng đã đạt được những bước tiến ổn định trong tuần qua, dù vẫn còn tồn tại nhiều khác biệt đáng kể.

Phát biểu ngày 17/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang “rất gần” với việc đạt được thỏa thuận với Iran, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa hai bên dự kiến hết hiệu lực vào ngày 21-22/4.

Một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền Mỹ là bảo đảm Iran không thể tiếp cận kho dự trữ gần 2.000 kg uranium làm giàu được lưu trữ tại các cơ sở hạt nhân ngầm, trong đó có khoảng 450 kg uranium được làm giàu ở mức 60%. Trong khi đó, phía Iran được cho là đang tìm kiếm sự nới lỏng về tài chính.

Một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền Mỹ là bảo đảm Iran không thể tiếp cận kho dự trữ gần 2.000 kg uranium làm giàu. Ảnh: AA

Hai bên hiện vẫn đang thảo luận về quy mô tài sản sẽ được giải phóng cũng như cách thức xử lý lượng vật liệu hạt nhân của Iran. Mỹ đề xuất chuyển toàn bộ uranium ra khỏi lãnh thổ Iran, trong khi Tehran muốn pha loãng số vật liệu này trong nước.

Một phương án dung hòa đang được cân nhắc là chuyển một phần uranium làm giàu cao sang nước thứ ba, phần còn lại sẽ được pha loãng tại Iran dưới sự giám sát quốc tế.

Dự thảo biên bản ghi nhớ (MoU) giữa hai bên cũng đề cập việc tạm dừng hoạt động làm giàu uranium của Iran trên cơ sở tự nguyện. Mỹ đề xuất thời hạn 20 năm, trong khi Iran đưa ra mức 5 năm, và các bên trung gian đang nỗ lực thu hẹp khác biệt.

Theo đề xuất, Iran vẫn có thể duy trì các lò phản ứng nghiên cứu hạt nhân phục vụ sản xuất đồng vị y tế, với điều kiện tất cả cơ sở phải đặt trên mặt đất và các cơ sở ngầm hiện có tiếp tục ngừng hoạt động.

Liên quan đến tiến trình đàm phán, các nguồn tin cho biết một vòng thương lượng mới có thể được tổ chức tại Islamabad, với vai trò trung gian của Pakistan và sự hỗ trợ từ Ai Cập cùng Thổ Nhĩ Kỳ.

Bích Hồng

Nguồn: Axios