Không thuốc lá - Vì sức khỏe của bạn

Hút thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người hút, khói thuốc còn âm thầm gây hại cho những người xung quanh. Thanh Hóa là địa phương đã có nhiều nỗ lực mạnh mẽ trong phòng, chống tác hại thuốc lá. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc sử dụng thuốc lá vẫn còn phổ biến, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe, kinh tế và chất lượng cuộc sống của người dân.

Bệnh nhân bị phổi tắc nghẽn mãn tính liên quan đến thuốc lá điều trị tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa.

Ở tuổi 65, ông Nguyễn Văn Tâm ở xã Hoằng Hóa đang phải gánh chịu những hậu quả nặng nề do nhiều năm hút thuốc lá. Thời trẻ, ông hút thuốc thường xuyên, đến khi sức khỏe suy giảm, ông mới phát hiện mình mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) - một trong những bệnh lý phổ biến nhất ở người hút thuốc. Ông Tâm chia sẻ: "Trước kia tôi hút thuốc lá nhiều, 3 năm nay bắt đầu bị bệnh phổi tắc nghẽn, sức khỏe yếu đi rõ rệt. Giờ mới thấy, thuốc lá thực sự có hại cho sức khỏe, nhưng khi phát hiện ra thì đã quá muộn".

Câu chuyện của ông Tâm không phải là trường hợp hiếm gặp. Nhiều người dù đã hiểu rõ tác hại của thuốc lá, nhưng do thói quen, do căng thẳng trong cuộc sống, hoặc do môi trường xung quanh có nhiều người hút thuốc... nên không thể từ bỏ. Thực tế tại các cơ sở khám chữa bệnh hô hấp cho thấy, một bộ phận bệnh nhân dù đang điều trị các bệnh về phổi, được bác sĩ khuyến cáo phải bỏ hẳn thuốc lá, nhưng việc cai thuốc lại vô cùng khó khăn. Nghiện nicotine khiến nhiều người rơi vào vòng luẩn quẩn - biết hại nhưng không bỏ được; muốn cai nhưng không đủ quyết tâm; đến khi bệnh tật ập đến thì sức khỏe đã giảm sút nghiêm trọng. Đây cũng là thực trạng phổ biến tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa. Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận hàng chục ca bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó nhiều trường hợp bệnh nặng, bệnh mạn tính và bệnh đã tiến triển ở giai đoạn muộn.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Vương Thị Hường, Phó trưởng Khoa Cấp cứu Bệnh viện Phổi Thanh Hóa: "Khói thuốc lá gây hại cho cả người hút trực tiếp và người ngửi phải khói thuốc thụ động. Khói thuốc có thể dẫn đến rất nhiều bệnh nguy hiểm, trong đó ung thư phổi là bệnh gặp nhiều nhất. Hàng ngày chúng tôi điều trị cho nhiều bệnh nhân có tiền sử sử dụng thuốc lá. Nhiều người đến viện khi tổn thương phổi đã không còn khả năng hồi phục, việc điều trị gặp vô vàn khó khăn".

Không chỉ thuốc lá truyền thống, các loại thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng đang gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Chúng được quảng cáo với các cụm từ “ít độc hại”, “không mùi”, “hương vị dễ chịu”... khiến nhiều người, đặc biệt là giới trẻ lầm tưởng rằng đây là sản phẩm an toàn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dung dịch thuốc lá điện tử chứa nicotine và nhiều hóa chất có thể gây bỏng phổi, tổn thương phổi cấp tính, rối loạn tim mạch, thậm chí gây nghiện nặng hơn thuốc lá điếu. Những cảnh báo từ ngành y tế cùng số liệu từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy tác động của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng là vô cùng lớn. WHO cho biết mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Trong số đó, 84.500 người chết vì hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Bên cạnh tổn thất về sức khỏe, thuốc lá còn gây thiệt hại kinh tế khổng lồ. Ước tính, tổng thiệt hại do thuốc lá gây ra lên tới 108 nghìn tỷ đồng mỗi năm - gấp 5 lần nguồn thu thuế thuốc lá.

Trước thực trạng đó, Thanh Hóa đã triển khai nhiều biện pháp để giảm tỷ lệ hút thuốc trong cộng đồng. Nhiều cơ quan, đơn vị, trường học đã xây dựng môi trường không khói thuốc; các pano, áp phích cảnh báo tác hại thuốc lá được đặt ở nơi công cộng; các lớp tập huấn, hội nghị truyền thông được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ và người dân. Đặc biệt, các cơ sở y tế trong tỉnh đều thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc trong khuôn viên bệnh viện; đồng thời tăng cường tư vấn hỗ trợ cai thuốc cho bệnh nhân.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá vẫn còn không ít khó khăn. Một bộ phận người dân chưa thực sự ý thức được mức độ nguy hiểm của thuốc lá. Tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng vẫn diễn ra, mà người vi phạm chủ yếu là nam giới ở độ tuổi lao động. Thuốc lá điện tử được bán tràn lan qua mạng xã hội, dễ tiếp cận với học sinh, sinh viên. Một số chế tài xử phạt chưa đủ mạnh khiến hiệu quả răn đe còn hạn chế.

Trước những thách thức này, mỗi người dân cần nâng cao ý thức, chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng. Bỏ thuốc lá không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp, tim mạch mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình.

Bên cạnh sự vào cuộc của ngành y tế và chính quyền các cấp, rất cần sự chung tay của mỗi gia đình, cha mẹ hãy làm gương cho con trẻ bằng cách nói không với thuốc lá. Các cơ sở giáo dục cần tăng cường giám sát, ngăn chặn tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong học đường. Cộng đồng hãy mạnh dạn nhắc nhở, góp ý khi thấy người hút thuốc tại nơi công cộng.

Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe - điều đó ai cũng biết. Nhưng để bảo vệ bản thân và những người xung quanh, hành động thiết thực nhất là từ bỏ thuốc lá. Không thuốc lá không chỉ là lựa chọn vì sức khỏe, mà còn là trách nhiệm với gia đình và xã hội. Hãy bắt đầu từ hôm nay - nói không với thuốc lá để sống khỏe, sống an toàn.

Bài và ảnh: Tô Hà