Khai thác giá trị di sản văn hóa để phát triển du lịch bền vững

Thanh Hóa là mảnh đất nổi tiếng với bề dày lịch sử và nguồn di sản văn hóa vật thể, phi vật thể phong phú, đa dạng. Ngành du lịch đang không ngừng nỗ lực trong việc phát huy giá trị di sản văn hóa trở thành tài sản và tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch.

Khu du lịch suối cá thần Cẩm Lương thu hút đông đảo du khách đến tham quan.

Xã Thọ Lập là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng, trải qua dặm dài đấu tranh dựng nước và giữ nước, các thế hệ đi trước đã tạo dựng cho mảnh đất này một hệ thống các di tích lịch sử - văn hóa độc đáo và đa dạng như chùa Đầm, đình làng Quảng Thi, đình làng Yên Trường, Khu Di tích lịch sử cách mạng Yên Trường... là những điểm đến được nhiều du khách tham quan, trải nghiệm. Gắn liền với hệ thống di tích lịch sử - văn hóa là các lễ hội truyền thống được địa phương tổ chức hàng năm như lễ hội Phủ Día, lễ hội làng Quảng Ích, lễ hội Kỳ Phúc Yên Trường...

Tiêu biểu nhất là lễ hội Kỳ Phúc - một trong những nét đẹp văn hóa của người dân làng Yên Trường đã được trao truyền, gìn giữ qua bao thế hệ. Theo bậc cao niên, xưa kia Yên Trường còn có tên gọi là An Trường, là một trong những làng cổ nằm trong vùng đất quý “Tiền tam Yên, hậu ngũ Phúc”, nơi có khí thiêng sông núi tụ về nên được Nhân dân ngợi ca là “đất lành chim đậu". Hàng năm, vào ngày 11 và 12/2 (âm lịch), để tri ân thành hoàng làng và những người đã có công với dân, với nước, người dân nơi đây thường tổ chức lễ hội Kỳ Phúc. Phần hội diễn ra sôi nổi với các trò chơi, trò diễn dân gian, các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ tạo sức hấp dẫn thu hút đông đảo Nhân dân và du khách.

Phát huy tiềm năng, lợi thế từ hệ thống di tích lịch sử - văn hóa và các lễ hội truyền thống, xã Thọ Lập đã xây dựng nhiều sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh và tăng cường kết nối với các khu, điểm du lịch của tỉnh để hình thành các tour du lịch đặc trưng cho địa phương.

Bà Nguyễn Thị Mùi, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Thọ Lập, cho biết: "Xã đã quan tâm đến công tác tu bổ, tôn tạo, phát huy giá trị của các di tích, lễ hội; tăng cường bảo vệ môi trường, cảnh quan di tích, xây dựng nếp sống văn minh lễ hội... Từ đó, không chỉ đáp ứng nhu cầu của Nhân dân mà còn tạo dấu ấn tốt đẹp trong lòng du khách khi đến tham quan".

Xã Cẩm Tú cũng là địa phương có nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng độc đáo, đa dạng, từ khu du lịch suối cá thần Cẩm Lương, đến những sản vật địa phương, món ăn truyền thống, phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc Mường. Thời gian qua xã đã tích cực xây dựng hệ sinh thái du lịch hoàn thiện với mạng lưới liên kết đa thành phần, các yếu tố di sản - con người - công nghệ vận hành như một mạng lưới, trong đó di sản là yếu tố cốt lõi của hệ sinh thái.

Ông Phùng Thế Tài, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Cẩm Tú, khẳng định: "Định hướng phát triển du lịch của địa phương là sẽ phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế từ hệ thống di sản văn hóa để phát triển nên các loại hình du lịch tâm linh, du lịch sinh thái cộng đồng, du lịch trải nghiệm một cách bền vững. Để làm được điều đó, xã sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao; xây dựng các cửa hàng bán đồ lưu niệm; khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống, nhất là nghề dệt thổ cẩm của người Mường; thành lập các tổ, đội văn nghệ dân gian... nhằm thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm".

Hệ thống di sản văn hóa không chỉ là tiềm năng, lợi thế và là “bàn đạp” thúc đẩy du lịch phát triển một cách bền vững, mà còn tạo dựng thương hiệu du lịch riêng của tỉnh trên bản đồ du lịch Việt Nam và cả quốc tế. Bởi vậy, là địa phương đang sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể với 1.535 di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng và kiểm kê, bảo vệ, tỉnh đã không ngừng quan tâm trùng tu, tôn tạo đưa các di tích trở thành điểm đến hấp dẫn du khách.

Cùng với đó, trên địa bàn tỉnh có 7 dân tộc sinh sống, trải qua quá trình hình thành và phát triển mỗi dân tộc đã hình thành nên một phong tục, tập quán riêng vô cùng đặc sắc. Trong đó, có không ít địa phương, khu, điểm du lịch đã khéo léo khai thác bản sắc văn hóa, phong tục truyền thống cùng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ để tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo góp phần thu hút du khách tới tham quan như bản Mạ (xã Thường Xuân), bản Bút (xã Nam Xuân), khu du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông (xã Pù Luông), khu du lịch suối cá thần Cẩm Lương (xã Cẩm Tú)...

Với nguồn tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa phong phú và đa dạng, hành trình biến di sản thành tài sản nếu được đầu tư bài bản và có sự vào cuộc của cả hệ thống, từ hoàn thiện cơ chế, khơi thông nguồn lực đến cả cộng đồng cùng chung tay, thì di sản sẽ không còn “ngủ yên” mà trở thành nguồn lực phát triển để kiến tạo nên một hệ sinh thái du lịch phát triển ngày càng bền vững.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt