Giải phóng mặt bằng các dự án - dân vận không chỉ là “vận động”

Giải phóng mặt bằng (GPMB) là khâu khó trong quá trình thực hiện dự án bởi liên quan trực tiếp đến quyền lợi, sinh kế và đời sống của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, khi công tác dân vận được thực hiện một cách khéo léo, thực chất, thì GPMB không còn đơn thuần là các bước hành chính, mà trở thành hành trình đối thoại, chia sẻ và đồng hành giữa chính quyền với người dân.

Thi công dự án xây dựng khu TĐC thôn 7, xã Trường Lâm phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Khi người dân được lắng nghe, được giải đáp thấu đáo những băn khoăn, quyền lợi được bảo đảm minh bạch, thì sự đồng thuận được nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng quan trọng để đẩy nhanh tiến độ GPMB và triển khai hiệu quả các dự án.

Trường Lâm là xã bán sơn địa, nằm ở cửa ngõ Tây Nam của tỉnh, thuộc Khu Kinh tế Nghi Sơn, có nhiều dự án hạ tầng đang triển khai. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Trường Lâm lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2030 đã đề ra 2 chương trình trọng tâm, trong đó có chương trình tập trung thực hiện công tác GPMB phục vụ phát triển các dự án. Riêng trong năm 2026, xã được giao thực hiện GPMB với diện tích lên tới 123,68ha cho 14 dự án, gồm 6 dự án đầu tư công và 8 dự án của doanh nghiệp. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu tiến độ gấp, trong khi nguồn nhân lực còn hạn chế, nếu không có cách làm phù hợp, địa phương gặp nhiều áp lực. Trong bối cảnh đó, địa phương đã lựa chọn cách tiếp cận không mới nhưng làm theo hướng thực chất hơn: Lấy dân vận làm “trục xuyên suốt” trong toàn bộ quá trình GPMB. Công tác tuyên truyền, vận động được triển khai bài bản, không dừng ở việc phổ biến chủ trương, chính sách mà hướng tới tạo sự đồng thuận thực sự trong Nhân dân. Cùng với đó, cơ chế giao ban hàng tháng được duy trì để kiểm điểm tiến độ, kịp thời nhận diện và tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh trong quá trình triển khai. Đáng chú ý, các cuộc đối thoại trực tiếp với người dân được tổ chức, chính quyền đi thẳng vào những vấn đề người dân quan tâm như giá đất, nguồn gốc sử dụng đất, chính sách hỗ trợ, tái định cư (TĐC)... nhằm giải quyết những đề xuất, vướng mắc ngay từ cơ sở.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua địa bàn xã Trường Lâm với tổng chiều dài 9,6km, ảnh hưởng đến địa bàn 6 thôn trong xã. Riêng ở thôn Tân Phúc có hàng chục hộ bị ảnh hưởng bởi dự án, trong đó có hơn 20 hộ dân dự kiến phải di dời, TĐC đến nơi ở mới. “Việc GPMB thực hiện dự án lớn, người dân hoàn toàn ủng hộ, song các hộ dân bị ảnh hưởng còn nhiều băn khoăn và lo lắng. Gia đình đã quen ở trong không gian sinh hoạt hơn 300m2, giờ sắp phải chuyển về khu TĐC mới, chẳng biết sẽ thay đổi thế nào”, bà Nguyễn Thị Thắng, một người dân thôn Tân Phúc chia sẻ.

Với người dân, việc rời bỏ nơi ở gắn bó lâu năm chưa bao giờ là dễ dàng. Không chỉ là câu chuyện đất đai, đó còn là không gian sống, là sinh kế, là những mối quan hệ cộng đồng đã hình thành qua nhiều năm. Những băn khoăn của người dân là hoàn toàn có cơ sở. Điều họ cần không phải là những lời hứa chung chung, mà là sự rõ ràng, minh bạch và đảm bảo quyền lợi thực tế.

Nhận diện rõ điều đó, chính quyền địa phương xác định muốn làm tốt GPMB, dân vận phải đi trước một bước. Không chờ đến khi triển khai kiểm kê, thu hồi đất mới tuyên truyền, mà ngay từ khi có chủ trương dự án, các cuộc họp thôn, các buổi gặp gỡ với người dân trong thôn được thực hiện thường xuyên.

Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, trưởng thôn Tân Phúc, chia sẻ: “Điều quan trọng nhất là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của người dân, bảo đảm quyền lợi chính đáng của các hộ bị ảnh hưởng. Các hộ dân đa số đều đồng thuận, ủng hộ, trong đó nhiều ý kiến thể hiện mong muốn được bố trí TĐC trước khi bàn giao mặt bằng, khu TĐC phải có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ để người dân có thể xây dựng nhà ở mới, ổn định cuộc sống trước khi phá dỡ nhà cũ”.

Cán bộ thôn Tân Phúc gặp gỡ, trao đổi thông tin với người dân về Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Để chuẩn bị tốt cho công tác GPMB, trên địa bàn xã đang triển khai thi công hai dự án khu TĐC phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, gồm: dự án khu TĐC thôn 7 (3,6ha) và dự án TĐC thôn Trường Sơn (3,95ha). Đến cuối tháng 4/2026, dự án khu TĐC thôn 7 đã hoàn thành được gần 50% khối lượng; dự án TĐC thôn Trường Sơn đã hoàn thành khoảng 70% khối lượng; địa phương đang tập trung đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ phấn đấu đến cuối tháng 6/2026 sẽ cơ bản hoàn thành các dự án TĐC để sớm thực hiện các bước tiếp theo. Thông điệp địa phương thể hiện rõ, phải “lo chỗ ở mới” trước khi “lấy đất cũ”. Khi người dân nhìn thấy hạ tầng TĐC được đầu tư đồng bộ, có điện, có nước, có đường giao thông thuận tiện, thì những lo lắng ban đầu sẽ dần được tháo gỡ. Đó cũng chính là cách dân vận bằng hành động hiệu quả nhất tạo tiền đề làm tốt công tác GPMB.

Tại xã Thắng Lợi, trên các công trường xây dựng khu TĐC phục vụ GPMB Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, không khí thi công diễn ra khẩn trương. Hai khu TĐC Đồng Cửa và Đồng Cồn Quyết với tổng diện tích 9,5ha đang được triển khai đồng bộ, tiến độ đạt trên 50% khối lượng. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Thắng Lợi, cho rằng, khi người dân đã hiểu và đồng thuận, tiến độ dự án được đẩy nhanh rõ rệt. Các cuộc họp thôn không còn nặng về kiến nghị, mà chuyển sang bàn cách di dời, ổn định cuộc sống mới. Xã đã hoàn thành GPMB tại các khu TĐC và đang tập trung đôn đốc chỉ đạo thi công hạ tầng các khu TĐC, phấn đấu hoàn thành trước tháng 7/2026 để bố trí cho 284 hộ dân bị ảnh hưởng.

Dân vận trong công tác GPMB đã và đang phát huy rõ vai trò “cầu nối”, không chỉ dừng ở tuyên truyền mà linh hoạt trong vận động, đối thoại, lắng nghe và giải quyết thấu đáo vấn đề người dân quan tâm. Chính cách làm này đã góp phần tạo sự đồng thuận từ cơ sở, từng bước tháo gỡ những “nút thắt” trong công tác GPMB.

Bài và ảnh: Việt Hương