Đòn bẩy cho nông nghiệp hiện đại

Từ những thửa ruộng manh mún, nhỏ lẻ, nhiều địa phương trong tỉnh đã hình thành những cánh đồng lớn, vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện đưa cơ giới hóa, công nghệ cao và chuyển đổi số vào đồng ruộng. Tập trung đất đai đang trở thành đòn bẩy quan trọng để nông nghiệp Thanh Hóa chuyển từ sản xuất nhỏ sang sản xuất hàng hóa hiện đại, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh.

Trang trại trồng cây ăn quả tập trung ứng dụng công nghệ tưới Israel của ông Nguyễn Văn Chung, xã Vân Du. Ảnh: Thanh Tâm

Từ những thửa ruộng nhỏ đến những cánh đồng lớn

Năm 2019, Thanh Hóa là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU về tích tụ, tập trung đất đai phục vụ phát triển nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao. Cùng với nhiều cơ chế hỗ trợ về đất đai và thu hút doanh nghiệp đầu tư, nghị quyết đã từng bước tháo gỡ tình trạng sản xuất manh mún, tạo điều kiện đẩy mạnh cơ giới hóa và ứng dụng khoa học - công nghệ trong nông nghiệp.

Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh tích tụ, tập trung được hơn 34.300ha đất nông nghiệp, vượt mục tiêu nghị quyết đề ra. Lũy kế đến nay, Thanh Hóa đã có trên 60.000ha đất được tích tụ, tập trung; diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 1.705ha, tương đương hơn 85% kế hoạch. Các vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết bao tiêu sản phẩm được duy trì và phát triển, như vùng mía nguyên liệu, sắn nguyên liệu; vùng cây ăn quả tập trung; vùng rau an toàn và công nghệ cao; vùng lúa thâm canh...

Tại xã Hoằng Giang, từ những thửa ruộng nhỏ lẻ, địa phương đã vận động người dân cho thuê, chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất, hình thành các vùng sản xuất tập trung. Trong vụ mùa này, trên 95% diện tích lúa của xã được gieo cấy bằng máy.

Theo ông Nguyễn Thế Oai, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Hoằng Giang, việc tích tụ, tập trung đất đai đã tạo điều kiện để địa phương đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa. Khi các cánh đồng được mở rộng, việc đưa máy cày, máy cấy, máy gặt vào đồng ruộng trở nên thuận lợi, giúp giảm chi phí sản xuất, giải quyết tình trạng thiếu lao động nông nghiệp, đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng và hiệu quả kinh tế.

Nếu tích tụ đất đai tạo ra quy mô sản xuất thì công nghệ cao chính là yếu tố nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích. Hiện Thanh Hóa có trên 200ha cây trồng được sản xuất trong nhà màng, nhà lưới với hệ thống điều khiển nhiệt độ, tưới nước, dinh dưỡng tự động hoặc bán tự động kết hợp giám sát bằng công nghệ thông tin. Tại các địa phương: Lam Sơn, Thiệu Hóa, Đông Tiến, Hồ Vương, Hoa Lộc... các doanh nghiệp và HTX đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, thủy canh, cảm biến nhiệt độ và độ ẩm. Nhờ đó, nhiều mô hình đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng/ha/năm, cao gấp nhiều lần so với phương thức canh tác truyền thống.

Khu nuôi tôm công nghệ cao 29ha của Công ty CP Thương mại Cảnh Long, phường Ngọc Sơn.

Ở lĩnh vực cây ăn quả, tích tụ đất đai đã tạo điều kiện hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn hàng trăm ha tại các xã: Nguyệt Ấn, Vân Du, Xuân Hòa, Yên Ninh, Hà Long... Tiêu biểu như nông trại Chung Thủy của ông Nguyễn Văn Chung tại xã Vân Du. Trên gần 90ha đất đồi được tích tụ, ông đã xây dựng vùng chuyên canh cây có múi ứng dụng công nghệ tưới Israel. Gần 40.000 cây cam, bưởi cho doanh thu khoảng 40 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 80 lao động. Ông Nguyễn Văn Chung chia sẻ: “Khi có quỹ đất đủ lớn để đầu tư đồng bộ thì công nghệ cao mới phát huy hiệu quả. Nhờ hệ thống tưới tự động và cơ giới hóa, nông trại giảm đáng kể nhân công, tiết kiệm nước, phân bón nhưng năng suất và chất lượng sản phẩm đều tăng”.

Trong nuôi trồng thủy sản, hiệu quả của tích tụ đất đai càng thể hiện rõ nét. Nhiều vùng nuôi tôm công nghệ cao được đầu tư đồng bộ từ hệ thống ao nuôi, xử lý nước đến công nghệ biofloc và nuôi tuần hoàn. Toàn tỉnh hiện có 250ha nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao trong nhà màng, nhà lưới, cho năng suất 25 - 30 tấn/ha/vụ. Tiêu biểu như khu nuôi tôm của Công ty CP Thương mại Cảnh Long tại phường Ngọc Sơn với quy mô 29ha, cho doanh thu từ 3 đến 4,5 tỷ đồng/ha/vụ, cao gấp nhiều lần phương thức nuôi truyền thống.

Khi đất đai trở thành nguồn lực thu hút đầu tư

Giai đoạn 2026-2030, Thanh Hóa đặt mục tiêu tích tụ, tập trung thêm 50.000ha đất nông nghiệp, trong đó trên 10.000ha ứng dụng công nghệ cao. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ; tháo gỡ những vướng mắc về đất đai, khuyến khích các hình thức liên kết sản xuất, tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư và phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Ông Nguyễn Đức Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: “Cùng với việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, Thanh Hóa đang đẩy mạnh phát triển các chuỗi liên kết, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, mở rộng thị trường tiêu thụ và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản lý sản xuất. Đặc biệt, Thanh Hóa vừa hoàn thành xây dựng bản đồ nông hóa trên phạm vi toàn tỉnh. Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương tiếp tục tích tụ, tập trung đất đai gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường”.

Thực tiễn cho thấy, khi đất đai được tập trung, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, khoa học - công nghệ được ứng dụng và người nông dân thay đổi tư duy sản xuất, nông nghiệp không chỉ tăng quy mô mà còn gia tăng giá trị. Tập trung đất đai vì thế không chỉ là giải pháp về quản lý tài nguyên, mà đang trở thành nền tảng để Thanh Hóa xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Thanh Tâm