Nâng cao hiệu quả sử dụng đất ở các HTX nông nghiệp

Đất đai là nguồn tư liệu sản xuất đặc biệt, quyết định sự phát triển của ngành nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và khí hậu biến đổi phức tạp, việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất đang là bài toán kinh tế cấp thiết để phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Trong đó, các HTX nông nghiệp đóng vai trò chủ đạo trong việc thay đổi tư duy, tổ chức sản xuất để “đất cằn nở hoa”.

Người dân xã Yên Định đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Là một trong những đơn vị sản xuất nông nghiệp trọng điểm của xã Thiệu Quang, mỗi vụ, HTX dịch vụ nông nghiệp Thiệu Duy quản lý, hỗ trợ sản xuất khoảng 600ha đất nông nghiệp, trong đó có 560ha lúa. Tuy nhiên, với đặc thù địa hình sâu trũng, diện tích manh mún nhỏ lẻ nên nhiều năm liền, việc sản xuất đạt hiệu quả kinh tế không cao, người dân bỏ ruộng không sản xuất ngày càng nhiều, nhất là trong vụ mùa. Nhận diện rõ thực trạng đó, HTX dịch vụ nông nghiệp Thiệu Duy đã tham mưu cho UBND xã triển khai tích tụ tập trung đất đai hình thành những cánh đồng mẫu lớn để áp dụng cơ giới hóa đồng bộ và kỹ thuật sản xuất hiện đại. Nhờ đó, đến nay, bình quân mỗi hộ dân chỉ sản xuất trên 1 thửa ruộng. Nhiều hộ gia đình đã tích tụ tập trung được những thửa ruộng hàng chục ha để sản xuất thâm canh cây lúa.

Ông Nguyễn Tiến Thao, giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Thiệu Duy, cho biết: “Là địa phương sản xuất lúa truyền thống, HTX có diện tích sản xuất khoảng 560ha/vụ. Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, HTX đã vận động nông dân dồn điền đổi thửa, tích tụ đất hình thành cánh đồng lớn. Nhờ quy hoạch tập trung, HTX áp dụng cơ giới hóa đồng bộ vào 80% các khâu sản xuất lúa; đẩy mạnh thâm canh, áp dụng khoa học kỹ thuật. Nhờ đó, năng suất lúa bình quân vụ xuân của HTX đạt 80- 90 tạ/ha, vụ mùa đạt khoảng 60 - 70 tạ/ha, giá trị kinh tế cao hơn 10 - 15% so với sản xuất manh mún trước đây”.

Tại HTX dịch vụ nông nghiệp Định Tường, xã Yên Định, việc nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích được triển khai bằng việc tối ưu hóa diện tích và phát triển các chuỗi liên kết trong sản xuất. Thay vì canh tác lúa truyền thống, HTX vận động thành viên tích tụ đất để hình thành cánh đồng mẫu lớn và tìm đơn vị uy tín để liên kết sản xuất lúa giống, lúa thương phẩm theo các hợp đồng kinh tế. Cùng với đó, với diện tích sản xuất khó khăn, người dân bỏ hoang nhiều vụ liền, HTX đã đứng ra thuê, thầu lại để trực tiếp sản xuất, hình thành những vùng rau màu giá trị kinh tế cao.

Ông Lê Văn Thủy, cán bộ kỹ thuật HTX dịch vụ nông nghiệp Định Tường, cho biết: “Với những diện tích người dân bỏ không sản xuất, HTX đã thuê thầu lại để cải tạo và đưa những cây trồng mới, năng suất cao được thị trường ưa chuộng vào sản xuất. Điều này không chỉ nâng cao giá trị sản xuất bình quân trên diện tích mà còn xây dựng được những mô hình sản xuất hiệu quả để nhân rộng trong Nhân dân”.

Khảo sát sơ bộ từ các địa phương cho thấy, đến tháng 8/2026, diện tích bỏ ruộng, bỏ vụ trên địa bàn tỉnh khoảng 4.168ha. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều diện tích nằm ở vùng sâu trũng, thường xuyên bị ngập úng trong mùa mưa bão, không thuận lợi cho sản xuất. Một số địa phương để tái sinh lúa chết sau thu hoạch; ngoài ra, một phần diện tích đã được thu hồi để thực hiện các công trình, dự án theo quy hoạch... Điều này dẫn đến giá trị sản xuất bình quân trên đơn vị diện tích của các địa phương giảm. Do đó, các địa phương mà trọng tâm là các HTX nông nghiệp đã đẩy mạnh tích tụ tập trung đất đai, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng khoa học kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Cùng với đó, ngày càng nhiều HTX tổ chức sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, áp dụng công nghệ để tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp làm phân bón hữu cơ trả lại dinh dưỡng cho đất, vừa giảm chi phí mua phân bón, vừa bảo vệ kết cấu đất lâu dài, góp phần khai thác hiệu quả tài nguyên đất.

Bà Hà Thị Thúy, Trưởng Phòng Chính sách và Phong trào, Liên minh HTX tỉnh, cho biết: "Liên minh HTX tỉnh sẽ đẩy mạnh tuyên truyền về tích tụ tập trung đất đai, ứng dụng công nghệ cao để sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, tăng cường tập huấn về xây dựng mã số vùng trồng, tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị... để đồng hành không chỉ về cơ chế chính sách, kỹ thuật mà còn định hướng cho các HTX nông nghiệp những phương thức tối ưu hóa nguồn lực đất đai, góp phần phát triển kinh tế bền vững”.

Bài và ảnh: Lê Hòa