Công dân số - động lực thúc đẩy xã hội số phát triển

Trước sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số, người dân Thanh Hóa đã ứng dụng ngày càng thành thạo công nghệ vào đời sống và công việc. Một thế hệ công dân số đang dần được hình thành để thúc đẩy xã hội số phát triển.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Quảng Phú hướng dẫn công dân cách sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Chuyển đổi số không thể thành công nếu không hình thành được các công dân số. Tại phường Hạc Thành, câu chuyện chuyển đổi số đang được viết tiếp bởi những đoàn viên, thanh niên năng nổ, giàu nhiệt huyết. Với khả năng tiếp cận nhanh công nghệ, Đoàn phường Hạc Thành đã thành lập và tham gia hiệu quả các tổ thanh niên tình nguyện hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, tổ công nghệ số cộng đồng, phong trào “Bình dân học vụ số”. Cùng với đẩy mạnh tuyên truyền về thanh toán không dùng tiền mặt, đoàn viên, thanh niên phường Hạc Thành cũng đã tích cực hỗ trợ người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng số; giúp các cửa hàng, cơ sở kinh doanh tạo mã QR để thanh toán... Trong tháng 4/2026, Đoàn phường tiếp tục triển khai số hóa các điểm di tích để quảng bá về tiềm năng du lịch của phường đến đông đảo Nhân dân và du khách. “Thanh niên Hạc Thành đang khẳng định vai trò tiên phong trong chuyển đổi số. Từ đổi mới hoạt động của tổ chức Đoàn đến những mô hình cụ thể ở cơ sở, đoàn viên, thanh niên không chỉ làm chủ công nghệ mà còn trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số, từng bước đưa chuyển đổi số đến mỗi người dân”, chị Trần Huyền Trang, Bí thư đoàn phường Hạc Thành chia sẻ.

Với quyết tâm chính trị rõ ràng, hơn 4.300 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 16.000 thành viên đã và đang tích cực phối hợp cùng với chính quyền các địa phương hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số trong đời sống và sản xuất, kinh doanh. Nhờ đó, hoạt động chuyển đổi số ở Thanh Hóa không dừng lại ở bề nổi hình ảnh, mà đang chuyển động từng ngày. Điều này được minh chứng rõ nét khi Thanh Hóa được đánh giá là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về chỉ số chuyển đổi số.

Khi dịch vụ trực tuyến phổ biến tận nhà, giao dịch không cần giấy tờ hay không cần tiền mặt trở nên quen thuộc, người dân dần hình thành thói quen số hóa trong từng giao dịch thường nhật. Chị Trần Thị Tân, phố Thành Yên, phường Quảng Phú chia sẻ: “Trước đây, các khoản thanh toán tiền điện, tiền nước, tiền rác thải sinh hoạt, tiền học cho con..., tôi đều phải đi đến các điểm thu để nộp. Nhưng qua hướng dẫn của các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng, tôi đã sử dụng thành thạo việc thanh toán hóa đơn bằng điện thoại thông minh. Ngoài tiện lợi, việc thanh toán này đã giúp tôi tiết kiệm được nhiều thời gian, công sức hơn so với trước”.

Để hình thành những công dân số, toàn tỉnh đã cấp phát 705.306 chữ ký số, chữ ký điện tử cho người dân, tạo điều kiện thuận để người dân thực hiện các giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Khi công dân chủ động tham gia chuyển đổi số sẽ là nền tảng quan trọng để xã hội số phát triển. Đơn cử như trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, hiện nay 100% các trường học đã bảo đảm các điều kiện để thu các khoản đóng góp bằng phương thức không dùng tiền mặt. Các nhà trường cũng đã xác thực định danh điện tử với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư ở cả 5 bậc học mầm non, tiểu học, THCS, THPT, giáo dục thường xuyên. 100% học sinh lớp 12 hằng năm được cung cấp tài khoản theo căn cước để thực hiện dịch vụ đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, cao đẳng bằng hình thức trực tuyến.

Chỉ khi hình thành được đội ngũ công dân số có năng lực, trình độ, thích nghi hiệu quả với công nghệ và sử dụng, hưởng thụ các lợi thế mà chuyển đổi số mang lại thì xã hội số mới thực sự phát triển. Trong lĩnh vực y tế, 100% các cơ sở y tế đều đảm bảo các điều kiện để người dân thanh toán chi phí dịch vụ y tế bằng phương thức không dùng tiền mặt. Có 34/38 bệnh viện công lập đưa vào sử dụng “Kiosk y tế thông minh”, giúp người dân đăng ký khám, chữa bệnh, thanh toán trực tuyến, kiểm soát lịch sử khám, chữa bệnh. Hiện nay, tỷ lệ tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử đạt 95,8%. Với ứng dụng này, người dân đã quản lý thông tin sức khỏe của mình và chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe bản thân.

Xác định du lịch thông minh là hướng đi chiến lược trong thời buổi công nghệ số phát triển rộng khắp, nhiều địa phương đã triển khai ứng dụng Smart Travel tại nhiều khu, điểm du lịch trọng điểm; đồng thời số hóa nội dung, cung cấp thuyết minh điện tử, thông tin điểm đến và kênh đặt dịch vụ trực tuyến. Trên địa bàn tỉnh hiện có 9 khu, điểm du lịch đã thực hiện số hóa thành công trên ứng dụng Mobifone Smart Travel gồm Khu Di tích lịch sử Lam Kinh, Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, Khu Di tích lịch sử Am Tiên, đền Sòng Sơn và đền Cô Chín, Khu danh thắng Kim Sơn, Pù Luông, bản Mạ, thác Mây nhằm hỗ trợ quảng bá, giúp khách du lịch tìm hiểu và trải nghiệm các điểm đến một cách dễ dàng, thuận tiện.

Không chỉ là người sử dụng công nghệ, công dân số còn chủ động tham gia, tương tác và sáng tạo trên các nền tảng số, góp phần hình thành môi trường sống, làm việc và học tập hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Vì vậy, phát triển công dân số không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là nền tảng then chốt để xây dựng một xã hội số toàn diện, bền vững và giàu sức cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Bài và ảnh: Minh Khôi