Nghị quyết 57 - Động lực chiến lược phát triển nhanh và bền vững (Bài cuối): Chủ quyền số - mặt trận mới trong kỷ nguyên công nghệ

Theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị (NQ 57) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, không gian mạng được xác định là một không gian tác chiến mới và là môi trường cốt lõi để thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia. Việc làm chủ, bảo vệ và phát triển không gian mạng được xem là nhiệm vụ chiến lược liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia, an ninh dữ liệu và ổn định chính trị.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Thanh Hóa) lập nhiều thành tích, chiến công xuất sắc. Ảnh: Quốc Hương

Nhận diện những chiêu trò thâm độc, xảo quyệt

Không thể phủ nhận rằng mạng xã hội mang đến nhiều giá trị tích cực, là kênh chuyển tải thông tin hữu hiệu, liên tục cập nhật kiến thức mới từ mọi mặt đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Tuy nhiên, với nguồn thông tin đa chiều, mạng xã hội cũng là “con dao hai lưỡi”, tiềm ẩn nhiều hiểm họa khó lường bởi các thế lực thù địch lợi dụng mạng xã hội như một công cụ đắc lực để móc nối, cài cắm, tuyên truyền và phát tán những thông tin xấu, độc nhằm lừa đảo, chống phá Đảng, Nhà nước. Đặc biệt, các thế lực thù địch lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra những nguy cơ, thách thức mới.

Trên thực tế, trong thời gian qua đã xảy ra hàng loạt các vụ lừa đảo quy mô lớn trên không gian mạng. Điển hình mới đây vụ việc lừa đảo với quy mô lớn, phạm vi hoạt động trên địa bàn cả nước đã được Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện xử lý. Theo đó, để thực hiện hành vi lừa đảo, các đối tượng đã thành lập nhiều công ty “ma”, có đầy đủ danh nghĩa giám đốc, quản lý, nhân viên; thuê địa điểm làm việc tại TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố lân cận. Mỗi “công ty” thường dao động 10 đến 50 nhân viên, được phân công vai trò cụ thể như một doanh nghiệp hợp pháp, như: bộ phận gọi điện tư vấn, bộ phận chốt đơn, bộ phận kế toán - tài chính, bộ phận quản lý dữ liệu khách hàng... Theo kết quả điều tra, chỉ tính từ tháng 1/2024 đến tháng 12/2025, các nhóm đối tượng này đã thực hiện hành vi lừa đảo đối với 1.000 bị hại trên toàn quốc, chiếm đoạt số tiền ước tính hàng trăm tỷ đồng.

Đây chỉ là vụ việc điển hình trong số nhiều vụ việc lừa đảo trên không gian mạng có tính chất phức tạp xảy ra trong thời gian qua. Theo Đại tá Nguyễn Quang Thủy, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Thanh Hóa), cho biết: “Thực tế trên không gian mạng hiện nay, tội phạm công nghệ cao và các thế lực thù địch đang có sự “giao thoa” nguy hiểm về phương thức hoạt động. Chúng lợi dụng triệt để các bước tiến công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ cắt ghép Deepfake, các thuật toán nhằm thao túng cảm xúc để thực hiện cả hành vi lừa đảo kinh tế lẫn chống phá chính trị. Đặc biệt, tội phạm sử dụng công nghệ cao còn nắm giữ nhiều “vũ khí” kỹ thuật công nghệ nguy hiểm, trong đó đáng chú ý là tính ẩn danh và phi biên giới; tính kỹ thuật cao và phức tạp, với việc sử dụng công nghệ tinh vi; tốc độ lan truyền nhanh... Các hành vi phổ biến là lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội, email, cuộc gọi giả mạo; xâm nhập trái phép hệ thống dữ liệu của cơ quan, tổ chức; tổ chức cờ bạc trực tuyến, rửa tiền điện tử, đánh cắp tài khoản ngân hàng; phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc, kích động. Đây đều là những hành vi nguy hiểm, gây mất an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội”.

Triển khai đồng bộ các biện pháp

Trên thực tế, khi toàn xã hội đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ việc các đối tượng thù địch, lừa đảo đã, đang lợi dụng không gian mạng để đe dọa đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, thì NQ 57 ra đời đã xác định các định hướng, mục tiêu, yêu cầu về bảo đảm an toàn, an ninh mạng và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Nghị quyết cũng đã khẳng định: Trước yêu cầu, nhiệm vụ của giai đoạn mới, bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần kiến tạo không gian mạng an toàn, tin cậy, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Để cụ thể hóa NQ 57, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành kế hoạch và yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện các mặt công tác bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trên địa bàn tỉnh; thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu. Đồng thời, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; mọi nguy cơ, thách thức về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu phải được nhận diện và xử lý từ sớm; gắn chặt các yếu tố bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu ngay từ khi thiết kế, xây dựng hệ thống, trong quá trình vận hành, kết nối. Cùng với đó, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân để thực hiện hiệu quả công tác bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu với nòng cốt là lực lượng chuyên trách công tác bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin.

Đến nay, các cấp, ngành trong tỉnh đã chủ động nâng cấp Trung tâm An ninh mạng tỉnh, bảo đảm 100% hệ thống thông tin quan trọng (từ cấp độ 3 trở lên) được giám sát, cảnh báo liên tục. Các cơ quan, đơn vị rà soát, khắc phục lỗ hổng bảo mật, thực hiện kiểm thử xâm nhập trước khi đưa hệ thống vào vận hành. Bên cạnh đó, mô hình bảo đảm an toàn thông tin “4 lớp” cũng được triển khai đồng bộ, kết hợp giữa lực lượng tại chỗ, hệ thống giám sát, đơn vị kiểm tra độc lập và kết nối với hệ thống giám sát an ninh mạng quốc gia. Cùng với đó, tỉnh quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư, nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ cho công tác chuyên môn gắn với triển khai các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn thông tin, an ninh kết nối. Đồng thời, phối hợp thiết lập cơ chế cung cấp dữ liệu, chứng cứ điện tử nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” để phục vụ công tác điều tra, xử lý tội phạm và bảo vệ chủ quyền quốc gia; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các tình huống khẩn cấp về an ninh mạng.

Bên cạnh đó, lực lượng công an Thanh Hóa - đơn vị đóng vai trò “nòng cốt” trong bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh cũng tăng cường thực hiện nhiều giải pháp để bảo vệ an ninh mạng. Theo Đại tá Nguyễn Quang Thủy, hiện lực lượng công an từ tỉnh đến cơ sở đã triển khai nhiều giải pháp tăng cường đấu tranh trên không gian mạng, phát hiện, bóc gỡ, xử lý kịp thời các tài khoản, trang mạng đăng tải thông tin xấu độc, chống phá Đảng, Nhà nước. Đồng thời, tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức các đợt tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, hướng dẫn thanh, thiếu niên nhận diện và phản bác quan điểm sai trái, thù địch. Phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức, cá nhân trong các hoạt động truyền thông phủ xanh thông tin trên mạng xã hội, phòng chống tội phạm công nghệ cao...

Theo thống kê, chỉ tính trong năm 2025 và quý I/2026, lực lượng chức năng công an tỉnh đã phát hiện hàng trăm trường hợp lợi dụng không gian mạng để đăng tải thông tin có nội dung xấu độc, sai sự thật, xúc phạm uy tín, danh dự của cá nhân, tổ chức. Lực lượng công an đã gọi hỏi, đấu tranh và yêu cầu gỡ bỏ; đấu tranh vô hiệu hóa hàng chục trang, nhóm mạng xã hội facebook có hoạt động phức tạp về an ninh trật tự... Những thông tin này không có căn cứ, mang tính suy diễn, bôi nhọ, gây hoang mang dư luận và tác động tiêu cực đến nhận thức của một bộ phận người dân.

Bảo đảm an ninh mạng là nền tảng, là bệ phóng vững chắc để Thanh Hóa cất cánh trong kỷ nguyên số. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và ý thức ngày càng nâng cao của người dân, Thanh Hóa đang hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh, góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

Quốc Hương