Chính phủ Mỹ đóng cửa do không thể đạt được thỏa thuận ngân sách trước thời hạn chót ngày 1/10

Ngày 1-10 đánh dấu một bước ngoặt đáng lo ngại, đặt nước Mỹ rơi vào một giai đoạn bất ổn mới sau khi cả Tổng thống và Quốc hội không thể đạt được đồng thuận, dẫn đến bế tắc về dự luật ngân sách. Với lần đóng cửa thứ 15 của Chính phủ Mỹ kể từ năm 1981 và là lần đóng cửa đầu tiên kể từ đợt đóng cửa dài nhất trong lịch sử - kéo dài tới 35 ngày ở thời điểm 6 năm trước, giới quan sát nhận định, tình hình lần này đặc biệt nghiêm trọng, cả về quy mô lẫn tác động. Trước mắt, nếu chính phủ Mỹ đóng cửa, tỷ lệ thất nghiệp nước này có thể tăng và nhiều số liệu kinh tế chủ chốt sẽ bị dừng công bố.

Mỹ đóng cửa chính phủ 2025: Việc đóng cửa sẽ khiến các hoạt động không thiết yếu bị đình trệ. Ảnh: ndtv.

Khoảng 750.000 nhân viên liên bang sẽ bị cho nghỉ việc tạm thời, thậm chí một số có thể bị sa thải theo quyết định của chính quyền Tổng thống Trump. Nhiều cơ quan có nguy cơ bị đóng cửa, có thể là vĩnh viễn, khi ông Trump tuyên bố sẽ “làm những việc không thể đảo ngược, gây hậu quả nặng nề” để trả đũa phe đối lập. Trong khi đó, chương trình trục xuất người nhập cư trái phép được kỳ vọng vẫn tiếp tục, còn các lĩnh vực như giáo dục, môi trường và nhiều dịch vụ công khác sẽ bị đình trệ. Hệ quả kinh tế có thể lan rộng trên toàn quốc.

Trong quá khứ, các đợt đóng cửa chính phủ Mỹ gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động của Washington. Tuy nhiên, với nền kinh tế, chúng thường chỉ là các gợn sóng nhỏ. Những thiệt hại kinh tế xảy ra trong thời gian này thường khá hạn chế và được khắc phục nhanh chóng. Ngay cả đợt đóng cửa kỷ lục 35 ngày năm 2018-2019 cũng ít để lại tác động lâu dài với nền kinh tế và thị trường tài chính Mỹ.

Tuy nhiên, giới phân tích lo ngại hệ lụy lần này có thể sẽ khác, và không theo hướng tích cực. Kinh tế Mỹ năm 2025 được đánh giá mong manh hơn so với các cuộc đối đầu ngân sách trước đây. Thị trường việc làm đang suy yếu, và chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa cắt giảm thêm nhân sự liên bang. Việc chính phủ đóng cửa sẽ càng làm trầm trọng thêm tình hình vốn đầy bất ổn.

Rủi ro lớn hơn là một đợt đóng cửa có thể làm chậm việc thu thập và công bố dữ liệu kinh tế chủ chốt. Trong đó, có báo cáo việc làm và số liệu lạm phát hàng tháng. Điều này có thể buộc các CEO, nhà đầu tư và Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) phải ra quyết định mà không có dữ liệu đầy đủ.

Theo ước tính thông thường, mỗi tuần đóng cửa chính phủ khiến GDP giảm 0,2%. Các thiệt hại này thường được bù đắp nhanh chóng khi chính phủ hoạt động trở lại. Tuy nhiên, việc sa thải vĩnh viễn nhân sự liên bang sẽ gây ra tác động lâu dài hơn, buộc các nhà đầu tư và chuyên gia kinh tế đánh giá lại mức độ thiệt hại với Mỹ.

Tổng thống Trump và các lãnh đạo đảng Cộng hòa trong Quốc hội đang tìm cách gia hạn chi tiêu hiện tại để duy trì ngân sách chính phủ đến ngày 21/11. Biện pháp tạm thời này nhằm cho các nhà lập pháp có thời gian đàm phán để cấp ngân sách đầy đủ cho cả năm tài khóa 2025-2026, bắt đầu từ ngày 1/10 này.

Vân Bình

Nguồn: AP, The Guardian