Châu Âu thúc đẩy kế hoạch dự phòng trong kịch bản Mỹ rút khỏi NATO

Các nước châu Âu đang thúc đẩy kế hoạch dự phòng nhằm tăng vai trò trong Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong bối cảnh lo ngại về khả năng Mỹ giảm cam kết an ninh dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Các nước châu Âu đang thúc đẩy kế hoạch dự phòng nhằm tăng vai trò trong Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Ảnh: CER

Theo báo The Wall Street Journal, kế hoạch này, được một số quan chức gọi là “NATO châu Âu”, hướng tới việc tăng cường vai trò của các nước châu Âu trong hệ thống chỉ huy – kiểm soát của liên minh, đồng thời bổ sung các năng lực quân sự thay thế phần đóng góp của Mỹ.

Các cuộc thảo luận đang được tiến hành không chính thức bên lề các cuộc họp NATO, với mục tiêu duy trì năng lực răn đe, đặc biệt đối với Nga, cũng như bảo đảm tính liên tục trong hoạt động và uy tín chiến lược của liên minh.

Động lực thúc đẩy kế hoạch này gia tăng sau những tín hiệu từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó có cảnh báo về khả năng giảm cam kết với NATO và những bất đồng liên quan đến tình hình Trung Đông, đặc biệt là vấn đề Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cảnh báo về khả năng giảm cam kết với NATO. Ảnh chụp màn hình

Một yếu tố quan trọng là sự thay đổi lập trường của Đức. Dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz, Berlin đã điều chỉnh quan điểm truyền thống, ủng hộ việc châu Âu đảm nhận vai trò lớn hơn trong an ninh khu vực thay vì phụ thuộc chủ yếu vào Mỹ.

Tuy nhiên, thách thức đối với kế hoạch này là rất lớn, khi cấu trúc của NATO hiện nay phụ thuộc sâu vào vai trò lãnh đạo của Mỹ, từ hậu cần, tình báo đến chỉ huy quân sự cấp cao.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte gần đây cho rằng liên minh sẽ ngày càng mang tính “dẫn dắt bởi châu Âu” nhiều hơn, khi các nước trong khu vực chủ động tăng cường năng lực quốc phòng.

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb cũng cho biết xu hướng chuyển giao gánh nặng từ Mỹ sang châu Âu đang diễn ra và sẽ tiếp tục, nhấn mạnh cần thực hiện quá trình này một cách có kiểm soát.

Trong khi đó, các nước châu Âu đang xem xét nhiều biện pháp nhằm củng cố năng lực quốc phòng, bao gồm tăng chi tiêu quân sự, khôi phục nghĩa vụ quân sự tại một số quốc gia và đẩy mạnh sản xuất trang thiết bị, đặc biệt trong các lĩnh vực mà châu Âu còn phụ thuộc vào Mỹ như tình báo, giám sát và tiếp dầu trên không.

Giới chuyên gia nhận định việc thay thế hoàn toàn vai trò của Mỹ trong NATO là rất khó khăn trong ngắn hạn, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như răn đe hạt nhân và hệ thống tình báo chiến lược.

Dù còn nhiều thách thức, quá trình “châu Âu hóa” NATO được đánh giá là đã bắt đầu, với ngày càng nhiều vị trí chỉ huy và các cuộc tập trận lớn do các lực lượng châu Âu đảm nhiệm, đặc biệt tại khu vực Bắc Âu.

Bích Hồng

Nguồn: The Wall Street Journal