Xu hướng chuyển dịch nguồn nhân lực

Những năm gần đây, cùng với sự cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, hàng loạt khu, cụm công nghiệp được hình thành, mở rộng, thu hút lao động với mức lương, chế độ đãi ngộ tiệm cận các trung tâm công nghiệp lớn, trong khi chi phí sinh hoạt thấp, lợi thế “gần nhà”, đã tác động rõ nét đến xu thế chuyển dịch lao động.

Nhiều lao động đi làm ăn xa ở xã Trung Hạ trở về quê làm việc trong các cơ sở sản xuất, chế biến lâm sản.

Từ “ly hương” đến “hồi hương”

Thanh Hóa là một trong những địa phương có số lượng lao động đi làm ăn xa lớn, tập trung chủ yếu tại các khu công nghiệp ở Hà Nội, Bắc Ninh, Bình Dương, TP Hồ Chí Minh. Trước đây, câu chuyện rời quê đi làm ăn xa trở nên phổ biến với nhiều thanh niên sau khi tốt nghiệp phổ thông hoặc học nghề. Tuy nhiên, tư duy ấy đang dần thay đổi. Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp, trung tâm dịch vụ việc làm và chính quyền cơ sở, số lao động Thanh Hóa trở về địa phương tìm việc làm ổn định có xu hướng tăng rõ rệt, nhất là từ sau giai đoạn dịch COVID-19. Không chỉ lao động phổ thông, xu hướng này còn lan sang nhóm lao động đã qua đào tạo, thậm chí có tay nghề và kinh nghiệm quản lý. Theo thống kê của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội Vụ), sau khi dịch COVID-19 bùng phát, toàn tỉnh đã có hơn 166.000 lao động trở về quê và có nhu cầu làm việc tại quê nhà.

Có nhiều nguyên nhân khiến người lao động lựa chọn hồi hương. Trước tiên đó là áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng cao tại các đô thị lớn và khu công nghiệp trọng điểm. Tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại tăng nhanh khiến thu nhập thực tế của người lao động bị bào mòn. Với không ít gia đình trẻ, bài toán ở lại thành phố hay về quê trở nên ngày càng khó cân đối. Dịch COVID-19 từng là cú hích mạnh mẽ, khiến người lao động nhìn nhận lại giá trị của sự ổn định và gắn kết gia đình. Những tháng ngày giãn cách, thất nghiệp, thu nhập bấp bênh nơi đất khách đã để lại nhiều bài học đắt giá. Khi trở về quê, họ nhận ra rằng, dù mức lương có thể thấp hơn đôi chút, nhưng chi phí sinh hoạt dễ chịu hơn, lại có sự hỗ trợ từ gia đình, họ hàng.

Chị Nguyễn Thị Thuận, sinh năm 1994 ở xã Trường Văn từng có gần 10 năm làm công nhân tại một khu công nghiệp ở Bắc Ninh, thu nhập bình quân mỗi tháng khoảng 12 đến 13 triệu đồng, nhưng phần lớn dành cho tiền thuê trọ, ăn uống và sinh hoạt. Năm 2020, khi Công ty TNHH giầy Kim Việt ở quê nhà thông báo tuyển dụng với mức lương, chế độ tương đương, chị quyết định trở về quê làm việc. “Lương không chênh nhiều, nhưng được ở gần gia đình, đỡ chi phí, tinh thần thoải mái hơn”, chị Thuận chia sẻ.

Một yếu tố quan trọng khác là sự chuyển mình của thị trường lao động trong tỉnh. Những năm gần đây, Thanh Hóa thu hút nhiều dự án đầu tư trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, dệt may, da giày, logistics, du lịch, dịch vụ. Các khu kinh tế, khu công nghiệp như Nghi Sơn, Bỉm Sơn, Hoàng Long, Lam Sơn - Sao Vàng... không chỉ tạo thêm việc làm, mà còn mở ra cơ hội thăng tiến, nâng cao thu nhập cho người lao động địa phương.

Doanh nghiệp cần người, lao động tìm chỗ đứng

Thanh Hóa hiện có 49 cụm công nghiệp đã được thành lập, trong đó nhiều cụm đã hoàn thành bước đầu đầu tư hạ tầng, sẵn sàng thu hút dự án thứ cấp. Đây là tiềm năng quan trọng để mở rộng việc làm tại chỗ, góp phần tạo cơ hội cho lao động Thanh Hóa đang làm việc xa quê trở về địa phương, ổn định cuộc sống và gắn bó lâu dài với địa phương.

Tại nhiều khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh, nhu cầu tuyển dụng lao động vẫn ở mức cao, đặc biệt trong các ngành sử dụng nhiều lao động như may mặc, giày da. Không ít doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chính sách tiền lương, phúc lợi, hỗ trợ nhà ở, xe đưa đón để giữ chân và thu hút lao động quay về làm việc lâu dài. Đại diện Công ty TNHH Trường Thắng (đóng trên địa bàn xã Nông Cống) cho biết, nhu cầu tuyển dụng lao động của doanh nghiệp luôn ở mức cao, đặc biệt là lao động đã có kinh nghiệm làm việc tại các khu công nghiệp phía Bắc.

Không chỉ các doanh nghiệp may mặc, giày da, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương, hoạt động trên các lĩnh vực dựa vào lợi thế sẵn có như chế biến nông, lâm sản, du lịch cộng đồng, cũng đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với lao động từng “ly hương” nay trở về quê làm việc.

Ông Nguyễn Văn Hiệp, phụ trách Nhà máy sản xuất thuộc Công ty Chế biến lâm sản Quan Sơn cho biết: “Đơn vị luôn tạo điều kiện để người dân địa phương được làm việc, trong đó ưu tiên lao động có tay nghề. Nhiều công nhân trước đây đi làm trong Nam, ngoài Bắc đã trở về quê và đang làm việc ổn định tại nhà máy. Đây là lực lượng lao động có ý thức kỷ luật, tay nghề và kinh nghiệm thực tế cao”.

Trưởng phòng Kinh tế xã Trung Hạ Lữ Hồng Chiến, cho biết: "Số lượng con em lao động địa phương đi làm ăn xa trên địa bàn xã trở về lao động tại địa phương ngày một tăng. Không ít người không quay lại nhà máy, mà chọn khởi nghiệp nhỏ ngay tại địa phương, mở xưởng mộc, cơ khí, chế biến thực phẩm; phát triển mô hình kinh tế trang trại; kinh doanh dịch vụ gắn với đặc sản quê hương".

Khi các khu, cụm công nghiệp tiếp tục mở rộng, môi trường đầu tư ngày càng cải thiện, cùng với các chính sách đồng hành thiết thực, nhiều địa phương vốn thuần nông nay đã có cơ sở để giữ chân và thu hút nguồn nhân lực của chính mình. Và khi người lao động đặt niềm tin vào quê hương, đó cũng là lúc các địa phương có thêm động lực, nguồn lực để phát triển kinh tế bền vững.

Bài và ảnh: Đình Giang