Bánh nhè – thức quà vặt độc đáo của ẩm thực xứ Thanh

Những ngày đông lạnh, hương vị dẻo thơm, ngọt ngào của món bánh nhè gợi lên trong lòng nhiều thế hệ người dân xứ Thanh cảm giác thèm thuồng, thương nhớ đến lạ...

Bà Nguyễn Thị Nhàn (65 tuổi) có gần 30 năm bán bánh nhè và các loại chè trong chợ Nam Thành (phường Hạc Thành).

Chẳng ai cắt nghĩa được rõ ràng cái tên gọi bánh nhè bắt nguồn từ đâu, vì sao mà có. Ngay cả những người đã có “thâm niên” mấy chục năm bán bánh cũng chỉ giải thích theo cách hiểu của mình.

Bánh nhè Thanh Hóa thoạt trông có “ngoại hình” gần giống như bánh ngào mật của xứ Nghệ. Bánh được làm từ các nguyên liệu quen thuộc như: gạo nếp, đậu xanh, gừng tươi, mật mía...

Cách làm món bánh nhè không cầu kỳ, kiểu cách nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, chịu khó, nhẫn nại trong từng công đoạn. “Áo” bánh được làm từ bột gạo nếp dẻo mịn. Gạo nếp phải chọn loại hạt trong, thơm hương, sau đó đem xay thành bột nước, dùng các vật nặng đè ép cho ráo mới bắt đầu đến công đoạn nhào, nặn. Nhân bánh nhè được làm từ đậu xanh tách vỏ, nấu chín và tán nhuyễn rồi trộn cùng với đường.

Một trong những công đoạn không thể thiếu trong quy trình làm món bánh nhè Thanh Hóa, đó là phần nấu nước dùng. Loại nước này được chế biến từ mật mía pha loãng với nước - một trong những đặc sản của vùng đồi núi Thanh Hóa. Sau khi hỗn hợp nước dùng sôi lăn tăn trên bếp lửa, tiếp tục cho các viên bánh đã được ve tròn với đường kính khoảng 3 - 4cm vào tiếp tục đun. Cuối cùng, người ta cho thêm gừng tươi thái sợi vào hỗn hợp nước dùng nhằm gia tăng hương vị, sức hấp dẫn.

Công thức chung là thế nhưng mỗi người bán bánh, tùy vào sở thích và sự sáng tạo của bản thân mà có điều chỉnh, biến tấu ở một vài công đoạn. Chính điều đó đã tạo nên nét đa dạng, độc đáo, hấp dẫn riêng cho món bánh nhè Thanh Hóa.

Bà Nguyễn Thị Nhàn (65 tuổi) đã có thâm niên gần 30 năm bán bánh nhè và các loại chè ở chợ Nam Thành (phường Hạc Thành). Với các loại chè, bà Nhàn làm bán quanh năm suốt tháng, kể cả mùa đông lạnh. Nhưng riêng với bánh nhè, bà chỉ tập trung làm bán từ khoảng tháng 10 đến hết tháng Giêng. Bà Nhàn vừa rảo tay chan nước dùng ấm nóng vào bát bánh nhè cho khách, vừa vui chuyện: “Bánh nhè ăn hợp nhất là khi tiết trời vào thu - đông. Cái lạnh của đất trời càng khiến thực khách cảm nhận rõ hương vị dẻo thơm, bùi bùi của viên bánh nhè cùng vị ngọt ấm, thoang thoảng hương gừng của nước dùng”.

Ngần ấy năm trong nghề, bà Nhàn đã có tệp khách hàng thân thiết. Bánh nhè bà Nhàn đã thành thương hiệu. Hỏi bà có bí quyết gì không? Bà bảo, các quy trình, công đoạn làm bánh cũng không có gì khác biệt mọi người. Có điều, ở công đoạn cuối cùng, thay vì dùng gừng tươi thái sợi như đa số các hàng, quán khác, bà Nhàn đem gừng xay nhỏ trước khi cho vào nước dùng để hương gừng hòa quyện, lan tỏa, vị gừng đậm hơn.

Em Nguyễn Thị Vi (15 tuổi) cùng mấy người bạn vui vẻ thưởng thức món bánh nhè tại quán nhỏ của bà Nhàn nơi góc chợ. Chiếc thìa nhỏ xẻ đôi viên bánh nhè với phần vỏ ngoài dẻo, mịn, để lộ ra phần nhân bánh màu vàng nhạt đang thấm đẫm trong phần nước dùng màu nâu nhạt, lấm tấm những sợi gừng. “Chợ Nam Thành giống như thiên đường đồ ăn vặt trong lòng phố. Trong đó, em và các bạn đều thích món bánh nhè. Lâu lâu không ăn là thèm, là nhớ cái hương vị đặc trưng của món ăn này”.

Hơn cả một món ăn vặt dễ chiều lòng đông đảo thực khách, bánh nhè là nét đẹp ẩm thực được kết tinh từ đặc trưng văn hóa nông nghiệp và óc sáng tạo, đôi bàn tay khéo léo của người xứ Thanh.

Bài và ảnh: Hoàng Linh