Xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng: Điểm tựa vững chắc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới

“Thế giới phẳng” mà không gian mạng tạo nên đã và đang trở thành “lãnh thổ đặc biệt” - nơi diễn ra cuộc “đối đầu” tư tưởng gay gắt và phức tạp. Do đó, việc xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật đơn thuần, mà là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam, là nền tảng tư tưởng vững chắc của Đảng và cách mạng Việt Nam.

Không gian mạng trong thời đại Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã vượt xa phạm vi của một công cụ truyền thông đơn thuần, để trở thành một “thế giới phẳng” - nơi các quan hệ chính trị, kinh tế, văn hóa, tư tưởng đan xen, tác động và chuyển hóa lẫn nhau với tốc độ chưa từng có. Chính ở không gian này, cuộc đấu tranh tư tưởng diễn ra ngày càng trực diện, phức tạp và quyết liệt, đặt ra những yêu cầu mới hết sức cấp bách đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Nếu trước đây, trận tuyến tư tưởng chủ yếu hiện diện trên báo chí, xuất bản, diễn đàn học thuật hay trong sinh hoạt chính trị - xã hội, thì ngày nay, không gian mạng đã trở thành “mặt trận nóng” nhất, nhanh nhất, khó xác định nhất, nơi thông tin đúng - sai, thật - giả, tích cực - tiêu cực có thể lan truyền với tốc độ tức thời, vượt ra ngoài mọi rào cản không gian và thời gian.

Trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch, phản động, những kẻ bất mãn với chế độ triệt để lợi dụng đặc tính mở, ẩn danh, đa chiều và khả năng khuếch tán mạnh mẽ của môi trường số với chiêu bài “diễn biến hòa bình” để tung ra các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đòi xóa bỏ điều 4 Hiến pháp, hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng, gieo rắc hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thủ đoạn của chúng không còn dừng ở những luận điệu thô sơ, trực diện, mà ngày càng tinh vi, ngụy trang dưới nhiều hình thức tưởng như khách quan, trung lập, thậm chí “có lý”, nhằm đánh lừa nhận thức, làm nhiễu loạn thông tin, “dắt mũi” dư luận và từng bước bào mòn niềm tin xã hội. Nếu không kịp thời nhận diện, ngăn chặn và quyết liệt đấu tranh có hiệu quả, những tác động tưởng chừng như “vô hại” ấy sẽ tích tụ thành nguy cơ làm suy giảm “sức đề kháng” tư tưởng của xã hội, đặc biệt là trong thế hệ trẻ - lực lượng đông đảo, năng động, song cũng dễ bị tác động bởi dòng chảy thông tin thật - giả trên không gian mạng.

Sức mạnh từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nền tảng vững chắc để xây dựng ’thế trận lòng dân' bền vững, từ thực tiễn đến không gian mạng.

Từ kinh nghiệm xây dựng “thế trận quốc phòng toàn dân”, “thế trận an ninh nhân dân” có thể khẳng định, xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật về quản trị thông tin hay an ninh mạng, mà trước hết là một nhiệm vụ chính trị, tư tưởng có ý nghĩa chiến lược lâu dài. “Lòng dân” ở đây không chỉ là sự đồng thuận xã hội, mà còn là niềm tin chính trị, là sự gắn bó máu thịt giữa Nhân dân với Đảng, là ý chí bảo vệ chế độ, bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhân dân ta đã lựa chọn. Khi niềm tin ấy được củng cố vững chắc trên không gian mạng, nó sẽ trở thành một “lá chắn mềm” nhưng có sức mạnh to lớn, đủ sức vô hiệu hóa các âm mưu chống phá từ bên ngoài và củng cố trận địa tư tưởng từ bên trong.

Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh rằng, sức mạnh của Đảng luôn bắt nguồn từ Nhân dân, dựa vào Nhân dân và vì Nhân dân như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói “bao nhiêu lợi ích đều vì Nhân dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân”. Trong bối cảnh mới, chân lý ấy càng cần được hiện thực hóa bằng những phương thức phù hợp với môi trường số. Không gian mạng phải trở thành nơi lan tỏa thông tin chính xác, giá trị nhân văn, tinh thần yêu nước, ý thức công dân và niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng; đồng thời là nơi mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi công dân số phát huy trách nhiệm, bản lĩnh và năng lực phản bác các quan điểm sai trái, bảo vệ sự thật, bảo vệ cái đúng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nói cách khác, nếu trong chiến tranh truyền thống, nhân dân là hậu phương vững chắc thì trong chiến tranh phi truyền thống trên không gian mạng, nhân dân phải trở thành chủ thể kiến tạo và bảo vệ “thế trận lòng dân” ngay trên từng nền tảng số, từng dòng thông tin, từng tương tác xã hội.

Hội thảo khoa học quốc gia: Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số - Bước chuẩn bị quan trọng cho các văn kiện trình Đại hội XIV. Nguồn ảnh: TTXVN

Trong bối cảnh ấy, yêu cầu đặt ra là phải chủ động chiếm lĩnh không gian mạng, phủ xanh môi trường số bằng thông tin tích cực, bằng lý lẽ khoa học, bằng sức thuyết phục của chân lý và bằng uy tín, trách nhiệm của hệ thống chính trị. Bởi trên mặt trận tư tưởng, sẽ không bao giờ có khoảng trống trung tính: nếu ta chậm hơn, yếu hơn, thiếu sắc bén hơn, thì các luận điệu xuyên tạc sẽ lập tức lấp đầy khoảng trống đó. Do vậy, xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng chính là xây dựng tuyến phòng thủ tư tưởng từ gốc rễ, lấy niềm tin của Nhân dân làm nền tảng, lấy sự đồng thuận xã hội làm sức mạnh, lấy bản lĩnh chính trị và năng lực truyền thông số làm phương tiện, để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Đại hội XIII của Đảng khẳng định yêu cầu kiên định và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Nguồn ảnh: TTXVN

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định rõ yêu cầu kiên định và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời chủ động, kịp thời cung cấp thông tin chính xác, định hướng dư luận xã hội, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Tiếp nối tinh thần đó, thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nhiệm vụ xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng càng trở nên cấp thiết, bởi đây không chỉ là một yêu cầu của công tác tuyên giáo, truyền thông hay an ninh mạng, mà còn là một yêu cầu “sống còn” của dân tộc, của cả hệ thống chính trị với phương thức tập hợp, củng cố và phát huy sức mạnh chính trị của toàn dân tộc trong môi trường số.

Trước hết, cần xác định không gian mạng là mặt trận trọng yếu, nơi diễn ra cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận và thông tin ngày càng phức tạp, trực diện. Trên mặt trận ấy, Nhân dân phải được xác định là lực lượng nòng cốt, bởi mọi đường lối, chủ trương nếu muốn đi vào cuộc sống đều phải thông qua sự đồng thuận xã hội, việc xây dựng khối đoàn kết trên không gian mạng phải đặt trên nền tảng lợi ích quốc gia, dân tộc, làm cho mỗi công dân số ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh, bảo vệ chân lý.

Cùng với đó, việc xây dựng cộng đồng sử dụng không gian mạng văn minh, thượng tôn pháp luật là yêu cầu mang tính nền tảng, bởi không gian mạng chỉ thực sự trở thành môi trường hỗ trợ phát triển đất nước khi được định hình bằng các chuẩn mực ứng xử đúng đắn, bằng tinh thần tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải và tôn trọng pháp luật; khối đại đoàn kết trên mạng không chỉ là sự kết nối về mặt kỹ thuật hay tương tác bề nổi, mà trước hết là sự thống nhất về giá trị, niềm tin và định hướng, từ đó tạo ra dòng dư luận tích cực, chủ động, có chiều sâu để từng bước lấn át các tiếng nói lạc điệu, cực đoan, kích động, với tinh thần lấy “cái đẹp dẹp cái xấu”; lấy tích cực triệt tiêu tiêu cực.

Bên cạnh đó, cần tập hợp và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, thanh niên và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, bởi đây là những lực lượng có ưu thế về tri thức, ngoại ngữ, công nghệ và khả năng thích ứng nhanh với môi trường số; nếu được định hướng đúng, họ có thể trở thành những “đại sứ tư tưởng”, những người tiên phong lan tỏa thông tin tích cực, phản bác luận điệu xuyên tạc, bảo vệ hình ảnh Việt Nam trên các nền tảng số trong và ngoài nước, đồng thời biến khát vọng phát triển đất nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức công dân thành động lực nội sinh mạnh mẽ để tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh tư tưởng.

Ngoài ra, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đặc biệt là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - lực lượng trẻ có tri thức thời đại cần tiếp tục được nâng cao, nhất là trong việc nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân trên không gian mạng, bởi những bức xúc xã hội nếu không được lắng nghe, giải đáp và xử lý kịp thời rất dễ bị các thế lực xấu lợi dụng để xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết. Do đó, các tổ chức này phải thực sự trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân trên môi trường số, chủ động phát hiện, tiếp nhận, phân tích và phản hồi thông tin một cách nhanh nhạy, thuyết phục và đúng trọng tâm, qua đó củng cố niềm tin xã hội và làm cho “thế trận lòng dân” trên không gian mạng ngày càng bền chặt, sâu sắc và hiệu quả hơn.

Chuyển đổi số đặt ra những yêu cầu mới, cấp bách đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay. Nguồn ảnh: Tạp chí điện tử pháp lý

Để hiện thực hóa các phương hướng chiến lược trên, cần triển khai đồng bộ năm nhóm nhiệm vụ, giải pháp quyết liệt, mang tính đột phá, vừa có tính lâu dài vừa có tính ứng phó kịp thời.

Trước hết, phải tiếp tục bồi trúc bản lĩnh chính trị và “sức đề kháng số” cho Nhân dân bằng cách đổi mới căn bản nội dung tuyên truyền theo ngôn ngữ thời đại số như infographic, video ngắn, podcast, nhằm trang bị cho công dân số tư duy phản biện sắc bén, thấu hiểu sâu sắc giá trị khoa học nhân văn, tinh hoa của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, từ đó hình thành một “bộ lọc” tự nhiên trước mọi thông tin độc hại, xuyên tạc.

Thứ hai, cần phát huy vai trò chủ đạo của dòng tin chính thống, các cơ quan báo chí cách mạng phải thực sự thành “người gác cổng” thông tin đáng tin cậy nhất, cung cấp tin tức nhanh nhất, chính xác nhất để định hướng dư luận xã hội; mỗi cơ quan, địa phương phải vận hành hiệu quả các kênh mạng xã hội chính thống, lan tỏa những câu chuyện đẹp, nhân văn theo phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, từ đó tạo lợi thế áp đảo về thông tin tích cực.

Thứ ba, phải xây dựng lực lượng tác chiến mạng tinh nhuệ gắn kết chặt chẽ với Nhân dân, không chỉ dừng ở các đơn vị chuyên nghiệp mà hình thành “mạng lưới nhân dân” tự nguyện rộng khắp, đào tạo đội ngũ chuyên gia có trình độ lý luận cao để phản bác các quan điểm sai trái bằng luận cứ khoa học, thuyết phục, đồng thời thiết lập cơ chế để cộng đồng mạng chủ động báo cáo, phát hiện và xử lý nội dung vi phạm pháp luật. Đồng thời, những chương trình tập huấn việc sử dụng ngôn ngữ mạng xã hội chuẩn mực cần được phổ biến rộng rãi để xây dựng một cộng đồng số thanh lịch, nơi mỗi cá nhân đều có trách nhiệm với từng phát ngôn và tương tác của mình.

Thứ tư, cần hoàn thiện hành lang pháp lý và năng lực quản lý nhà nước về không gian mạng, thực thi nghiêm túc Luật An ninh mạng với nguyên tắc xử lý nghiêm minh, không có “vùng cấm” đối với các hành vi phát tán tin giả, kích động bạo loạn; đồng thời chủ động yêu cầu các tập đoàn công nghệ xuyên quốc gia tuân thủ pháp luật Việt Nam, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dự báo sớm các xu hướng dư luận tiêu cực và ngăn chặn kịp thời.

Cuối cùng, cần kết hợp chặt chẽ cuộc đấu tranh trên không gian mạng với việc giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn mà Nhân dân, Đất nước đòi hỏi; bởi niềm tin của Nhân dân trên không gian mạng bắt nguồn trực tiếp từ hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền; phải đẩy mạnh xây dựng chính quyền số minh bạch, thực hiện tốt phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, để khi Nhân dân thực sự thấy cuộc sống ấm no, hạnh phúc và chính quyền vì dân thì họ sẽ tự nguyện trở thành những chiến sĩ tiên phong bảo vệ Đảng, bảo vệ nền tảng tư tưởng trên môi trường số.

Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, xét đến cùng, thành bại hay không phụ thuộc quyết định vào việc Đảng ta có giữ vững được “lòng dân” - nguồn sức mạnh vô địch, cội rễ của mọi thắng lợi cách mạng. Khi ý Đảng hoàn toàn hợp với lòng dân, khi niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng được củng cố sâu sắc trên mọi nền tảng số, thì “thế trận lòng dân” sẽ trở thành một khối đại đoàn kết vững chãi, không gì lay chuyển nổi, sẵn sàng nghiền nát mọi âm mưu “diễn biến hòa bình”, mọi luận điệu xuyên tạc thù địch. Đó chính là vũ khí sắc bén nhất, là “giáp sắt” kiên cố bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước mọi sóng gió, thử thách của kỷ nguyên số đầy biến động.

Bùi Lê Hạnh Nguyên - Trường ĐH Luật Hà Nội