Đúng quy trình, sai cán bộ

Công tác cán bộ là việc hệ trọng của Đảng. Chọn đúng người thì tổ chức mạnh, công việc thông suốt, qua đó sẽ nhân lên niềm tin của người dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Chọn sai người thì không chỉ một vị trí bị ảnh hưởng, mà có khi cả một tập thể phải gánh hậu quả. Bởi vậy, việc lựa chọn, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín luôn được xác định là nhiệm vụ “then chốt của then chốt”.

Những năm qua, các quy định về công tác cán bộ ngày càng chặt chẽ hơn. Một nhân sự trước khi được giới thiệu, quy hoạch, bổ nhiệm được triển khai qua nhiều bước, như xem xét tiêu chuẩn chức danh, hồ sơ, quá trình công tác, nhận xét đánh giá, lấy ý kiến tập thể, thẩm định, kết luận rồi mới quyết định. Quy trình ấy là cần thiết, nhằm hạn chế sự tùy tiện, cảm tính, áp đặt trong dùng người.

Nhưng thực tế cũng đặt ra một vấn đề, đó là vì sao có trường hợp làm đúng các bước về hồ sơ, thủ tục... nhưng cán bộ được chọn sau đó lại bộc lộ yếu kém, thậm chí sai phạm? Vì sao có người hồ sơ thì “đẹp”, bằng cấp đầy đủ, nhận xét tốt, phát biểu trơn tru, nhưng khi giao việc cụ thể lại lúng túng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, hoặc trở thành nguyên nhân gây mất đoàn kết nội bộ.

Câu chuyện “đúng quy trình, sai cán bộ” thường bắt đầu từ chính khâu đánh giá. Từ bằng cấp, chứng chỉ, lý lịch, quá trình công tác... đây là những nội dung có thể kiểm tra. Nhưng phẩm chất, bản lĩnh, năng lực điều hành, tinh thần trách nhiệm và uy tín của cán bộ thì không thể chỉ nhìn trên giấy. Những điều ấy phải được kiểm chứng qua công việc thực tiễn, sự tín nhiệm của đồng nghiệp và qua đánh giá của người dân, doanh nghiệp trong phạm vi cán bộ ấy phụ trách.

Trong cuộc sống, không ai toàn diện tuyệt đối, bởi mỗi người đều có điểm mạnh, điểm yếu. Nhưng đã bố trí, đề bạt vào vị trí lãnh đạo, quản lý thì không thể đánh giá chung chung. Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực thực tiễn, uy tín, hiệu quả công tác phải được soi chiếu bằng kết quả cụ thể.

Thực tiễn ở một số địa phương, cơ quan, đơn vị cho thấy, việc đánh giá cán bộ vẫn còn nể nang, né tránh, ngại va chạm, làm cho bản nhận xét trở nên tròn trịa, ai đọc cũng thấy tốt. Có nơi lại bị chi phối bởi quan hệ thân quen, cục bộ, lợi ích nhóm... Khuyết điểm thì viết nhẹ đi, thành tích thì đẩy cao lên. Người dám nói thẳng chưa chắc được nghe; người khéo chiều lòng tập thể lại dễ có phiếu cao. Khi sự thật bị làm mờ ngay từ khâu đánh giá, thì những bước tiếp theo dù đúng trình tự vẫn khó bảo đảm chọn đúng người.

Một vấn đề đáng lo ngại hơn đó là, khi người không xứng đáng đã ngồi vào vị trí có quyền lực, hậu quả không dừng ở sự yếu kém trong điều hành. Họ sẽ lợi dụng chức vụ để vun vén lợi ích cá nhân, ưu ái người thân quen, tạo “sân sau”, gây mất niềm tin trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Cán bộ giữ vị trí càng cao, phạm vi ảnh hưởng càng rộng thì tác hại của việc chọn sai người càng lớn.

Để “nhận diện” và chấn chỉnh tình trạng “đúng quy trình, sai cán bộ”, trước hết phải làm thật tốt khâu đánh giá cán bộ. Đánh giá không thể chỉ dựa vào cảm nhận, càng không thể chỉ dựa vào báo cáo thành tích. Cần coi trọng sản phẩm công việc, kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ hoàn thành cam kết, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Với từng vị trí, cần có tiêu chí cụ thể, tránh nhận xét kiểu chung chung như “có uy tín”, “có triển vọng” nhưng không chỉ ra được tốt ở đâu, uy tín với ai, triển vọng bằng việc gì...

Cùng với đó, việc lấy ý kiến phải thực chất. Không chỉ nghe trong phạm vi hẹp, không chỉ nghe cấp dưới trực tiếp, mà cần lắng nghe đánh giá từ cơ sở, những người thường xuyên tiếp xúc, làm việc với cán bộ đó. Một cán bộ phụ trách lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân thì ý kiến của người dân, doanh nghiệp là kênh tham khảo quan trọng. Một cán bộ đứng đầu cơ quan, đơn vị thì không thể bỏ qua uy tín với tập thể nơi công tác; sự đoàn kết, kỷ luật, hiệu quả công việc của tập thể ấy.

Vấn đề kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ cũng được xem là khâu quan trọng. Khi quyền lực thiếu kiểm soát, quy trình rất dễ bị lợi dụng. Vì vậy, tiêu chuẩn, điều kiện, trình tự, kết quả từng bước phải được công khai theo quy định. Hồ sơ nhân sự cần được thẩm tra thực chất, nhất là kê khai tài sản, thu nhập, việc chấp hành kỷ luật, phẩm chất đạo đức, lối sống và những phản ánh từ cơ sở.

Bên cạnh vai trò của cấp ủy, tổ chức đảng, cần phát huy tốt hơn sự giám sát của MTTQ, các đoàn thể và Nhân dân. Cán bộ là “công bộc” của dân, làm việc vì dân, chịu sự giám sát của dân. Nếu tiếng nói từ cơ sở được lắng nghe đúng mức, nhiều biểu hiện lệch lạc sẽ được phát hiện sớm, trước khi trở thành sai phạm lớn.

Đánh giá, lựa chọn và sử dụng cán bộ là việc hệ trọng, vì vậy cần phải xem xét người cán bộ ấy trong cả quá trình công tác, bằng công việc thật, trong môi trường thật và cả trong thử thách thực tiễn. Khi đánh giá đúng, kiểm soát quyền lực chặt chẽ và trách nhiệm được xác định rõ ràng, công tác cán bộ mới tránh được tình trạng quy trình đúng, nhưng con người được chọn lại sai.

Gia Bảo