Xây dựng “làng quê số”

Từ nền tảng chuyển đổi số ở cơ sở, các địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực đưa công nghệ đến gần hơn với người dân, góp phần hình thành những “làng quê số” trên nền tảng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Tổ viên tổ công nghệ số cộng đồng thôn Ninh Phú, xã Đa Lộc hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng thiết yếu trên điện thoại di động.

Phát huy vai trò tổ công nghệ số cộng đồng

Xác định chuyển đổi số muốn thành công phải bắt đầu từ cơ sở, trên địa bàn tỉnh đã thành lập tổ công nghệ số cộng đồng tại 100% thôn, bản, khu phố. Thành viên các tổ là cán bộ thôn, bí thư chi bộ, trưởng các đoàn thể, đoàn viên, thanh niên, công an viên... những người am hiểu công nghệ, nhiệt huyết, gần dân và sát dân.

Trong quá trình hoạt động, các tổ công nghệ số cộng đồng đã tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng hiệu quả các ứng dụng số thiết yếu như: ứng dụng định danh điện tử VNeID, cổng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, các ứng dụng trong lĩnh vực y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội, phản ánh hiện trường, tiếp nhận thông tin từ chính quyền địa phương. Không chỉ hỗ trợ cá nhân, các tổ công nghệ số cộng đồng trên địa bàn tỉnh còn thực hiện thu các khoản đóng góp, quỹ ủng hộ thông qua chuyển khoản; chi trả chế độ, chính sách qua tài khoản ngân hàng, góp phần minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí.

Ông Nguyễn Tăng Anh (tổ công nghệ số cộng đồng thôn Ninh Phú, xã Đa Lộc) chia sẻ: “Ban đầu bà con còn băn khoăn khi giao dịch trên điện thoại. Chúng tôi phải hướng dẫn từng bước, nhắc nhở cách bảo mật thông tin cá nhân. Khi thấy nộp hồ sơ trực tuyến nhanh gọn, không phải chờ đợi, ai cũng phấn khởi. Đến nay, thôn đã lắp đặt camera giám sát tại các khu vực công cộng; hơn 80% hộ gia đình trang bị camera an ninh; gần 100% người dân trong độ tuổi sử dụng điện thoại thông minh và thực hiện thanh toán điện, nước trực tuyến”...

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập được 4.300 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 16.000 thành viên đã và đang tích cực đồng hành với chính quyền các cấp hướng dẫn và hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số trong đời sống và sản xuất, kinh doanh. Thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số” toàn tỉnh đã tổ chức tập huấn trực tiếp cho 1.250 lượt cán bộ, công chức và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng tại các xã Vạn Lộc, Hoằng Hóa, Bỉm Sơn, Kim Tân, Triệu Sơn, Thượng Ninh, Cẩm Thạch, Xuân Bình, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số toàn diện trong Nhân dân.

Hình thành thói quen số trong đời sống nông thôn

Mặc dù ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, song chuyển đổi số đã bước đầu mở ra cơ hội mới. Một số HTX, hộ sản xuất nông nghiệp đã mạnh dạn đưa sản phẩm đặc sản địa phương lên sàn thương mại điện tử, quảng bá qua mạng xã hội. Xây dựng các mã số vùng trồng cây xuất khẩu, tạo mã QR, sử dụng ví điện tử, thanh toán điện tử, góp phần mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế, đặc biệt đối với các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Giám đốc HTX nông dược Sống hạnh phúc, xã Cẩm Thạch Phạm Thị Hậu cho biết: "Ngay từ khi mới thành lập, HTX đã lựa chọn ứng dụng công nghệ số để truyền thông marketing và tổ chức livestream bán hàng trên các nền tảng số như tiktok, facebook, zalo... Chỉ cần theo dõi các video ngắn hoặc check mã QR trên bao bì, khách hàng đã nắm được các quy trình sản xuất của sản phẩm, từ đó tạo được niềm tin với khách hàng”.

Cùng với phát triển kinh tế số, các địa phương cũng tích cực xây dựng chính quyền số. Việc số hóa hồ sơ hộ tịch, dữ liệu dân cư, quản lý đất đai... được triển khai đồng bộ, tạo thuận lợi cho giải quyết thủ tục hành chính. Người dân có thể theo dõi tình trạng hồ sơ, nhận thông báo kết quả qua điện thoại, hạn chế việc đi lại nhiều lần. Các nhóm zalo, facebook cộng đồng được thành lập ở nhiều thôn, bản để kịp thời thông tin chủ trương, chính sách; tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh; cảnh báo thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Thông tin nhờ đó được truyền tải nhanh chóng, chính xác, tiết kiệm chi phí và thời gian tổ chức họp. Đáng chú ý, các địa phương còn chú trọng nâng cao nhận thức cho người dân về an toàn, an ninh mạng.

Nhằm thúc đẩy phát triển chuyển đổi số sâu rộng trên địa bàn các khu dân cư, đến nay các doanh nghiệp viễn thông trên địa bàn tỉnh đã đầu tư xây dựng 9.398 trạm thu phát sóng thông tin di động phủ sóng thông tin di động đến 4.345/4.357 thôn, bản, đạt 99,72% số thôn, bản được cung cấp dịch vụ internet băng thông rộng di động. Các xã Triệu Sơn, phường Sầm Sơn... đã tiên phong đưa robot lễ tân AI vào trung tâm phục vụ hành chính công. Các robot AI có khả năng giao tiếp tiếng Việt, hướng dẫn người dân lấy số, tra cứu thông tin, chỉ đường tới các quầy tiếp nhận hồ sơ và giải đáp các thắc mắc cơ bản, dễ sử dụng với người cao tuổi hoặc những người chưa quen công nghệ.

Khi công nghệ được phổ cập đến từng hộ dân, khi mỗi người dân trở thành một “công dân số” biết khai thác tiện ích của nền tảng số, sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Bài và ảnh: Lê Hợi