Phòng, chống thông tin xấu độc cho sinh viên trong kỷ nguyên số

Internet và mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống học tập, giao tiếp và giải trí với nhiều nguồn thông tin hữu ích, song cũng là “địa hạt” phức tạp với các luồng thông tin xấu độc, sai sự thật. Những thông tin sai lệch, xuyên tạc hoặc mang nội dung kích động không chỉ làm nhiễu loạn nhận thức, mà còn có nguy cơ gây xói mòn các giá trị đạo đức của thế hệ trẻ nói chung, các bạn sinh viên nói riêng. Chính vì vậy, việc nâng cao khả năng nhận diện và chủ động phòng, chống thông tin xấu độc cho sinh viên trở thành yêu cầu cấp thiết trong kỷ nguyên số.

Đoàn viên, sinh viên giao lưu, trao đổi thông tin về mạng xã hội tại diễn đàn “Thanh niên với công tác đấu tranh phòng, chống thông tin xấu độc trên không gian mạng”.

Khảo sát tại Trường Đại học Hồng Đức và Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa cho thấy, hầu hết sinh viên đều sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội như zalo, facebook, tiktok hoặc youtube. Mức độ, thời gian sử dụng của sinh viên trong một ngày là không hề nhỏ. Việc sử dụng các nền tảng xã hội mang lại nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, lan tỏa giá trị văn hóa, nhưng cũng đẩy nhiều người trẻ vào “vùng nhiễu” thông tin. Đặc biệt, khi một bộ phận thanh, thiếu niên do thiếu kỹ năng nhận diện thông tin đã bị lôi kéo, trở thành “mắt xích” trung gian trong quá trình lan truyền nội dung sai trái...

Nhận thức rõ điều này, thời gian qua các nhà trường, cơ quan chức năng, tổ chức đoàn thể đã phối hợp triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm nâng cao “sức đề kháng” cho sinh viên trước thông tin xấu độc, sai sự thật.

Ví dụ như hưởng ứng Tháng Thanh niên năm 2026, tại Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa, Đoàn Thanh niên phường Hạc Thành phối hợp với Đoàn Thanh niên Công an tỉnh, Đoàn Trường Đại học Hồng Đức, Đoàn Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa đã tổ chức diễn đàn “Thanh niên với công tác đấu tranh phòng, chống thông tin xấu độc trên không gian mạng”. Tại diễn đàn ý nghĩa này, các báo cáo viên đã giới thiệu một số quy định của pháp luật có liên quan đến mạng xã hội, bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội; đồng thời trực tiếp giao lưu, trao đổi, chia sẻ với 300 sinh viên Trường Đại học Hồng Đức và Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa về lợi ích của mạng xã hội, nguy cơ, tác động tiêu cực của mạng xã hội, những thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng...

Theo Bí thư Đoàn phường Hạc Thành Trần Huyền Trang, diễn đàn được tổ chức với mong muốn tạo ra một không gian trao đổi cởi mở, thiết thực, giúp sinh viên nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong việc sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh; đồng thời phát huy vai trò của tuổi trẻ trong việc lan tỏa thông tin tích cực, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân.

Tại Trường Đại học Hồng Đức, cùng với nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo, các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, trong đó có việc trang bị kỹ năng nhận diện phòng, chống thông tin xấu độc cho sinh viên được nhà trường và các tổ chức đoàn thể đặc biệt quan tâm. Đơn cử như cuối năm 2025, nhà trường đã tổ chức hội nghị báo cáo chuyên đề với chủ đề “An ninh phi truyền thống, vấn đề phòng tránh nguy cơ lôi kéo, dụ dỗ sinh viên tham gia các hoạt động chống phá, lừa đảo trên không gian mạng”. Ngoài làm rõ khái niệm an ninh phi truyền thống, phân tích những nguy cơ, thách thức mới nổi trên không gian mạng như hoạt động lôi kéo, kích động chống phá; các hình thức lừa đảo công nghệ cao; xâm phạm dữ liệu cá nhân; lan truyền thông tin xấu, độc, sai sự thật..., các báo cáo viên cũng dành thời gian trao đổi, giải đáp thắc mắc của sinh viên về các tình huống lừa đảo phổ biến, cách nhận biết dấu hiệu bất thường và giải pháp phòng tránh.

Đặc biệt, thông qua các tình huống thực tế và ví dụ minh họa sinh động, hội nghị đã cung cấp cho sinh viên những kỹ năng như nâng cao cảnh giác trước các thông tin chưa được kiểm chứng; bảo mật thông tin cá nhân; nhận diện và phòng tránh các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng; chủ động phối hợp, báo cáo với nhà trường và các cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật...

Sinh viên Nguyễn Thị Diễm Quỳnh, Khoa Nông- Lâm - Ngư nghiệp, Trường Đại học Hồng Đức, chia sẻ: “Em nhận thấy việc nâng cao nhận thức về phòng, chống thông tin xấu độc là vô cùng cần thiết. Bởi hiện nay, mạng xã hội và internet mang lại nhiều tiện ích cho học tập và cuộc sống, nhưng cũng là môi trường dễ lan truyền các thông tin sai sự thật, nội dung độc hại. Nếu thiếu kỹ năng chọn lọc và kiểm chứng thông tin, sinh viên rất dễ bị tác động, dẫn đến hiểu sai vấn đề, ảnh hưởng đến suy nghĩ, đạo đức và hành vi. Vì vậy, bên cạnh các hoạt động do nhà trường và đoàn thanh niên tổ chức, mỗi sinh viên cần chủ động trang bị kiến thức về an toàn thông tin, không chia sẻ hay tiếp tay cho các nội dung chưa được kiểm chứng, xác thực”.

Giữ gìn môi trường mạng trong sạch không chỉ dựa vào một tổ chức, hay cá nhân nào đó mà cần sự chung tay của toàn xã hội, trong đó thanh niên, sinh viên luôn là mũi nhọn xung kích. Mỗi cái nhấp chuột, mỗi dòng trạng thái, mỗi lượt chia sẻ của người trẻ hôm nay không đơn thuần là một thao tác kỹ thuật, mà mang trong đó trách nhiệm công dân. Khi mỗi sinh viên nhận thức rõ vai trò của mình là “nói đúng, viết chuẩn, chia sẻ tích cực”, sẽ là một trong những nền tảng quan trọng để kiến tạo nên không gian mạng văn minh, an toàn.

Bài và ảnh: Lê Phong