Về nơi thờ Thành Hoàng làng Triệu Thị Trinh

Đình làng Phú Điền tọa lạc trong quần thể Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Bà Triệu, xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa là một trong những ngôi đình cổ mang đậm kiến trúc độc đáo, hiếm có của đồng bằng Bắc Bộ.

Video: Nơi thờ Thành hoàng làng Triệu Thị Trinh.

Phú Điền là một ngôi làng cổ có lịch sử phát triển hàng nghìn năm. Thành hoàng làng được bà con nơi đây tôn thờ chính là bà Triệu Thị Trinh (hay còn gọi là Bà Triệu), một trong những vị anh hùng dân tộc trong lịch sử Việt Nam.

Trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt là cơn lốc đô thị hóa, ít ai biết rằng ngôi làng này đã và đang lưu giữ được “kho báu độc nhất vô nhị” với hệ thống các đình, đền, miếu và hàng chục bản sắc phong qua các triều đại phong kiến.

Tương truyền, từ thế kỷ thứ 3, sau khi Bà Triệu hy sinh trên núi Tùng, dân làng đã xây dựng ngôi đình để thờ Bà và phong bà là Thành hoàng làng.

Đến thế kỷ 18, đình được xây dựng theo lối kiến trúc đặc trưng của đình làng Bắc Bộ. Bằng tấm lòng biết ơn, ngưỡng vọng dành cho Vua Bà, từ trước đến nay, Nhân dân trong làng thường xuyên thay nhau chăm sóc, trông coi ngôi đình.

Tại đình làng Phú Điền, ngoài thờ Vua Bà, đây còn là nơi hội họp, sinh hoạt cộng đồng của làng xã.

Sau nhiều thăng trầm của lịch sử, kiến trúc của đình làng Phú Điền vẫn được bảo tồn khá tốt, và đây là một trong những ngôi đình điển hình của người Việt xưa.

Đến với đình Phú Điền, ngoài việc chiêm ngưỡng những nét kiến trúc cổ độc đáo, sự linh thiêng bên trong ngôi đình đã tạo nên vẻ đẹp thuần chất, gần gũi mỗi khi du khách đặt chân đến.

Với nghệ thuật chạm khắc tinh vi, kỹ thuật tinh xảo, bố cục hài hòa, đình gồm 4 hạng mục chính: Nghinh môn, tòa Đại Đình, tiền đường, hậu cung. Đình Phú Điền là một trong những đình làng cổ hiếm hoi được người dân địa phương gìn giữ và bảo tồn hầu như còn nguyên vẹn.

Nghệ thuật điêu khắc ở đình Phú Điền được đánh giá cao với nhiều mảng chạm khắc lớn, tinh xảo.

Đình có kiến trúc cầu kỳ đẹp mắt, những đường nét điêu khắc tỉ mỉ bộ tứ linh (long, ly, quy, phượng) và nhiều hình ảnh cây cỏ, hoa lá, ngựa, hươu, gà, phượng... khiến ngôi đình vừa có nét linh thiêng, trang trọng vừa có vẻ đẹp duyên dáng, thể hiện ước vọng của người dân nơi đây về một cuộc sống tươi vui thanh bình, no đủ. Tượng voi, ngựa cũng được khắc họa gợi nên hình ảnh Bà Triệu cầm quân đánh đuổi giặc Ngô, bảo vệ đất nước.

Đặc biệt, đến nay tại di tích đình Phú Điền hiện vẫn còn lưu giữ 64 sắc phong cổ có ấn chỉ qua các triều đại phong kiến trong lịch sử. Và đó được xem như báu vật của làng.

Hàng năm vào tháng 2 âm lịch, du khách thập phương lại về làng Phú Điền tổ chức lễ hội truyền thống để tưởng nhớ công lao to lớn của Vua Bà. Với các hoạt động tế lễ, rước kiệu để cầu mong cho một cuộc sống yên vui, tốt lành, mọi người còn được hòa mình vào các hoạt động văn hóa văn nghệ, các trò chơi dân gian đậm đà bản sắc dân tộc. Cứ như vậy, qua bao thế kỷ, làng Phú Điền vẫn xem đó là nghi thức tâm linh, nét đẹp văn hóa trong đời sống tinh thần.

Ông Nguyễn Văn Minh, thủ từ đình Phú Điền chia sẻ: “Bà Triệu không chỉ là vị nữ tướng anh hùng của dân tộc, với Nhân dân Phú Điền suốt cả nghìn năm qua, bà chính là vị thần đã giúp đỡ, phù trợ cho sự phát triển, no đủ và yên lành của người dân chúng tôi”.

Người dân Phú Điền xưa nay vẫn tin rằng, sau khi tuẫn tiết trên đỉnh núi Tùng (xã Triệu Lộc) thì Bà Triệu vẫn luôn dõi theo và phù trợ cho đất nước, Nhân dân. Khi đất nước gặp nguy nan trước họa ngoại xâm, bà hiển ứng giúp đấng quân vương đánh tan kẻ thù. Khi làng quê thanh bình trở lại, Bà lại “giúp đỡ” cho mùa màng được tốt tươi, cuộc sống no đủ, trù phú. Có lẽ, cái tên Phú Điền cũng bắt đầu từ ước vọng giàu có của người dân. Niềm tin tâm linh ấy được truyền tiếp, đời nối đời, là mạch nguồn văn hóa, góp phần làm nên niềm tự hào của một vùng đất giàu truyền thống văn hoá này.

Hoàng Đông - Hà Đan