Tháo gỡ khó khăn sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh cơ bản vận hành ổn định, từng bước phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình hoạt động cũng bộc lộ nhiều khó khăn về nhân lực, cơ chế phân cấp, hạ tầng công nghệ, cơ sở vật chất và chính sách đối với cán bộ cơ sở, đòi hỏi sớm có giải pháp tháo gỡ để mô hình hoạt động hiệu quả, bền vững.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bỉm Sơn hướng dẫn người dân tra cứu các thủ tục hành chính.

Qua các đợt kiểm tra của tỉnh, tình trạng thiếu hụt nhân lực chuyên môn được nhiều địa phương phản ánh. Các lĩnh vực địa chính, xây dựng, tài chính, nông nghiệp, công nghệ thông tin, y tế và chuyển đổi số đều đang thiếu cán bộ, trong khi khối lượng công việc sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tăng lên đáng kể.

Tại khu vực Hậu Lộc và Nga Sơn, khối chính quyền của 11 xã hiện mới bố trí 420/566 biên chế được giao, còn thiếu 146 biên chế; riêng số lượng cấp phó còn thiếu 32 người. Chủ tịch UBND xã Hồ Vương Hỏa Ngọc Cương cho biết, xã được giao 49 biên chế nhưng hiện mới có 39 cán bộ, công chức. Địa phương đề nghị tỉnh cho phép tuyển dụng, tiếp nhận đủ số biên chế còn thiếu theo vị trí việc làm đã được phê duyệt, đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Bên cạnh thiếu nhân lực, nhiều địa phương cũng cho rằng việc chưa có hướng dẫn đầy đủ về cơ cấu tổ chức, số lượng cấp phó và tiêu chuẩn đối với đội ngũ cán bộ sau sáp nhập đã ảnh hưởng đến quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy ở cơ sở. Một số xã không đủ số lượng cấp phó theo chỉ tiêu được giao như: Đông Thành, Triệu Lộc thiếu 5 cấp phó; các xã: Nga Sơn, Ba Đình, Vạn Lộc, Tân Tiến thiếu 4 cấp phó...

Nếu nhân lực là bài toán về nguồn lực thì phân cấp, phân quyền là vấn đề về cơ chế. Thực tế cho thấy, khi cấp huyện không còn là khâu trung gian, nhiều quy trình cần tiếp tục được hoàn thiện để bảo đảm rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Nhiều địa phương phản ánh khó khăn trong xử lý các dự án tồn đọng do vướng mắc về hồ sơ pháp lý, đất đai và đầu tư. Chủ tịch UBND xã Hoa Lộc Ngọ Viết Thắng cho biết, xã còn 4 dự án chưa thể tháo gỡ vì một số nội dung vượt thẩm quyền nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể từ các sở, ngành. Các xã Nga Sơn, Đông Thành, Hậu Lộc cũng kiến nghị sớm làm rõ thẩm quyền giải quyết thủ tục đất đai, cấp phép xây dựng đối với các dự án quy mô lớn. Đây là những vấn đề cần sớm được rà soát, hoàn thiện nhằm bảo đảm quá trình phân cấp đi đôi với phân quyền và cơ chế phối hợp hiệu quả.

Chuyển đổi số là một trong những trụ cột của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, song cũng là lĩnh vực còn nhiều điểm nghẽn. Hạ tầng công nghệ thông tin ở nhiều địa phương chưa đồng bộ; phần mềm dùng chung còn xảy ra tình trạng quá tải, lỗi kết nối; việc chia sẻ dữ liệu giữa các cấp chưa thông suốt; tiến độ số hóa hồ sơ còn chậm. Các địa phương đề nghị tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, đồng bộ cơ sở dữ liệu, bổ sung nhân lực chuyên trách và tăng cường bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ cơ sở.

Điều kiện làm việc sau sắp xếp đơn vị hành chính cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Một số xã phải bố trí trụ sở làm việc phân tán, ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính. Xã Đông Thành kiến nghị đầu tư xây dựng trung tâm phục vụ hành chính công ngay trong khuôn viên UBND xã nhằm tạo thuận lợi cho cán bộ thực thi nhiệm vụ và giảm thời gian đi lại của người dân. Trong khi đó, nhiều địa phương kiến nghị sớm có phương án xử lý các trụ sở dôi dư sau sáp nhập để tránh lãng phí tài sản công, đồng thời đầu tư hoàn thiện trung tâm phục vụ hành chính công nhằm đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân.

Cùng với đó, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp và cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao đối với cán bộ, công chức cấp xã. Khi khối lượng công việc và trách nhiệm ngày càng lớn, việc có chính sách phù hợp sẽ góp phần tạo động lực để đội ngũ cán bộ yên tâm công tác, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.

Những khó khăn phát sinh sau 1 năm vận hành là điều khó tránh khỏi đối với một mô hình tổ chức mới. Điều quan trọng là kịp thời nhận diện những điểm nghẽn từ thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, bổ sung nguồn lực và đầu tư đồng bộ các điều kiện bảo đảm. Vì vậy, để chính quyền địa phương 2 cấp phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, bổ sung nhân lực theo vị trí việc làm, đầu tư đồng bộ hạ tầng số, nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ và có chính sách đãi ngộ phù hợp. Chỉ khi những khó khăn từ thực tiễn được giải quyết đồng bộ, hoạt động mới thực sự phát huy mục tiêu hướng tới một nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ người dân tốt hơn.

Bài và ảnh: Phan Nga