Thách thức đối ngoại đầu tiên của tân Thủ tướng Anh trước làn sóng tấn công Iran của Mỹ

Vừa đắc cử ghế lãnh đạo Đảng Lao động và chuẩn bị nhậm chức Thủ tướng Anh vào ngày 20 tháng 7 tới, ông Andy Burnham đã phải đối mặt với một quyết định có tính chất sống còn: Liệu có tiếp tục cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Anh để tấn công Iran hay không.

Việc Mỹ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran đã đẩy Thủ tướng Anh sắp nhậm chức Andy Burnham vào thế phải đưa ra quyết định ngay trong ngày đầu tiên về mức độ ủng hộ dành cho đồng minh thân cận nhất của Anh trong chiến dịch quân sự gây tranh cãi này. Ảnh: SCMP.

Sự việc diễn ra trong bối cảnh các cuộc không kích của quân đội Mỹ nhằm vào Iran đã bước sang đêm thứ 7 liên tiếp, đẩy căng thẳng tại Trung Đông lên mức đỉnh điểm và đặt mối quan hệ đồng minh London - Washington trước một phép thử nghiêm trọng.

Theo các nguồn tin cấp cao từ Bloomberg và truyền thông quốc tế, các cuộc họp khẩn cấp tại Whitehall (Trung tâm hành chính của Chính phủ Anh) đã diễn ra liên tục từ ngày 17/7. Nội dung cốt lõi của các cuộc thảo luận này xoay quanh vai trò của các căn cứ quân sự thuộc chủ quyền Anh trước làn sóng leo thang quân sự mới từ phía Mỹ.

Cho đến trước khi rời ghế Thủ tướng vào sáng thứ hai (20/7), lập trường chính thức của ông Keir Starmer vẫn là cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ chiến lược như Căn cứ không quân Fairford (Gloucestershire, Anh) và Diego Garcia (Ấn Độ Dương). Tuy nhiên, London giới hạn các hoạt động này trong phạm vi “phòng thủ” nhằm làm suy yếu khả năng tấn công của Iran và bảo vệ tuyến hàng hải huyết mạch tại eo biển Hormuz.

Dù về mặt kỹ thuật, ông Keir Starmer vẫn chịu trách nhiệm cho đến thời điểm bàn giao quyền lực, nhưng tính chất phức tạp của tình hình buộc nhóm chuyển giao quyền lực của tân Thủ tướng Andy Burnham phải liên tục cập nhật thông tin và phối hợp chặt chẽ với các quan chức an ninh quốc gia từ cuối tuần này.

Giới chức an ninh và ngoại giao Anh hiện đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước các tín hiệu từ Washington. Các nguồn tin tình báo rò rỉ cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc nghiêm túc các phương án tấn công mạnh tay hơn, bao gồm cả việc nhắm vào các cơ sở hạ tầng dân sự của Iran và thiết lập một lệnh phong tỏa toàn diện đối với eo biển Hormuz nếu Tehran từ chối ngồi vào bàn đàm phán.

Trước đây, chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer đã hạn chế việc sử dụng căn cứ không quân RAF Fairford và Diego Garcia vì những lo ngại về pháp lý, mặc dù sau đó đã cho phép tiếp cận hạn chế để phòng thủ. Ảnh: X.

Việc Mỹ có khả năng tấn công các mục tiêu phi quân sự tại Iran đang đẩy chính phủ mới của Anh vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu từ chối yêu cầu của Washington, ông Andy Burnham nguy cơ làm rạn nứt mối quan hệ đồng minh chiến lược “đặc biệt” với Tổng thống Donald Trump ngay trong ngày đầu nhậm chức. Về đối nội, nếu đồng ý phê duyệt, tân Thủ tướng sẽ đối mặt với sự phản đối dữ dội từ chính các nghị sĩ cánh tả chống chiến tranh trong nội bộ Đảng Lao động - bối cảnh có thể làm tê liệt các chương trình nghị sự nội địa mà ông vừa cam kết khi tranh cử.

Các chuyên gia quốc tế nhận định, ngay sau khi chính thức bước vào số 10 phố Downing vào thứ hai tới, ông Andy Burnham sẽ không có “tuần trăng mật” để làm quen với công việc. Thay vào đó, ông sẽ phải ngay lập tức lao vào các nỗ lực ngoại giao quốc tế đa phương nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.

Hiện tại, cả Văn phòng Thủ tướng Anh đương nhiệm lẫn văn phòng của ông Andy Burnham đều từ chối đưa ra bình luận chính thức với lý do đây là các vấn đề an ninh quốc gia nhạy cảm.

Nhật Lệ

Nguồn: Bloomberg, SCMP, UNN