“Siết” quản lý cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã

Hiện nay, tại Thanh Hóa, nuôi nhốt động vật hoang dã vì mục đích thương mại đã mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân. Tuy nhiên, hoạt động này luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ lây lan dịch bệnh. Bởi vậy, việc nuôi nhốt, kinh doanh động vật hoang dã rất cần các ngành chức năng “siết” chặt quản lý, kiểm tra, kiểm soát và cấp phép.

Lực lượng kiểm lâm kiểm tra di biến động con nuôi tại cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã của ông Trần Quốc Phương, thôn Trung Chính, xã Hoạt Giang.

Năm 2021, gia trại của ông Trần Quốc Phương ở thôn Trung Chính, xã Hoạt Giang nuôi thí điểm 13 cá thể Cầy vòi hương bố mẹ. Nhận thức được đây là loài động vật hoang dã thuộc nhóm IIB (nhóm nguy cấp, quý hiếm) cần được bảo vệ nghiêm ngặt tại Việt Nam, ông Phương đã mua con giống có nguồn gốc hợp pháp, đăng ký và được lực lượng kiểm lâm cấp giấy xác nhận đăng ký, mã số cơ sở nuôi.

Nhờ áp dụng quy trình khép kín, chăn nuôi an toàn sinh học và tuân thủ nghiêm ngặt chế độ báo cáo biến động con nuôi với lực lượng kiểm lâm nên con nuôi của gia trại ông Phương đảm bảo nguồn gốc, sạch bệnh, được khách hàng tin tưởng tìm đến mua. Năm 2025, gia trại xuất bán hơn 100 con giống và khoảng 1 tạ thịt thương phẩm, tổng thu nhập khoảng 800 triệu đồng. Hiện nay, gia trại đã phát triển thêm được 107 cá thể.

Ông Trần Quốc Phương cho biết: “Gia trại thường xuyên báo cáo và được kiểm lâm viên địa bàn hướng dẫn nhập dữ liệu, lập sổ theo dõi biến động số con mới sinh và việc xuất bán. Bên cạnh đó, gia trại luôn chấp hành vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại theo hướng dẫn của cán bộ thú y xã. Do vậy, tỷ lệ con giống sống cao, thu nhập ngày càng tăng. Chúng tôi rất phấn khởi để tiếp tục đầu tư, phát triển đàn”.

Theo Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, trên địa bàn tỉnh hiện có 307 cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm; động vật thuộc phụ lục CITES như rắn hổ mang, rùa câm, cầy vòi mốc, cầy vòi hương, khỉ mặt đỏ, gà lôi trắng, nai, vẹt đuôi dài vàng lam... và 168 cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã thông thường. Hiện nay, tất cả các cơ sở gây nuôi này đều được lực lượng kiểm lâm quản lý theo đúng quy định của pháp luật hiện hành, như hoạt động nhập - xuất, theo dõi biến động, kiểm tra, giám sát, xác định, truy xuất nguồn gốc, chủng loại loài, số lượng, xác nhận trong lưu thông, xuất khẩu. Với những biện pháp quyết liệt, thời gian qua, công tác quản lý hoạt động nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán, tiêu thụ và quảng cáo trái phép các loài động vật hoang dã trên địa bàn tỉnh có chiều hướng ổn định. Số vụ vi phạm chế độ quản lý, bảo vệ động vật hoang dã giảm dần qua từng năm.

Ông Ngô Xuân Biên, Hạt phó Hạt Kiểm lâm Hà Trung cho biết: “Trên địa bàn hạt quản lý có 87 cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã. Hạt đã phân công cụ thể cho các kiểm lâm viên địa bàn phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát các trang trại, gia trại nuôi, kiên quyết không để xảy ra tình trạng đưa những cá thể ngoài danh mục vào danh sách”.

Để “siết” công tác quản lý động vật hoang dã, bên cạnh lực lượng kiểm lâm, đòi hỏi sự phối hợp của các ngành, địa phương. Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh đã tăng cường các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến động vật hoang dã, qua đó góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.

Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng công an trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, điều tra, khởi tố 2 vụ với 5 bị can về tội vi phạm quy định bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm; thu giữ 2 cá thể hổ và 2 cá thể tê tê. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cũng phát hiện, xử lý 29 vụ, 29 đối tượng vi phạm hành chính liên quan đến hành vi săn bắt động vật hoang dã, xử phạt, thu nộp ngân sách Nhà nước 139 triệu đồng.

Song song với công tác đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; lực lượng công an các xã, phường tăng cường nắm chắc tình hình cơ sở, nhất là tại các thôn, bản, khu dân cư; chủ động rà soát các địa bàn có nguy cơ phát sinh vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân; tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh ăn uống, chợ dân sinh nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi buôn bán, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Phòng Quản lý rừng và Bảo tồn đa dạng sinh học, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa nhấn mạnh: Ngoài việc “siết” quản lý cơ sở nuôi nhốt, lực lượng kiểm lâm đã và đang phối hợp với lực lượng công an rà soát, ngăn chặn và xử lý các hành vi quảng cáo, rao bán, kinh doanh trái phép các loài động vật hoang dã trên môi trường mạng như zalo, tiktok, facebook. Bên cạnh đó, hiện nay đã bước vào mùa nắng nóng, khô hanh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh dịch bệnh đối với con nuôi. Các địa phương cũng đã yêu cầu các cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã phải đảm bảo an toàn đối với con người, vật nuôi, vệ sinh môi trường và an toàn dịch bệnh...

Bài và ảnh: Lan Anh