Phát triển “thương hiệu” làng nghề - đòn bẩy thúc đẩy kinh tế nông thôn

Thanh Hóa từ lâu được biết đến là vùng đất giàu truyền thống với hệ thống làng nghề đa dạng và lâu đời. Những làng nghề ấy không chỉ tạo ra các sản phẩm thủ công mang giá trị văn hóa đặc sắc mà còn góp phần quan trọng vào sinh kế của người dân nông thôn. Trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay, việc xây dựng và phát triển “thương hiệu” làng nghề đang trở thành hướng đi quan trọng để bảo tồn giá trị truyền thống, mở ra cơ hội phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Người thợ làng nghề đúc đồng Trà Đông tỉ mỉ từng công đoạn tạo hoa văn trên khuôn để cho ra những sản phẩm trống đồng tinh xảo.

Làng Trà Đông (xã Thiệu Trung) từ lâu nổi tiếng với nghề đúc đồng truyền thống tồn tại hơn 1.000 năm. Các sản phẩm chủ yếu của làng bao gồm trống đồng, chuông, chiêng, tượng, đồ thờ cúng và nhiều mặt hàng mỹ nghệ có giá trị cao. Năm 2018, nghề đúc đồng cổ truyền làng Trà Đông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự kiện này không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn mở ra cơ hội lớn để xây dựng thương hiệu làng nghề, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế và du lịch.

Hiện trên địa bàn có hơn 130 cơ sở sản xuất đúc đồng, tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động địa phương. Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Bá Quý, Phó Giám đốc Công ty TNHH Đúc đồng truyền thống Đông Sơn Chè Đông, cho biết: “Làng nghề đúc đồng Trà Đông không chỉ là nơi gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo sinh kế cho nhiều lao động địa phương. Việc phát triển các công ty, cơ sở sản xuất giúp tập hợp những người thợ lành nghề, tạo môi trường để cùng học hỏi, sáng tạo và làm ra nhiều sản phẩm có giá trị. Qua đó, chúng tôi mong muốn đưa sản phẩm đúc đồng truyền thống của Trà Đông đến với nhiều thị trường hơn, góp phần quảng bá thương hiệu làng nghề và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương".

Nhiều làng nghề truyền thống khác của xứ Thanh cũng đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn. Tại làng Đạt Tài, xã Hoằng Hóa, nghề mộc truyền thống đã trở thành sinh kế chính của nhiều hộ dân. Những bàn tay khéo léo của người thợ đã cho ra các sản phẩm như bàn ghế, tủ, giường, đồ thờ... không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh mà còn được tiêu thụ ở nhiều địa phương khác. Nghề mộc phát triển đã tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động, trở thành điểm tựa quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn của địa phương. Hiện nay, nghề mộc phát triển tại 3 thôn: Đạt Tài 1, Đạt Tài 2 và Hà Thái với khoảng 180 hộ tham gia sản xuất, kinh doanh. Nghề đã tạo việc làm cho khoảng 300 lao động địa phương, với thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng/người/tháng.

Không dừng lại ở quy mô làng nghề, trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, huyện Hoằng Hóa (cũ) đã ban hành Đề án “Phát triển nghề mộc Hà - Đạt giai đoạn 2020-2025, định hướng đến năm 2030”. Đề án quy hoạch 13,9ha đất để hình thành khu sản xuất, trưng bày sản phẩm, mở ra hướng phát triển mới cho nghề truyền thống.

Phát huy thế mạnh, các làng nghề truyền thống đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực nông thôn. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 125 làng nghề đang hoạt động, trong đó 85 làng nghề truyền thống và 40 làng nghề mới, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng chục nghìn lao động. Nhiều làng nghề đã trở thành “trụ cột” kinh tế của địa phương. Điển hình như nhóm nghề dệt chiếu cói với 30 làng nghề tập trung trên toàn tỉnh, giải quyết việc làm cho khoảng 7.000 lao động; nhóm nghề mây tre đan có 25 làng nghề, thu hút khoảng 3.000 lao động; nhóm nghề mộc với 7 làng nghề tạo việc làm cho 2.000 lao động... Những con số này cho thấy các làng nghề không chỉ góp phần giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển tiểu thủ công nghiệp, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống người dân nông thôn.

Nhiều làng nghề đã chủ động đổi mới tư duy phát triển, không còn chỉ sản xuất theo phương thức truyền thống mà chú trọng cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm. Đặc biệt, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã mở ra cơ hội để các làng nghề chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và từng bước xây dựng thương hiệu. Nhờ đó, nhiều sản phẩm làng nghề đã khẳng định vị thế trên thị trường, mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị.

Cùng với đó, việc gắn sản xuất với phát triển du lịch làng nghề đang trở thành hướng đi triển vọng. Không gian sản xuất truyền thống, những câu chuyện lịch sử của nghề và sự khéo léo của các nghệ nhân chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm. Khi những giá trị ấy được nhận diện, gìn giữ và nâng tầm thành “thương hiệu”, làng nghề không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Bài và ảnh: Việt Hương