Phát triển nghề nuôi ong lấy mật

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, diện tích rừng lớn và nguồn hoa phong phú từ cây ăn quả, nhiều hộ dân tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh đã tận dụng tiềm năng này để phát triển nghề nuôi ong mật; đồng thời ứng dụng khoa học - kỹ thuật, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của địa phương.

Mô hình nuôi ong mật tại xã Xuân Du.

Nuôi ong mật không đòi hỏi diện tích đất lớn nhưng lại cho hiệu quả kinh tế cao. Từ một đàn ong, người nuôi có thể thu được nhiều sản phẩm giá trị như mật ong, sáp ong, phấn hoa... Ngoài ra, ong còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình thụ phấn cho cây trồng, giúp tăng năng suất và chất lượng nông sản.

Nhận thấy lợi thế vườn đồi rộng, nhiều cây ăn quả với nguồn hoa phong phú quanh năm, ông Trịnh Đình Long, xã Lam Sơn đã khởi nghiệp từ 3 thùng nuôi ong. Ông Long cho biết: “Nghề nuôi ong không đòi hỏi vốn đầu tư lớn, nhưng cần sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, chú trọng đến kỹ thuật nuôi từ khâu chọn giống, chọn địa điểm, tạo ong chúa và cho đến thu hoạch mật; nắm rõ đặc tính của ong để có chế độ chăm sóc phù hợp từng giai đoạn, từng mùa; đặc biệt là giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 11 âm lịch, là thời điểm quan trọng để duy trì và phát triển đàn ong”.

Cũng theo ông Long, phải nắm bắt được quy trình ra hoa của các giống cây, lựa chọn các loại hoa có giá trị dinh dưỡng cao, tạo mật tốt để cho ong hút nhụy; mùa rộ mật bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 7 hằng năm, cao điểm là tháng 4 và 5, người nuôi có thể quay mật từ 2 đến 3 lần trong tháng. Chất lượng mật phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nếu trời mưa nhiều mật sẽ lỏng, nắng quá gắt thì mật lại sánh và khó vắt. Hiện nay, nhờ biết cách chọn ong chúa, ong đực có chất lượng để nhân đàn, một số hộ nuôi đã tạo được tính tụ đàn cao, ít bị bay và thoái hóa giống... nên sản lượng, chất lượng mật thu về cũng rất hiệu quả. Hiện nay, vườn của ông Long có 150 đàn ong; sản lượng mật thu được khoảng hơn 1.000 lít mỗi năm.

Với lợi thế về diện tích rừng lớn, xã Hóa Quỳ đã khuyến khích người dân phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Theo đó, xã đã thành lập các câu lạc bộ, HTX để hỗ trợ người dân về kỹ thuật nuôi và là nơi kết nối các hộ có cùng đam mê, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc và thu hoạch mật ong.

Ông Lê Trọng Mai, Giám đốc HTX Hợp Thành Bình Lương cho biết: “Tham gia HTX, các hộ được hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong lấy mật, sử dụng thùng kế, di chuyển đàn ong thông minh, quản lý dịch bệnh, cách tách ong chúa ra khỏi đàn để làm tổ mới... Với quy trình sản xuất đảm bảo, mật ong được lọc bằng máy lọc chuyên dụng, tách nước đúng tỷ lệ bằng máy tách thủy phân, vì vậy, sản phẩm mật ong của HTX đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, giữ được độ sánh vàng, không bị chuyển màu”. Hiện nay, sản phẩm mật ong hoa rừng Đức Lương của HTX đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, đã và đang liên kết với nhiều điểm, cửa hàng bán sản phẩm tại các điểm du lịch trong và ngoài tỉnh để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm mật ong".

Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 13.000 hộ nuôi ong mật, với hơn 100.000 đàn, tập trung tại các xã: Kim Tân, Yên Nhân, Hóa Quỳ, Xuân Du, Nga Sơn... mỗi năm cho sản lượng mật khoảng 175.000 lít. Một số địa phương đã định hướng và xây dựng thành công sản phẩm mật ong đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP, như: mật ong Hưởng Hoa, mật ong hoa rừng Yên Nhân, mật ong bốn mùa hoa rừng nguyên chất Bình Sơn, mật ong ông Tứ, mật ong Am Các...

Tuy nhiên, hiện nay, nghề nuôi ong lấy mật đang đứng trước nhiều thách thức do vẫn phải tự tìm kiếm thị trường tiêu thụ, việc áp dụng khoa học - kỹ thuật còn hạn chế. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu làm thay đổi mùa hoa, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thức ăn của ong; việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp cũng gây nguy hại nghiêm trọng đến đàn ong... Vì vậy, để phát triển bền vững nghề nuôi ong lấy mật, các địa phương cần khuyến khích người dân nuôi ong theo hướng trang trại, gia trại kết hợp với trồng trọt, tận dụng thức ăn thiên nhiên. Chú trọng thành lập các tổ hợp tác, HTX để hợp tác xây dựng chuỗi liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương. Bên cạnh đó, để nghề nuôi ong phát triển bền vững, các địa phương cần hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất; đồng thời hỗ trợ kết nối, tiêu thụ sản phẩm mật ong ra các thị trường lớn.

Bài và ảnh: Lê Ngọc