Ông Trump thúc giục NATO khơi thông eo biển Hormuz: Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha phản đối

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra lời kêu gọi yêu cầu NATO xây dựng chiến lược cụ thể để đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đề nghị này đang vấp phải sự kháng cự mạnh mẽ từ các đồng minh then chốt là Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến về phía các phóng viên trước khi trả lời câu hỏi rồi lên máy bay Air Force One vào ngày 10 tháng 4, tại Căn cứ Liên hợp Andrews, Maryland. Ảnh: AFP

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10-4 khẳng định Washington sẽ mở lại eo biển Hormuz dù “có hoặc không có” sự hợp tác của Iran. Phát biểu trước báo giới tại Washington, ông Trump không đi sâu vào chi tiết kế hoạch, nhưng nhấn mạnh rằng Mỹ không hành động đơn độc. Theo ông, nhiều quốc gia cũng phụ thuộc vào tuyến vận tải này và đã bày tỏ ý định tham gia hỗ trợ, dù danh tính cụ thể chưa được công bố. Điều này cho thấy khả năng hình thành một nỗ lực đa phương nhằm tái lập an ninh hàng hải tại khu vực.

Việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa kể từ khi xung đột bùng phát đã gây ra cú sốc nghiêm trọng đối với thị trường năng lượng thế giới. Một liên minh gồm khoảng 40 quốc gia chủ yếu là các thành viên NATO, cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia đang nỗ lực xây dựng chiến lược để đảm bảo an ninh cho tuyến đường thủy này sau khi các cuộc xung đột chấm dứt. Tuy nhiên, ông Trump đang thúc đẩy một giải pháp tức thời, bao gồm việc triển khai các khí tài quân sự và lực lượng hải quân.

Sau cuộc trao đổi với Tổng thư ký Mark Rutte, Washington được cho là đã thúc giục các nước châu Âu đưa ra những cam kết cụ thể hơn trong việc bảo đảm an ninh tuyến hàng hải chiến lược này, qua đó chia sẻ gánh nặng với Mỹ.

Ngay sau lời kêu gọi của Washington, phản ứng từ các thành viên châu Âu đã bộc lộ sự rạn nứt sâu sắc.

Thổ Nhĩ Kỳ - quốc gia có quân đội lớn thứ hai trong NATO - cho rằng liên minh không có nghĩa vụ phải can thiệp. Bộ trưởng Thương mại Thổ Nhĩ Kỳ, Ömer Bolat, nói với chương trình Europe Today của Euronews rằng các đồng minh NATO không “có nghĩa vụ” hỗ trợ Hoa Kỳ và Israel trong cuộc chiến với Iran. Ankara cho rằng, eo biển Hormuz nằm ngoài phạm vi phòng thủ của hiệp ước NATO.

Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha José Manuel Albares. Ảnh: Euronews

Về phía Tây Ban Nha, chính phủ Madrid đưa ra lập trường cứng rắn hơn khi cấm máy bay Mỹ liên quan đến chiến sự sử dụng không phận. Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha José Manuel Albares tuyên bố eo biển này hoàn toàn nằm ngoài thẩm quyền hoạt động của liên minh. Hiện tại, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã giảm 95%, khiến hơn 3.200 tàu bị mắc kẹt. Việc khơi thông tuyến đường này là điều kiện tiên quyết để duy trì lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran. Trong khi Mỹ muốn một giải pháp quân sự đa quốc gia, các nước châu Âu lại ưu tiên giải pháp ngoại giao để tránh sa lầy vào một cuộc xung đột trực tiếp với Iran.

Dự kiến, vấn đề liên quan đến eo biển Hormuz sẽ tiếp tục là tâm điểm tranh cãi trong hội nghị thượng đỉnh các bộ trưởng quốc phòng NATO sắp tới.

Nhật Lệ

Nguồn: Reuters, Euronews