Nhiều quốc gia Trung Đông đối diện khủng hoảng tín nhiệm vì xung đột Iran

Hệ lụy của cuộc chiến Mỹ-Israel và Iran đang lan rộng vượt ra ngoài cú sốc ban đầu từ việc giá dầu quốc tế tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về sự suy giảm mức độ tín nhiệm quốc gia tại nhiều nước Trung Đông. Công thức cũ cho rằng “giá dầu tăng sẽ thúc đẩy kinh tế các nước xuất khẩu dầu” dường như không còn đúng trong bối cảnh xung đột hiện nay.

Fitch Ratings cảnh báo về các rủi ro tín dụng gia tăng khi xung đột tác động đến hạ tầng năng lượng và chi phí vay mượn, chuyển trọng tâm từ biến động giá dầu sang vấn đề ổn định tài khóa. Ảnh: Reuters.

Ngày 30/3, hãng xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch Ratings đã giữ nguyên mức xếp hạng AA đối với Qatar nhưng đưa triển vọng vào diện “theo dõi hạ bậc tiêu cực”. Nguyên nhân chính là cuộc không kích của Iran nhằm vào khu công nghiệp Ras Laffan, trung tâm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của nước này, gây thiệt hại lớn cho các cơ sở hạ tầng năng lượng. Cuộc tấn công khiến QatarEnergy mất khoảng 17% công suất sản xuất LNG. Các chuyên gia ước tính việc khắc phục và khôi phục hoàn toàn có thể mất tới 5 năm. Khi “trái tim năng lượng”, nguồn sức mạnh tài chính cốt lõi bị tổn thương trực tiếp, tác động không chỉ dừng ở gián đoạn xuất khẩu ngắn hạn mà còn lan sang rủi ro tín nhiệm quốc gia.

Sự suy giảm tín nhiệm buộc các quốc gia phải vay vốn với lãi suất cao hơn trên thị trường quốc tế. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng, chi phí tái cấp vốn cho các khoản nợ đến hạn gia tăng, tạo áp lực lớn lên ngân sách. Dòng vốn ngoại rút ra nhanh chóng làm suy giảm dự trữ ngoại hối, trong khi đồng nội tệ mất giá kéo theo nguy cơ lạm phát leo thang. Khả năng trợ giá cho người dân cũng như đầu tư công phục vụ tăng trưởng bị thu hẹp. Các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực năng lượng, ngân hàng lớn và các nhà vận hành hạ tầng như cảng biển hay lưới điện đều phải đối mặt với chi phí vốn tăng mạnh.

Đối với Israel, Fitch Ratings giữ xếp hạng A nhưng duy trì triển vọng “tiêu cực”. Dù chưa bị hạ bậc ngay lập tức, nền kinh tế nước này đang chịu áp lực lớn từ chi tiêu quân sự tăng vọt cho vũ khí hiện đại và duy trì lực lượng quy mô lớn. Fitch cảnh báo, xung đột càng kéo dài, nguy cơ bị hạ tín nhiệm càng lớn.

Kinh tế Israel được dự báo chỉ tăng trưởng khoảng 3,3–3,8% vào năm 2026. Ảnh: Reuters.

Đối với các quốc gia Trung Đông không có lợi thế tài nguyên năng lượng và nền tảng kinh tế yếu, tình hình còn nghiêm trọng hơn.

Trong bối cảnh đó, dòng vốn đầu tư toàn cầu đã chuyển trọng tâm từ lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu do eo biển Hormuz bị phong tỏa sang đánh giá khả năng chống chịu tài chính của từng quốc gia trước cú sốc vĩ mô do chiến tranh gây ra. Các chuyên gia nhận định rủi ro địa chính trị của cuộc chiến Iran đã chuyển từ “cú sốc năng lượng” sang “cú sốc tín nhiệm quốc gia”. Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại và xung đột hạ nhiệt, thị trường vốn toàn cầu khó có thể tiếp tục coi khu vực Vùng Vịnh là nguồn cung năng lượng “rủi ro thấp” như trước.

Thúy Hà

Nguồn: Chosun