Nhiều khó khăn trong sản xuất vụ đông

Vụ đông được ngành nông nghiệp xác định là vụ sản xuất quan trọng, tạo thêm nguồn thu cho người dân và góp phần bảo đảm an ninh thực phẩm. Thế nhưng, bước vào vụ đông 2025-2026, nông dân ở các địa phương trong tỉnh phải đối mặt với hàng loạt trở ngại từ thời tiết, vốn, vật tư cho đến nhân lực và thị trường, khiến tiến độ gieo trồng chậm, mục tiêu kế hoạch toàn vụ đứng trước nhiều thách thức.

Người dân xã Hồ Vương chăm sóc cây màu vụ đông. Ảnh: Lê Hợi

Là địa phương có truyền thống sản xuất vụ đông, vụ đông năm 2025-2026 xã Xuân Lập gieo trồng 1.120ha cây trồng các loại. Tuy nhiên, ảnh hưởng của cơn bão số 10 năm 2025, mưa lớn kéo dài đã gây ngập úng 300ha cây rau màu vụ đông như ớt, ngô ngọt, ngô thương phẩm, rau màu các loại... buộc người dân phải gieo trồng lại. Thiệt hại không chỉ dừng lại ở chi phí giống, công sức và vật tư đã bỏ ra, mà còn kéo theo sự gián đoạn lớn trong khung thời vụ, yếu tố mang tính quyết định đối với cây vụ đông. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Lập, Hoàng Anh Việt: “Do mưa bão liên tiếp kéo dài trong sản xuất vụ đông khiến khung thời vụ gieo trồng của một số loại cây trồng chủ lực không còn thời gian. Việc bảo đảm được mục tiêu kế hoạch về diện tích, chất lượng và giá trị của cây vụ đông hết sức khó khăn. Vì vậy, xã khuyến khích người dân xuống giống linh hoạt, đa dạng hóa các nhóm cây khác trong vụ đông bảo đảm diện tích, đặc biệt chú ý trồng rải vụ đối với cây rau nhằm giảm hiện tượng vừa thừa vừa thiếu trên thị trường”.

Vụ đông 2025-2026, toàn tỉnh phấn đấu đạt diện tích gieo trồng 46.000ha cây trồng các loại trở lên. Tổng giá trị sản xuất vụ đông phấn đấu đạt 3.580 tỷ đồng trở lên, bình quân đạt 77,8 triệu đồng/ha gieo trồng trở lên. Theo kế hoạch thời vụ và cơ cấu bộ giống các loại cây trồng, nhóm cây ưa ấm, gieo trồng vụ đông sớm, thời vụ gieo trồng kết thúc trước 10/10/2025; đối với nhóm cây ưa lạnh gieo trồng sau 10/10/2025, cây khoai tây tập trung trồng từ 20/10/2025 đến 15/11/2025. Tuy nhiên, theo tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 3/12/2025, tổng diện tích cây trồng vụ đông toàn tỉnh đã gieo trồng là 33.680ha/46.000ha, đạt 79,7% kế hoạch. Trong đó, ngô 9.360ha/14.000ha, đạt 66,9%; lạc 1.092ha/1.400ha, đạt 78%; khoai lang 1.199ha/1.700ha, đạt 70,5%; rau đậu 17.020ha/23.000ha, đạt 74% và cây trồng khác 5.013ha/5.900ha, đạt 85%...

Nguyên nhân chậm tiến độ gieo trồng vụ đông năm 2025-2026 được ngành nông nghiệp nhận định là do ảnh hưởng của mưa bão liên tiếp xảy ra vào đầu vụ, nhiều diện tích cây trồng bị ngập, thiệt hại. Giá cả các loại vật tư đầu vào phục vụ sản xuất nông nghiệp vẫn ở mức cao, dẫn đến chi phí sản xuất tăng cao. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, doanh nghiệp tham gia liên kết bao tiêu sản phẩm hoặc đầu tư sản xuất vụ đông còn thiếu và yếu; các doanh nghiệp lớn ít quan tâm đầu tư sản xuất nông nghiệp do hiệu quả còn thấp, tính rủi ro cao. Lao động trong nông thôn ngày càng thiếu trong khi thời vụ triển khai sản xuất vụ đông yêu cầu rất khẩn trương, vừa thu hoạch cây trồng vụ thu mùa vừa gieo trồng cây vụ đông trong cùng một thời điểm. Nông dân vẫn thiếu kinh phí đầu tư mua giống, phân bón, chi phí thuê máy móc, nhân công. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu khó lường, các hiện tượng thời tiết cực đoan gây thất thiệt sản xuất có thể xảy ra bất kỳ như hạn hán, lũ lụt, rét đậm, rét hại, ảnh hưởng đến tâm lý của nông dân trong sản xuất vụ đông... Sâu bệnh hại vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ gây hại nặng, như: sâu keo mùa thu gây hại trên cây ngô; nhện đỏ, thán thư gây hại trên cây ớt; bệnh sương mai, giả sương mai gây hại trên nhóm cây dưa, bầu, bí... làm giảm năng suất và sản lượng nếu không được phòng trừ kịp thời.

Mặc dù vậy, người dân và địa phương trên địa bàn tỉnh vẫn đang nỗ lực để khắc phục khó khăn, điều chỉnh cơ cấu cây trồng, ứng dụng kỹ thuật và tranh thủ thời tiết thuận lợi để gieo trồng bảo đảm diện tích. Nhiều hộ mạnh dạn chuyển sang trồng các loại cây ngắn ngày, dễ chăm, ít rủi ro hơn. Các địa phương và ngành nông nghiệp cũng liên tục bám sát cơ sở, hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, vật tư cho các diện tích bị thiệt hại. Hy vọng với sự chủ động và linh hoạt từ cơ sở, cùng sự hỗ trợ từ ngành nông nghiệp, vụ đông 2025-2026 vẫn sẽ đạt về diện tích, sản lượng, tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Hải Đăng