New START hết hiệu lực, Mỹ đề xuất đối thoại hạt nhân mới với Nga và Trung Quốc

Sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) chính thức hết hiệu lực, Mỹ đã kêu gọi Nga và Trung Quốc tham gia các cuộc đàm phán đa phương nhằm xây dựng một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, phù hợp với bối cảnh an ninh toàn cầu hiện nay.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. The Star

Phát biểu với báo giới ngày 6/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng, bối cảnh an ninh toàn cầu hiện nay đòi hỏi một cơ chế kiểm soát vũ khí phản ánh thực tế Mỹ không chỉ đối mặt với Nga mà còn với Trung Quốc - một cường quốc hạt nhân đang mở rộng nhanh chóng. Theo ông, việc New START chấm dứt không đồng nghĩa Mỹ khởi động một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân, song mô hình kiểm soát song phương Mỹ-Nga đã không còn phù hợp. Ông Marco Rubio nhấn mạnh, việc Nga ngừng thực thi hiệp ước từ năm 2023 và liên tiếp vi phạm các điều khoản đã khiến New START mất đi giá trị thực chất, khẳng định rằng “một hiệp ước chỉ có ý nghĩa khi tất cả các bên cùng tuân thủ”.

Cùng quan điểm, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí Thomas DiNanno cho rằng, New START tồn tại những thiếu sót cơ bản trong thiết kế và thực thi. Theo ông, các vi phạm của Nga, sự gia tăng kho vũ khí hạt nhân toàn cầu và việc Trung Quốc không bị ràng buộc bởi bất kỳ cơ chế nào đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cấu trúc kiểm soát vũ khí mới.

Một tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ mặt đất của Trung Quốc được trưng bày tại Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh vào tháng 9 năm 2025. Ảnh: RTE

Mỹ ước tính Trung Quốc đã tăng số lượng đầu đạn hạt nhân từ hơn 200 lên trên 600 trong vài năm gần đây và có thể vượt mốc 1.000 đầu đạn vào năm 2030. Mỹ cho rằng một thỏa thuận không tính đến yếu tố này sẽ làm suy giảm an ninh của Washington và các đồng minh.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump khẳng định mọi khuôn khổ kiểm soát vũ khí trong thế kỷ 21 phải bao gồm cả Nga và Trung Quốc, trên cơ sở bình đẳng, minh bạch và có cơ chế kiểm chứng hiệu quả. Tuy nhiên, Washington nhấn mạnh sẽ không chấp nhận các thỏa thuận gây tổn hại đến lợi ích an ninh quốc gia và sẽ tiếp tục duy trì lực lượng răn đe hạt nhân mạnh mẽ.

Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh tiếp tục bác bỏ khả năng tham gia đàm phán, cho rằng kho vũ khí hạt nhân của nước này nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga. Nga trong khi đó cho rằng các cuộc đàm phán mới cần có sự tham gia của các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khác, bao gồm Anh và Pháp.

Việc New START hết hiệu lực, vốn giới hạn mỗi bên Mỹ và Nga triển khai tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân, đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc chạy đua vũ trang mới. Nhiều ý kiến cảnh báo động thái này có thể làm suy giảm nghiêm trọng ổn định chiến lược và an ninh toàn cầu.

Minh Phương

Nguồn: RTE