Nam Phi lần đầu tiên đăng cai G20 giữa căng thẳng địa chính trị và sự vắng mặt của Mỹ

Nam Phi sẽ trở thành nước châu Phi đầu tiên đăng cai Hội nghị thượng đỉnh G20, dự kiến diễn ra từ ngày 22–23/11 tại Johannesburg, với mục tiêu thúc đẩy giảm nợ cho các nước đang phát triển và đối phó với bất bình đẳng toàn cầu. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố tẩy chay hội nghị, tiếp nối xu hướng rút lui của Mỹ khỏi các cơ chế đa phương trong thời gian gần đây, khiến trật tự toàn cầu thêm phần bất ổn.

Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa sẽ đón tiếp các lãnh đạo G20 tại Johannesburg, sau khi đã tổ chức cuộc họp với các bộ trưởng tài chính G20 vào tháng Hai. Ảnh: Jerome Delay.

Chia sẻ với báo giới, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa nhận định sự vắng mặt của Mỹ là “thiệt thòi của họ”. Mỹ là nền kinh tế lớn nhất trong số 19 quốc gia thuộc G20, nhóm chiếm 85% GDP toàn cầu và khoảng hai phần ba dân số thế giới, đồng thời bao gồm Liên minh châu Âu và Liên minh châu Phi. Việc tổng thống Trump tẩy chay sự kiện G20 lần này tương tự quyết định không cử đoàn đại biểu chính thức tới COP30 tại Brazil, cũng như các hành động rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu và áp thuế đơn phương đối với nhiều đối tác thương mại, trong đó Nam Phi bị áp thuế 30%. Điều này có thể làm hạn chế kết quả của hội nghị, dù vậy, các chuyên gia nhận định G20 vẫn có thể tìm được tiếng nói chung.

Gám đốc Trung tâm Quản lý Thiên tai và Đào tạo Giáo dục tại Đại học Free State, Johannes Bell nhận định: “Nếu Mỹ không tham gia, G20 có thể mất một ghế. Nhưng điều đó không có nghĩa là 19 quốc gia còn lại không thể cùng nhau quyết định cách thức để đưa hành tinh tiến về phía trước.”

Hội nghị G20 năm nay sẽ được tổ chức tại Suetto, một vùng ngoại ô của Johannesburg, với chủ đề “Đoàn kết – Bình đẳng – Bền vững”, tập trung vào việc hỗ trợ các nước đang phát triển thông qua giảm nợ và huy động tài chính để ứng phó thiên tai liên quan biến đổi khí hậu. Ông Ramaphosa cũng sẽ thúc đẩy việc thành lập một “Hội đồng bất bình đẳng quốc tế”, mô phỏng theo mô hình IPCC về khí hậu, nhằm giải quyết tình trạng bất bình đẳng toàn cầu đang ngày càng gia tăng.

Hội nghị G20 Nam Phi diễn ra ngay sau COP30 tại Belem, Brazil, và đánh dấu kết thúc chuỗi nhiệm kỳ chủ tịch G20 của các nước thuộc Nam bán cầu, sau Indonesia (2022), Ấn Độ (2023) và Brazil (2024). Nước tiếp theo nắm quyền chủ tịch là Mỹ, dự kiến tổ chức hội nghị G20 vào tháng 12/2026 tại một sân golf thuộc sở hữu gia đình ông Trump ở Miami, với trọng tâm hạn chế vào hợp tác kinh tế.

Thanh Hằng

Nguồn: Reuters.