Luật Giáo dục đại học: Từ mong đợi đến hành động chính sách

Được kỳ vọng sẽ đổi mới toàn diện so với trước, Luật Giáo dục đại học (GDĐH) sửa đổi không chỉ vạch ra những đường hướng mang tính chiến lược mà còn tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình phát triển, tạo động lực cho đổi mới GDĐH theo hướng hội nhập quốc tế.

Tọa đàm lấy ý kiến góp ý về dự thảo Luật GDĐH (sửa đổi) được tổ chức tại Trường Đại học VHTT&DL Thanh Hóa.

Thời gian qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đăng tải dự thảo Luật GDĐH (sửa đổi) trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định và đang hoàn thiện những nội dung cuối cùng để trình Chính phủ.

Dự thảo Luật GDĐH (sửa đổi) gồm 9 chương và dự kiến 54 điều. Dự thảo luật quy phạm hóa từ 6 nhóm chính sách lớn gồm: Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, kiến tạo hệ thống quản trị đại học tiên tiến; hiện đại hóa chương trình và phương thức tổ chức đào tạo, ứng dụng công nghệ tiên tiến và thúc đẩy học tập suốt đời; định vị cơ sở GDĐH là trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo gắn với đào tạo nhân lực chất lượng cao; tăng cường huy động các nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư hiện đại hóa GDĐH, hợp tác quốc tế bình đẳng; phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học xuất sắc và môi trường học thuật sáng tạo, liêm chính; đổi mới cách tiếp cận, bảo đảm thực chất trong công tác bảo đảm chất lượng GDĐH.

Theo PGS.TS Lê Thanh Hà, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Thanh Hóa, “Luật GDĐH năm 2012 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật GDĐH năm 2018 đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quá trình đổi mới và phát triển GDĐH theo hướng nâng cao chất lượng, đảm bảo quyền tự chủ, hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh tinh gọn bộ máy hành chính, chuyển đổi số và đổi mới quản trị đại học, GDĐH đang đối mặt với nhiều yêu cầu mới về nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật để đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững và hiện đại hóa GDĐH trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là cơ sở GDĐH công lập, quan điểm của nhà trường là ủng hộ việc tổ chức triển khai sửa đổi Luật GDĐH cho phù hợp với bối cảnh và tình hình mới”.

Chia sẻ tại buổi tọa đàm lấy ý kiến góp ý về dự thảo Luật GDĐH (sửa đổi) được tổ chức tại Trường Đại học VHTT&DL Thanh Hóa vừa qua, TS. Nguyễn Đắc Trung, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Y - Dược Thái Nguyên cho biết: “Trong quá trình tổng kết Luật GDĐH 2018, mô hình hội đồng trường, hội đồng thành viên tại các trường đại học có nhiều bất cập, chồng chéo và mâu thuẫn về quyền hạn”. Ông Trung đề xuất, bên cạnh việc hoàn thiện luật, cần có các văn bản hướng dẫn cụ thể, rõ ràng về vị trí, vai trò và quyền hạn của hội đồng trường, hội đồng thành viên.

Đóng góp ý kiến tại buổi tọa đàm góp ý dự thảo Luật GDĐH (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) do Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tổ chức đầu tháng 8/2025, PGS.TS Lê Viết Báu, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học Hồng Đức đánh giá cao vai trò của Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đặc biệt là cơ chế tự chủ đã giúp GDĐH đạt được nhiều bước tiến quan trọng. Theo PGS.TS Lê Viết Báu, tại các cơ sở GDĐH, mối quan hệ giữa đảng ủy và hội đồng trường hiện đang bộc lộ nhiều bất cập. Do đó cần có cơ chế phân định rạch ròi giữa chức năng lãnh đạo của đảng ủy với chức năng quản trị của hội đồng trường.

PGS.TS Lê Viết Báu cũng cho rằng thực trạng quyền hạn của hội đồng trường hiện chưa được phát huy đầy đủ. Một trong những nguyên nhân là do thành phần bên ngoài tham gia hội đồng trường phần lớn do hiệu trưởng chỉ định, thiếu tính độc lập và chưa được gắn với trách nhiệm rõ ràng. Điều này khiến vai trò phản biện, giám sát và tư vấn chiến lược cho nhà trường trở nên mờ nhạt, kém hiệu quả. Do đó, cần phải luật hóa các văn bản, nhằm đảm bảo cơ sở pháp lý rõ ràng trong tổ chức thực hiện.

Luật GDĐH sửa đổi năm 2025 là một văn bản pháp lý có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của GDĐH nước ta trong bối cảnh mới. Để bảo đảm các quy định trong luật sửa đổi sát với nhu cầu của các cơ sở GDĐH, đồng thời góp phần xây dựng hệ thống giáo dục phát triển bền vững, phù hợp với yêu cầu đổi mới, những đóng góp của các giảng viên, nhà quản lý, cơ sở GDĐH, cơ quan chức năng... là hết sức quan trọng, được kỳ vọng sẽ đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo trong thời gian tới.

Bài và ảnh: Linh Hương