Khoảng trống y tế học đường

Y tế học đường được xem là “tuyến đầu” trong chăm sóc, bảo vệ sức khỏe học sinh, từ sơ cứu tai nạn đến phòng, chống dịch bệnh. Tuy nhiên, tại nhiều trường học hiện nay vị trí này đang do giáo viên kiêm nhiệm, hạn chế về chuyên môn, nghiệp vụ, tiềm ẩn không ít rủi ro.

Cô Đinh Thị Thương, nhân viên hợp đồng tại Trường Mầm non Hoằng Quang mong mỏi có cơ chế đặc thù cho nhân viên y tế học đường.

Theo quy định, nhân viên y tế học đường phải trực hàng ngày tại trường để xử lý các tình huống phát sinh liên quan đến sức khỏe học sinh. Ở những trường có tổ chức bán trú, nhiệm vụ trên là rất quan trọng với các công việc tiếp nhận, kiểm tra thực phẩm, lưu mẫu thức ăn, theo dõi vệ sinh an toàn thực phẩm, giám sát môi trường, phòng chống dịch bệnh... Đây là chuỗi nhiệm vụ đòi hỏi người có kiến thức chuyên môn y tế và sự thường trực liên tục.

Tuy nhiên, nhiệm vụ lại không song hành với cơ chế. Thực tế cho thấy, không ít các trường học trên địa bàn tỉnh hiện nay không có nhân viên y tế có chuyên môn đúng nghĩa, mà chủ yếu do giáo viên kiêm nhiệm. Việc “tay ngang” đảm nhận công việc đặc thù đòi hỏi chuyên môn này khiến nhiều trường rơi vào thế bị động, còn giáo viên thì quá tải về thời gian, công việc.

Cô giáo Hà Thị Huyên, giáo viên Trường Tiểu học Hoằng Quang, phường Nguyệt Viên là trường hợp như vậy. Từ tháng 8/2025, cô được phân công kiêm nhiệm thêm nhiệm vụ nhân viên y tế học đường. Dù đã được tham gia một số lớp tập huấn ngắn hạn, song cô vẫn thẳng thắn chia sẻ: “Bản thân tôi không có chuyên môn y tế. Những gì có thể làm chỉ là xử lý các tình huống đơn giản, nhẹ, như học sinh va quệt, trầy xước... Còn với những trường hợp phức tạp, nghiêm trọng thì rất cần người có chuyên môn, kinh nghiệm”.

Không chỉ dừng ở hạn chế về năng lực chuyên môn, việc vừa dạy học, vừa đảm nhiệm công việc y tế khiến quỹ thời gian của cô bị chia nhỏ, ảnh hưởng nhất định đến công việc.

Từ góc độ quản lý, thầy giáo Lê Đức Thọ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoằng Quang, cho biết: "Năm học 2025-2026 nhà trường có hơn 500 học sinh. Việc đảm bảo môi trường học tập, vui chơi an toàn cho học sinh luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, việc giáo viên văn hóa kiêm nhiệm y tế học đường tiềm ẩn rủi ro nhất định. Trong những tình huống bệnh tật phức tạp, liên quan đến sức khỏe, nếu không có người chuyên môn đánh giá, sơ cứu bước đầu là rất đáng lo".

Trường Mầm non Hoằng Quang (phường Nguyệt Viên) được xem là “may mắn” hơn khi có nhân viên y tế chính quy được đào tạo bài bản. Cô Đinh Thị Thương- người đảm nhiệm vị trí này đã góp phần quan trọng trong việc đảm bảo, chăm sóc sức khỏe cho trẻ, nhất là trong môi trường mầm non, nơi trẻ nhỏ thường xuyên ốm, sốt và cần can thiệp y tế kịp thời.

Cô Chu Thị Ngân, Phó hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường đã chủ động sử dụng các nguồn kinh phí theo quy định, đồng thời kêu gọi xã hội hóa để đầu tư trang thiết bị phục vụ công tác y tế. Đối với vị trí nhân viên y tế học đường, năm 2021 cô Thương được tuyển dụng theo diện hợp đồng và có mức hỗ trợ dành riêng cho vị trí này. Tuy nhiên, đến năm 2024 khoản hỗ trợ này không còn nữa. Để duy trì thu nhập và giữ chân nhân viên, nhà trường buộc phải chuyển cô sang vị trí cô nuôi dưỡng, ký hợp đồng tháng một, với mức hỗ trợ trung bình hơn 4 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, việc không có cơ chế tuyển dụng chính thức, không có vị trí việc làm rõ ràng, rất khó để giữ chân nhân viên y tế gắn bó lâu dài với trường.

Trên địa bàn tỉnh, đa số các trường học đều có nhân viên y tế, nhưng phần lớn là kiêm nhiệm. Số ít nhà trường có nhân viên y tế chuyên trách thì lại ở tình trạng hợp đồng ngắn hạn, thiếu ổn định. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở chỗ: vị trí y tế học đường hiện chưa có biên chế riêng, vẫn được xếp vào nhóm danh mục hỗ trợ, phục vụ, thay vì là vị trí chuyên môn.

Khi không có biên chế, không có cơ chế tuyển dụng chính thức, các trường khó thu hút và giữ chân người có chuyên môn. Bên cạnh đó, việc triển khai các hoạt động y tế trường học cũng gặp những khó khăn nhất định. Nhiều trường học, nhất là ở khu vực miền núi còn khó khăn cũng gặp trở ngại về kinh phí để đầu tư trang thiết bị cho phòng y tế. Thiếu thốn từ con người đến cơ sở vật chất khiến công tác y tế học đường đang tồn tại “khoảng trống” nhất định.

Thầy Đặng Xuân Viên, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thanh Xuân, xã Phú Xuân, cho biết: "Nhà trường hiện phải phối hợp với trạm y tế xã để tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho học sinh. Các công việc khác liên quan đến y tế trong trường học, chủ yếu do giáo viên kiêm nhiệm. Là xã miền núi còn nhiều khó khăn, nguồn lực xã hội hóa hạn chế, việc đầu tư trang thiết bị y tế còn thiếu thốn. Trong khi đó, địa hình phân tán, khoảng cách đi lại xa, khiến nhu cầu có nhân viên y tế được đào tạo bài bản, thường trực tại nhà trường trở nên cấp thiết. Y tế học đường không thể mãi là “khoảng trống” được lấp bằng giải pháp tình thế. Khi được xác định là vị trí chuyên môn trong định biên, công tác chăm sóc sức khỏe học sinh mới có thể đi vào nền nếp, tạo sự yên tâm cho nhà trường và phụ huynh".

Bài và ảnh: Đình Giang