Hội nghị rà soát NPT thất bại vì bất đồng Mỹ - Iran

Hội nghị kéo dài bốn tuần của Liên Hợp Quốc nhằm rà soát Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) đã khép lại mà không đạt được đồng thuận cuối cùng, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran tiếp tục leo thang.

Hội nghị rà soát NPT không thể thông qua văn kiện cuối cùng trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran. Ảnh: Getty.

Đại sứ Việt Nam tại Liên Hợp Quốc Đỗ Hùng Việt, Chủ tịch hội nghị, cho biết 191 quốc gia thành viên tham gia NPT không thể thống nhất ngay cả với một dự thảo văn kiện đã được điều chỉnh theo hướng mềm mỏng hơn. Theo ông Đỗ Hùng Việt, nguyên nhân quan trọng dẫn tới bế tắc là nội dung trong dự thảo khẳng định Iran “không bao giờ được tìm cách phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân”. Dù vậy, ông nhấn mạnh không có quốc gia nào trực tiếp ngăn cản sự đồng thuận.

Đây là lần thứ ba liên tiếp hội nghị rà soát NPT thất bại trong việc thông qua văn kiện cuối cùng. Trước đó, kỳ họp năm 2022 cũng rơi vào bế tắc khi Nga phản đối các nội dung liên quan tới xung đột Ukraine và nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia.

Căng thẳng quanh chương trình hạt nhân Iran gia tăng mạnh sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm ngăn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự, dù uranium đã được làm giàu ở mức gần đạt cấp độ chế tạo vũ khí.

Trong suốt hội nghị, Washington liên tục cáo buộc Tehran vi phạm các nghĩa vụ theo NPT, đặc biệt liên quan tới hoạt động thanh sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Ngược lại, Iran cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cơ sở hạt nhân của nước này đã vi phạm luật pháp quốc tế và đi ngược tinh thần của hiệp ước.

Trong phiên bế mạc hội nghị, Mỹ gọi Iran là “quốc gia vi phạm hiệp ước nghiêm trọng”, trong khi Tehran cáo buộc Washington và các đồng minh đang tìm cách hợp thức hóa những “cuộc tấn công phi pháp” nhằm vào Iran.

Các chuyên gia nhận định việc hội nghị tiếp tục thất bại cho thấy nền tảng của cơ chế không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu đang chịu nhiều sức ép, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gay gắt và nguy cơ chạy đua hạt nhân có dấu hiệu gia tăng.

Thúy Hà

Nguồn: The Guardian