Gỡ “thẻ vàng” IUU từ ý thức và trách nhiệm của ngư dân

Sau gần 8 năm kể từ khi Ủy ban châu Âu (EC) áp dụng “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm của nhiều địa phương ven biển. Tại Thanh Hóa, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, điều quan trọng nhất chính là sự chuyển biến trong nhận thức và trách nhiệm của ngư dân - những người trực tiếp vươn khơi bám biển.

Lực lượng Biên phòng tuần tra trên biển...

Hiện toàn tỉnh Thanh Hóa có 6.211 tàu cá khai thác hải sản; trong đó 100% tàu đủ điều kiện hoạt động đã được đánh dấu, kẻ số và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Công tác quản lý tàu cá từng bước đi vào nền nếp; việc giám sát hành trình 24/24 giờ, xử lý tàu mất kết nối, vượt ranh giới trên biển được thực hiện nghiêm túc.

Đặc biệt, nhiều năm qua, Thanh Hóa không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài và đã hoàn thành 19/19 nhiệm vụ Chính phủ giao liên quan đến chống khai thác IUU.

Những kết quả đó không chỉ đến từ việc siết chặt quản lý mà còn từ chính sự thay đổi trong suy nghĩ của ngư dân.

... tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp cho ngư dân phường Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa...

Tại cảng cá Lạch Bạng, phường Hải Bình - nơi hiện có hơn 300 tàu cá neo đậu, nhiều chủ tàu cho rằng chống khai thác IUU giờ không còn là chuyện “đối phó” với cơ quan chức năng mà là trách nhiệm để bảo vệ sinh kế lâu dài.

“Bây giờ ngư dân hiểu rằng, nếu vi phạm các quy định IUU thì không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn ảnh hưởng đến uy tín nghề cá Việt Nam và đầu ra thủy sản. Vì vậy, trước mỗi chuyến biển, chúng tôi đều chủ động kiểm tra giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình và tuân thủ đúng quy định khai thác”, ông Nguyễn Ngọc Hưng, chủ tàu TH 9231 TS, tổ dân phố Liên Thịnh, phường Hải Bình cho biết

Còn với chủ tàu TH 8001 TS Nguyễn Văn Thanh, phường Nghi Sơn thì: "Việc duy trì thiết bị giám sát hành trình hoạt động 24/24 giờ không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn giúp ngư dân được hỗ trợ kịp thời khi gặp sự cố trên biển. Quan trọng hơn, bà con hiểu rằng: muốn khai thác lâu dài thì phải bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khai thác đúng quy định".

... phối hợp tuyên truyền về Luật Thủy sản cho ngư dân...

Theo nhiều ngư dân, thông qua hệ thống truyền thanh, các buổi họp dân, phát tờ rơi và sự tuyên truyền trực tiếp của lực lượng biên phòng, công an, chính quyền địa phương, bà con đã hiểu rõ hơn về Luật Thủy sản cũng như những tác động của khai thác IUU đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Không chỉ tuyên truyền, các địa phương ven biển còn phối hợp chặt chẽ với lực lượng biên phòng, công an trong quản lý tàu cá. 100% tàu cá trên địa bàn được rà soát, lập danh sách quản lý; các tàu đủ điều kiện được hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác; tàu không đủ điều kiện kiên quyết không cho ra khơi.

Đối với những tàu thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), việc theo dõi được thực hiện thường xuyên qua hệ thống trực tuyến. Mọi trường hợp mất kết nối hoặc tàu đi gần vùng ranh giới trên biển đều được cán bộ địa phương gọi điện nhắc nhở, chấn chỉnh kịp thời.

... kiểm tra chặt chẽ các thiết bị giám sát hành trình trên tàu trước khi xuất bến...

Ông Trần Hoàng Gia, Phó Chủ tịch UBND phường Tĩnh Gia cho biết: “Nhờ sự tuyên truyền thường xuyên cùng việc kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, người dân đã hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong khai thác thủy sản. Bà con giờ xem việc chấp hành quy định cũng là bảo vệ nguồn sống của chính gia đình mình.”

Trong công tác chống khai thác IUU, lực lượng biên phòng giữ vai trò nòng cốt trong kiểm soát hoạt động nghề cá tại các cửa lạch, cảng cá.

Thiếu tá Lê Văn Vinh, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Quảng Cư, Đồn Biên phòng Sầm Sơn cho biết: “Đồn Biên phòng Sầm Sơn hiện quản lý 29,5km bờ biển với 2 cửa lạch trọng điểm là Lạch Hới và Lạch Ghép, nơi có hàng nghìn phương tiện khai thác hải sản hoạt động thường xuyên. Do đó, để thực hiện tốt nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, đơn vị duy trì thường xuyên công tác kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cửa lạch; đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở ngư dân chấp hành nghiêm các quy định chống khai thác IUU. Những trường hợp cố tình vi phạm đều bị xử lý nghiêm theo quy định.”

...và tuyên truyền cho ngư dân về quy định đánh bắt thủy sản.

Theo Thượng tá Lê Văn Hiếu, Chính trị viên Đồn Biên phòng Sầm Sơn, muốn gỡ được “thẻ vàng” IUU thì điều cốt lõi vẫn là ý thức tự giác của ngư dân. “Khi người dân hiểu đúng, chấp hành đúng thì việc quản lý sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Quan trọng hơn, đó cũng là cách để giữ gìn nguồn lợi thủy sản và phát triển nghề cá bền vững”, Thượng tá Lê Văn Hiếu nhấn mạnh.

Thúy Lượng