Gìn giữ văn hóa dân tộc Dao

Những năm qua, các xã trên địa bàn tỉnh có đồng bào dân tộc Dao sinh sống luôn quan tâm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Đồng bào dân tộc Dao ở bản Suối Tút, xã Quang Chiểu biểu diễn văn nghệ truyền thống dân tộc Dao.

Thôn Thạch An, xã Cẩm Thạch có 88 hộ, 400 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao. Cùng với tiếng Dao được dùng trong giao tiếp hàng ngày, trang phục của phụ nữ Dao được sử dụng vào các dịp lễ, tết. Tháng 5/2022 thôn Thạch An còn thành lập câu lạc bộ (CLB) bảo tồn dân ca, dân vũ dân tộc Dao với 21 thành viên, định kỳ mỗi tháng sinh hoạt 2 lần để truyền dạy cho các thành viên những bài hát, điệu múa của đồng bào dân tộc Dao. Bên cạnh đó, CLB còn phối hợp với chi hội phụ nữ của thôn vận động chị em học nghề thêu truyền thống của đồng bào dân tộc Dao.

Bà Phùng Thị Ân ở thôn Thạch An - người tích cực tham gia các hoạt động của CLB, cho biết: "Nhận thấy trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống, tôi thường xuyên vận động chị em trong thôn tham gia học thêu, học hát các làn điệu dân ca, các điệu múa của đồng bào dân tộc Dao. Vì vậy, số lượng chị em ở thôn biết thêu, biết hát các làn điều dân ca ngày càng nhiều".

Chủ tịch UBND xã Cẩm Thạch Hà Thanh Sơn cho biết: "Hiện nay, người dân tộc Dao ở xã Cẩm Thạch sinh sống ở các thôn Thạch An, Bình Yên, Bình Sơn. Để gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Dao, hàng năm xã tổ chức liên hoan văn nghệ để các đội văn nghệ của đồng bào dân tộc Dao tham gia, từ đó tìm ra hạt nhân mới làm lực lượng kế cận gìn giữ bản sắc của đồng bào dân tộc Dao. Đồng thời, xã chú trọng tới việc vận động người dân tham gia học chữ Nôm Dao, học nghề thêu; mặc trang phục, nói tiếng dân tộc Dao"...

Tại xã Quang Chiểu, cùng với việc tập trung phát triển kinh tế, nâng cao đời sống Nhân dân, hàng năm xã đã chủ động xây dựng kế hoạch tuyên truyền, vận động Nhân dân gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Dao. Thành lập được 2 CLB văn hóa, văn nghệ tại các bản Suối Tút, Con Dao để trao truyền các làn điệu dân ca, dân vũ cho thế hệ trẻ. Xã còn phối hợp với Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh Thanh Hóa tổ chức 4 lớp dạy chữ - viết chữ Nôm Dao cho 120 học viên.

Hiện nay, đồng bào dân tộc Dao có hơn 7.000 người sinh sống tại các xã Nguyệt Ấn, Ngọc Lặc, Thạch Lập, Cẩm Thạch, Cẩm Vân, Quang Chiểu, Pù Nhi. Những năm qua, các địa phương có đồng bào dân tộc Dao sinh sống luôn quan tâm đến công tác tuyên truyền người dân gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Dao. Nhờ đó, các giá trị văn hóa truyền thống tiếng nói, chữ viết, trang phục, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh đã phát huy giá trị trong cộng đồng. Bên cạnh đó, các địa phương còn tích cực vận động người dân tham gia học chữ viết Nôm Dao. Từ năm 2017 đến nay, Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với các xã có người Dao sinh sống tổ chức 32 lớp học chữ Nôm Dao với 1.175 học viên tham gia. Nhờ đó, số người biết đọc, biết viết chữ Nôm Dao ngày càng tăng lên.

Đồng bào dân tộc Dao đã xây dựng và phát triển nên một nền văn hóa độc đáo được gìn giữ qua bao thế hệ. Tuy nhiên, quá trình đổi mới và tác động của nền kinh thị trường khiến văn hóa truyền thống của dân tộc Dao đang có những biến đổi theo cả chiều hướng tích cực và tiêu cực. Vì vậy, sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, cơ quan quản lý văn hóa các cấp với vai trò định hướng, tạo nguồn lực trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và nâng cao ý thức tự giác của đồng bào dân tộc Dao là hết sức cần thiết.

Bài và ảnh: Mạnh Hải