EU thông qua cải cách hải quan lịch sử: chấm dứt thời kỳ "miễn thuế" cho hàng thương mại điện tử giá rẻ

Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu vừa đạt được thỏa thuận mang tính bước ngoặt nhằm đại tu hệ thống hải quan, nhắm trực tiếp vào các nền tảng bán lẻ trực tuyến như Shein, Temu và AliExpress.

EU nhất trí cải cách Liên minh Hải quan, áp đặt các nghĩa vụ mới lên các nền tảng trực tuyến. Ảnh: Anadolu

Theo thông báo từ Ủy ban châu Âu, thỏa thuận đạt được giữa ba trụ cột thể chế, Ủy ban, Hội đồng và Nghị viện , đánh dấu cuộc cải cách sâu rộng nhất về quy tắc hải quan của EU kể từ năm 1968, gói cải cách này nhằm mục đích điều chỉnh các thủ tục hải quan cho phù hợp với những thay đổi nhanh chóng trong thương mại quốc tế, đặc biệt là sự gia tăng mạnh mẽ của thương mại điện tử, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục và nâng cao hiệu quả thông qua một hệ thống hiện đại hơn, dựa trên dữ liệu.

Điểm đáng chú ý nhất trong gói cải cách là việc bãi bỏ ngưỡng miễn thuế nhập khẩu 150 EUR đối với các kiện hàng nhỏ. Trước đây, quy định này bị coi là “kẽ hở” khiến hàng hóa giá rẻ tràn ngập thị trường EU, gây bất lợi cho các doanh nghiệp nội địa.

Kể từ tháng 7/2026, một mức thuế tạm thời 3 EUR sẽ được áp dụng cho mỗi đơn hàng dưới 150 EUR. Đến tháng 11/2026, các nền tảng sẽ phải gánh thêm phí xử lý để bù đắp chi phí kiểm soát rủi ro.

Thay vì người tiêu dùng phải tự lo thủ tục thuế, các nền tảng thương mại điện tử giờ đây sẽ đóng vai trò là người nhập khẩu chính thức. Họ có trách nhiệm thu thuế hải quan và VAT ngay tại thời điểm khách thanh toán; Đảm bảo hàng hóa đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, môi trường của EU; Đối mặt với mức phạt từ 1% đến 6% doanh thu nếu vi phạm nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý là một cơ quan Hải quan EU mới sẽ được thành lập tại Lille (Pháp) để vận hành Trung tâm Dữ liệu Hải quan (EU Customs Data Hub). Hệ thống này cho phép doanh nghiệp chỉ cần khai báo dữ liệu một lần duy nhất cho toàn khối, thay vì phải làm việc với 27 hệ thống quốc gia riêng lẻ như hiện nay.

Lộ trình chuyển đổi sẽ bắt đầu thử nghiệm từ năm 2028 và dự kiến hoàn tất vào năm 2034, đánh dấu cuộc cải cách lớn nhất của Liên minh Hải quan kể từ khi thành lập vào năm 1968.

Cải cách hải quan mới được thiết kế để giúp EU thích ứng với khối lượng thương mại ngày càng tăng. Ảnh: Euronews

Động lực phía sau những thay đổi này là quy mô khổng lồ của thương mại điện tử giá rẻ: riêng năm 2025, EU ghi nhận tới 5,9 tỷ kiện hàng giá trị thấp được gửi trực tiếp tới người tiêu dùng, trong đó phần lớn đến từ Trung Quốc. Các nền tảng như Temu, AliExpress hay Shein vì thế trở thành tâm điểm trong các tính toán chính sách mới.

Tổng thể, cải cách lần này cho thấy EU không chỉ muốn “vá lỗi” hệ thống hải quan, mà đang tái định nghĩa vai trò của mình trong chuỗi thương mại toàn cầu, từ một thị trường mở sang một không gian được quản trị chặt chẽ hơn bằng dữ liệu, tiêu chuẩn và trách nhiệm pháp lý. Đây có thể là bước khởi đầu cho một làn sóng điều chỉnh tương tự trên toàn cầu, khi các chính phủ tìm cách bắt kịp tốc độ của thương mại số xuyên biên giới.

Nhật Lệ

Nguồn: Euronews, Anadolu