Chơi tranh lá sen, thắp đèn gân lá

Không bằng lòng với việc ngắm nhìn vẻ đẹp ngắn ngủi của hoa, một chàng trai trẻ xứ Thanh đã tìm cách tái sinh nét đẹp của sen trong một đời sống khác, biến những chiếc lá sen bình dị thành tác phẩm nghệ thuật độc bản. Đó là câu chuyện của Đỗ Viết Dương (thôn 1, xã Thiệu Vân) - người dành trọn đam mê với nghệ thuật tranh lá sen và thắp sáng những chiếc đèn gân lá độc đáo.

Đỗ Viết Dương phải bỏ ra nhiều thời gian và công sức để có thể “hô biến” lá sen thành tác phẩm nghệ thuật.

Phụ việc tại xưởng vẽ của anh rể là họa sĩ Hoàng Tuyển, Dương có quãng thời gian dài đắm mình trong không gian hội họa và tích lũy cho bản thân vốn kiến thức về nghệ thuật tạo hình cũng như cách pha phối sắc độ. Cuối năm 2019, chàng trai sinh năm 1992 này bắt đầu nghiên cứu, tìm tòi cách đưa sen lên tranh nghệ thuật. Để có được nguồn nguyên liệu ưng ý, Dương phải thức dậy từ 4 giờ sáng, tới khắp các đầm sen trong và ngoài xã để thu hoạch lá. Thời điểm sương sớm chuẩn bị tan là lúc lá sen ở độ tươi mướt, căng tràn và giữ được phom dáng đẹp nhất. Từng chiếc lá đạt tiêu chuẩn được anh nâng niu lựa chọn cho một cuộc khai sinh mới. Chia sẻ về lý do chọn chất liệu này, Dương tâm sự: “Nguyện vọng ban đầu tôi muốn làm tranh từ hoa và lá sen. Tuy nhiên, sau thời gian thử nghiệm, tôi nhận ra việc xử lý hoa sen gặp rất nhiều khó khăn nên đã quyết định chuyên tâm sáng tạo với chất liệu lá. Mỗi chiếc lá sen đều mang một vẻ đẹp tự nhiên rất riêng, vừa gần gũi với văn hóa Việt Nam, vừa tạo cảm giác thư thái cho không gian sống. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi mà tôi muốn gửi gắm qua từng tác phẩm".

Lá sen tự nhiên khi rời cành rất dễ bị ẩm mốc, mục nát và biến màu. Dương còn nhớ như in những sản phẩm thử nghiệm đầu tiên, chỉ sau vài tuần bề mặt lá đã có dấu hiệu phồng rộp, bong tróc, làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới cấu trúc và thẩm mỹ của bức tranh. Những tưởng khó khăn sẽ làm chùn bước chân, nhưng sự “đỏng đảnh” của chất liệu mới đã kích thích ngọn lửa đam mê trong lòng chàng trai trẻ. Dương bộc bạch: “Tôi đã thất bại rất nhiều lần, đến mức không thể đếm nổi. Nhưng chính sự thất bại đã thôi thúc tôi quyết tâm chinh phục chất liệu tự nhiên này để tạo nên sản phẩm lá sen bền vững với thời gian như bây giờ".

Mất gần hai năm ròng rã mày mò với hàng nghìn lần làm đi làm lại, Dương mới tìm ra công thức xử lý lá sen ưng ý nhất. Những chiếc lá được tuyển chọn kỹ lưỡng mang về được làm sạch bùn rêu, trải qua nhiều công đoạn xử lý chuyên sâu để kháng mốc, và biến thành tấm “toan vẽ”. Sự độc đáo là ở chỗ, dù trải qua nhiều công đoạn chế tác, bề mặt lá vẫn giữ nguyên vẹn hệ thống gân với những đường nét độc bản. Trên lớp nền thô mộc ấy, người họa sĩ sẽ trực tiếp phóng cọ, để nét mực hòa quyện cùng vân lá. Khi đã hoàn toàn làm chủ được chất liệu sau thời gian dài tìm tòi, Dương chia sẻ: “Đó là một cảm giác sung sướng không thể diễn tả được”.

Sau khi sở hữu những “tấm toan” từ lá sen, Dương cùng họa sĩ Hoàng Tuyển bắt tay vào công đoạn sáng tạo quan trọng nhất, đó là sáng tác tranh. Ý thức được trên thị trường hiện nay đã bắt đầu xuất hiện một số dòng tranh từ lá sen ép khô, hai anh em đã bàn bạc để tạo ra nét riêng biệt cho “đứa con nghệ thuật” của mình. Vốn là người có tiếng trong giới thư pháp chữ Việt, họa sĩ Hoàng Tuyển đã cùng Dương tìm ra hướng đi mới cho sản phẩm, đó là tranh thư pháp, kết hợp hài hòa cùng các chi tiết minh họa chỉn chu, sắc nét. Mỗi tác phẩm sau khi hoàn thiện đều được phủ lớp bảo vệ chuyên dụng để giữ độ bền hàng chục năm rồi mới đóng khung.

"Cốt cách của sen là sự thanh tao, trong sáng thuần khiết, nên từng chi tiết thể hiện trong tranh phải toát lên được thông điệp đó. Mỗi bức tranh đều được thực hiện dựa theo ý tưởng riêng của khách hàng hoặc sự đồng điệu giữa tôi và họa sĩ để đảm bảo tính độc bản. Nếu rộng đường phát triển, tương lai chúng tôi sẽ làm thêm các dòng tranh phong cảnh, địa danh mang nét đặc trưng của quê hương Thanh Hóa và tranh Phật giáo”, Dương bộc bạch.

Không dừng lại ở những bức tranh phẳng, Dương mày mò nghiên cứu phương thức làm lá xuyên sáng. Bằng kỹ thuật bóc tách khéo léo để lộ ra hệ thống gân lá chằng chịt như mạch máu của tự nhiên, những chiếc đèn lồng, đèn trang trí được chế tác từ lá sen khi được thắp sáng sẽ tỏa ra thứ ánh sáng ấm áp, huyền ảo, tôn vinh trọn vẹn vẻ đẹp tạo hóa.

Là người có niềm đam mê với dòng sản phẩm thủ công truyền thống, chị Hoàng Hạnh (phường Hạc Thành) cho biết chị đang sở hữu khoảng mười bức tranh lá sen và treo chúng trong không gian thiền trà của mình. "Khả năng ứng dụng lá sen của xưởng A.Thầy làm tôi vô cùng ấn tượng. Những đường gân lá tự nhiên mang lại cảm giác an lành và thư thái cho người thưởng lãm. Đây không đơn thuần là đồ trang trí, mà là những tác phẩm nghệ thuật thực thụ".

Hướng đến chặng đường tiếp theo, chàng trai 9X tràn đầy kỳ vọng: “Tôi đang hướng tới một số lĩnh vực thủ công xoay quanh lá sen như nón lá, quà lưu niệm và mở rộng hơn việc ứng dụng lá sen vào sản phẩm decor nhà ở, khách sạn, nhà hàng, homestay".

Hành trình đưa lá sen từ ao đầm vào không gian sống của Đỗ Viết Dương không chỉ mở ra một hướng đi mới cho phụ phẩm nông nghiệp, mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ về tinh thần khởi nghiệp của người trẻ, đó là luôn trân quý, sáng tạo và nâng tầm những giá trị mộc mạc của quê hương.

Bài và ảnh: Minh Quyên